1a6fed50

Waarom vraagt de notaris een UBO-verklaring ?

Tue, 03 Feb 2026 16:57:51 GMT

Waarom vraagt de notaris een UBO-verklaring? De ‘uiteindelijk belanghebbenden’ staan toch al in het UBO-register?

Waarom vraagt de notaris u om een UBO-verklaring terwijl de ‘uiteindelijk belanghebbenden’ (UBO’s) al in het UBO-register staan?

Is dat niet dubbelop? Dat lijkt zo, maar de notaris wordt hiertoe verplicht op grond van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (kort: Wwft).

De notaris moet altijd een eigen onderzoek naar de UBO’s doen.

De UBO-verplichtingen van de notaris uitgelegd

Het UBO-register is een register van de Kamer van Koophandel (KVK) waarin vrijwel alle bedrijven hun ‘uiteindelijk belangheb-benden’ (UBO’s) moeten registreren. Dat speelt bij oprichting, maar ook als de UBO’s – of hun belangen – wijzigen. De notaris kan u daarbij helpen, maar het is een verplichting van de rechts-persoon/vennootschap. En de UBO’s zijn verplicht daaraan mee te werken.

De notaris heeft ook eigen verplichtingen rondom UBO’s en het UBO-register. Vooral bij ondernemingsrechtelijke dienst-verlening, die vaak valt onder de Wwft. Deze verplichtingen verklaren waarom de notaris u kan vragen om een UBO-verklaring en een uittreksel uit het UBO-register, terwijl de UBO’s al in het UBO-register staan.

Uittreksel UBO-register: de notaris is verplicht van u als klant een uittreksel uit het UBO-register te hebben. En omdat het UBO-register voor notarissen momenteel niet te raadplegen is, vraagt de notaris dat aan u.
UBO-onderzoek (Wwft): de notaris moet ook een eigen onderzoek doen naar wie de UBO’s zijn en op basis waarvan. In de wet staat dat de notaris voor dat onderzoek niet volledig mag afgaan op de informatie in het UBO-register.
Terugmeldplicht: als de uitkomsten van het eigen onderzoek van de notaris verschillen van de informatie in het UBO-register, moet de notaris dit zelfs ‘terug-melden’ aan de KVK. Maar de notaris zal waarschijnlijk, in plaats van meteen een melding te doen, eerst met u overleggen en u eventueel helpen bij het wijzigen van de UBO-registratie.

UBO-onderzoek door de notaris: noodzakelijk, geen dubbel werk

De notaris mag niet volledig vertrouwen op het UBO-register: de wet verplicht de notaris tot een eigen onderzoek naar de UBO(’s). Daarom vraagt de notaris die u helpt bij bijvoorbeeld een ondernemingsrechtelijke kwestie, wie de UBO’s van uw bedrijf zijn en op basis waarvan. Dit is ook zo als de notaris al over een uittreksel uit het UBO-register beschikt.

Gevoelsmatig dubbel werk, maar daar kan de notaris helaas niets aan doen. En samen met de notaris komt u steeds tot de juiste UBO’s en de registratie daarvan, bijvoorbeeld na wijzigingen in uw bedrijf.

Ondernemer ? Benoem een executeur!

Tue, 03 Feb 2026 16:57:49 GMT

Ondernemer ? Benoem een executeur!

Hoe zit het met de continuïteit van uw onderneming als u komt te overlijden? Degene die uw nalatenschap afwikkelt, bijvoorbeeld uw erfgenaam/erfgenamen, is/zijn hiervoor misschien niet deskundig genoeg. Zonder duidelijke afspraken kunnen bovendien rekeningen blijven liggen en loopt uw bedrijf risico. Door het benoemen van een persoon die na uw overlijden (tijdelijk) de leiding geeft aan uw bedrijf – de zogeheten ‘executeur’ – kunt u dit (zoveel mogelijk) voorkomen.

Wat is een executeur?

Een executeur is de persoon die na uw overlijden uw nalaten-schap afwikkelt. Hij is als het ware uw vertrouwenspersoon die u vertegenwoordigt na uw overlijden. Een executeur kan betrokken zijn bij de meest uiteenlopende zaken. Van het zoeken van onderdak voor uw huisdieren, tot het doen van aangifte erfbelasting.

Er bestaan verschillende soorten executeurs met elk eigen bevoegdheden. Welke bevoegdheden dat zijn, legt u vast in uw testament. Grofweg wordt gesproken over drie verschillende executeurs:

De uitvaartexecuteur : is uitsluitend bevoegd om de uitvaart te regelen en houdt zich niet bezig met de financiële afwikkeling van de nalatenschap.
De beheersexecuteur : is verantwoordelijk voor de afwikkeling van de nalatenschap van de overledene.
Hij beheert de nalatenschap namens de erfgenamen en betaalt de schulden van de nalatenschap. Als het nodig is, mag de beheersexecuteur goederen uit de nalatenschap verkopen om de schulden te voldoen. Ook is hij verplicht namens de erfgenamen aangifte erfbelasting te doen en is hij aansprakelijk voor het betalen daarvan.
De executeur-afwikkelingsbewindvoerder : heeft de meest vergaande bevoegdheden. Als het testament daarin voorziet, kan hij de nalatenschap zelfstandig afwikkelen, zonder medewerking of toestemming van de erfgenamen. Dat betekent dat hij bevoegd is de erfenis te verdelen en bijvoorbeeld onroerend goed, zoals de woning van de overledene, te verkopen of over te dragen. De precieze bevoegdheden van deze executeur zijn vastgelegd in het testament. Het benoemen van een dergelijke executeur is vooral aan te raden wanneer er conflicten te verwachten zijn bij de afwikkeling van de nalatenschap of wanneer sprake is van een groot aantal erfgenamen.

Deze bevoegdheden kunnen bij één persoon worden neer-gelegd, maar de diverse taken kunnen ook worden verdeeld over meerdere personen. In uw testament geeft u aan wie u graag als executeur wilt benoemen. Dat kan één van de erfgenamen zijn, maar u kunt er ook voor kiezen om iemand te kiezen die geen erfgenaam is (bijvoorbeeld een professional).

De juiste executeur voor uw bedrijf

Voor ondernemers is het essentieel om in het testament een executeur aan te wijzen. Het is mogelijk om het afwikkelen van de nalatenschap over meerdere personen te verdelen, waarbij u goed nadenkt wie geschikt is voor welke zaken;

een uitvaart regelen of de tandartsfactuur betalen, is iets anders dan bedrijfsbeslissingen nemen of uw bedrijf verkoopklaar maken!

Wanneer uw onderneming onderdeel uitmaakt van die nalatenschap, kan alleen het benoemen van een uitvaart- en/of beheersexecuteur te summier zijn. De executeur-afwikkelingsbewindvoerder heeft uitgebreidere bevoegd-heden: hij kan niet alleen schulden betalen en beheren, maar ook zelfstandig beslissingen nemen die nodig zijn voor de voortzetting of verkoop van de onderneming. Zonder deze bevoegdheden kan de bedrijfsvoering tijdelijk stilvallen, bijvoorbeeld omdat banken alleen informatie verstrekken aan bevoegde bestuurders.

Een notaris kan u helpen om te bepalen welke bevoegdheden nodig zijn en welke persoon geschikt is indien u onverhoopt wegvalt.

Zorg dat uw onderneming blijft draaien!

Wilt u voorkomen dat uw onderneming stilvalt na uw overlijden? Ga in gesprek met de notaris en laat u adviseren over de benoeming in uw testament van een geschikte executeur, die kennis heeft van (uw) zaken. Zo houdt u uw onderneming draaiende!

Samenwonen zonder samenlevingscontract of mét een contract, of toch beter trouwen?

Tue, 03 Feb 2026 16:57:46 GMT

Tussen samenwonen, trouwen en een geregistreerd partnerschap bestaan grote juridische en financiële verschillen. Zeker bij een gezamenlijke woning, kinderen of uiteenlopende inkomens is het belangrijk om tijdig afspraken te maken, omdat het ontbreken daarvan bij een breuk grote gevolgen kan hebben.

Weet u wat er voor uw situatie geldt?
De notaris kan u hierover meer vertellen en u adviseren omtrent de samenlevingsvorm die het beste bij u past, en welke afspraken u in dat geval (eventueel) aanvullend zou moeten maken.

Bekijk bijgevoegd schema voor de belangrijkste verschillen tussen enerzijds samenwoners en anderzijds gehuwden/geregistreerd partnerschap.

Bekijk hier het schema.

De ouderlijke woning aan uw kind overdragen?

Tue, 03 Feb 2026 16:57:44 GMT

De ouderlijke woning aan uw kind overdragen? Wetgever wil een stokje steken voor overdracht tegen WOZ-waarde zonder schenkbelasting!

Welke waarde hanteren bij verkoop woning aan uw kind?

De ouderlijke woning wordt voor u als ouders vaak te groot om in te wonen, terwijl uw kind geen woning kan vinden.

Een oplossing kan zijn dat ouders hun woning verkopen of schenken aan hun kind.

Omdat de woning in de familie blijft, vragen ouders vaak niet de hoofdprijs, en wordt bijvoorbeeld de WOZ-waarde aangehouden als verkoopprijs. In deze tijd van stijgende huizenprijzen is dat vaak gunstig, want: de WOZ-waarde ligt meestal lager dan de marktwaarde. De belastingregelgeving is op dit moment zo, dat een verkoop tegen de WOZ-waarde

geen schenking vormt, hoewel het kind een voordeel heeft. Het kabinet heeft aangekondigd deze belastingregels per 1 januari 2027 te willen wijzigen.

Overweegt u een verkoop van de ouderlijke woning aan uw kind, en wilt u niet de hoofdprijs vragen? Dan kan het slim zijn nog dit jaar in actie te komen om te voorkomen dat u in de toekomst meer (als het kabinet de plannen doorzet) belasting betaalt.

Overdrachtsbelasting en schenkbelasting bij de verkoop van woning aan kind

Bij de overdracht van een woning van een ouder aan een kind kunnen twee belastingen een rol spelen. Als u een woning koopt, betaalt u allereerst overdrachtsbelasting. Dat kan anders zijn als het kind een beroep kan doen op de belasting-vrijstelling die geldt voor starters. Als overdrachtsbelasting moet worden betaald, wordt deze berekend over de werkelijke waarde van de woning (bv. de getaxeerde waarde).

Het kan zijn dat in het kader van de overdracht van de woning aan het kind ook schenkbelasting moet worden betaald.

Dat kan spelen als de woning wordt geschonken, een deel van de koopprijs wordt kwijtgescholden, of als de woning wordt verkocht tegen een lagere prijs dan de WOZ-waarde.

Als het kind ten minste de WOZ-waarde van de woning betaalt, wordt naar huidige regelgeving geen schenk-belasting geheven. De WOZ-waarde van de woning wordt door de gemeente aan het begin van ieder kalenderjaar voor dat hele jaar vastgesteld. Hierbij kijkt de gemeente naar de waarde van de woning op 1 januari van het jaar daarvoor.

Dus als de verkrijging plaatsvindt in 2026 en er wordt aangesloten bij de WOZ-waarde van 2026, dan vindt de overdracht in feite plaats tegen de waarde op 1 januari 2025. In een oververhitte woningmarkt is de WOZ-waarde door stijgingen van woningprijzen daarom vaak lager dan de werkelijke waarde. Die lagere waarde kunnen ouders gebruiken bij de verkoop aan hun kind, omdat ze over het verschil tussen de WOZ-waarde en de werkelijke waarde (naar huidige regelgeving) geen schenkbelasting hoeven te betalen. Het kind krijgt wel een duurdere woning dan de prijs die wordt betaald.

Op dit moment werkt het als volgt.

Als de woning wordt geschonken (kind betaalt niks aan de ouder), dan betaalt het kind schenkbelasting over de WOZ-waarde van de woning. Daarnaast kan het zijn dat overdrachtsbelasting moet worden betaald door het kind (als de startersvrijstelling niet geldt). Die belasting kan (deels) in mindering worden gebracht op de schenk-belasting.
Als de woning wordt verkocht, dan kunnen ouder en kind afspreken dat het kind de WOZ-waarde betaalt als koopsom. Hoewel die koopsom lager kan liggen dan de marktwaarde, is vanwege de huidige wetgeving geen sprake van een schenking, en hoeft dus geen schenk-belasting te worden betaald over het verschil tussen de marktwaarde en de betaalde koopsom.

Verkoop voor WOZ-waarde minder voordelig door aangekondigde wetswijziging

Het kabinet heeft aangekondigd per 1 januari 2027 de wetgeving te willen aanpassen, waarbij niet langer naar de WOZ-waarde wordt gekeken om te beoordelen of bij verkoop van een woning een bevoordeling van de koper plaatsvindt. Voor het bepalen van een schenking wordt dan gekeken naar de werkelijke waarde. Als het kind een lager bedrag betaalt dan de werkelijke waarde (en dus niet meer de WOZ-waarde), is sprake van een schenking. Deze aangekondigde wijziging kan een reden zijn om in 2026 nog een woning over te dragen aan een kind.

Verkoop woning voor 1 januari 2027!

Indien u het voornemen heeft om uw woning te schenken of te verkopen aan uw kind voor een lager bedrag dan de werkelijke waarde, doet u er goed aan om dat voor 1 januari 2027 te doen, gelet op de aangekondigde wijzigingen in de schenkbelasting. Vraag ons om advies!

Aandachtspunten bij de aankoop van stukjes grond van de gemeente

Fri, 04 Apr 2025 09:27:45 GMT

Didam procedure ?

De mogelijkheid om stukjes grond langs wegen, fietspaden of woonwijken (ook wel: groenstroken) van verheidslichamen (zoals gemeenten) te kopen, kan aantrekkelijk zijn voor huiseigenaren om hun woning of tuin uit te breiden. Zo’n aankoop brengt natuurlijk juridische vragen met zich mee. In het bijzonder heeft de “Didam-procedure” afgelopen jaren bijvoorbeeld flink wat stof doen opwaaien. Hoe zit het met de regel dat als een overheidsinstelling van plan is om een stuk grond te verkopen en er meer geïnteresseerden zijn, ook zij de gelegenheid moeten krijgen om mee te dingen?

Didam-procedure: gelijke kansen

De Didam-procedure, voortkomend uit een uitspraak van de Hoge Raad uit 2021 , verplicht overheden bij het verkopen van grond of gebouwen een transparant en objectief proces te hanteren voor het kiezen van een koper. Ofwel: alle kanshebbers moeten aan kunnen haken in het kooptraject. Dit noemen we ook wel de eisen van behoorlijk

bestuur. Het overheidslichaam moet bekendmaken dat ze een onroerende zaak verkopen en aan de hand van welke

criteria een koper wordt gekozen.

Uitzondering op Didam-verplichting:

bij één logische koper

Bij de verkoop van groenstroken kan sprake zijn van een uitzonderingssituatie, waardoor de Didam-procedure niet

verplicht is. Dit is het geval als er maar één koper in aanmerking komt voor de aankoop. In dat geval wordt voorafgaand aan de verkoop bekend gemaakt dat dit het geval is en blijft een dergelijke procedure achterwege.

Dit wordt bevestigd in recente uitspraken, zoals die van de Rechtbank Den Haag uit 2023 . In deze zaak verkocht de

gemeente Alphen aan den Rijn een groenstrook aan de eigenaar van een aangrenzend stuk grond.

Omwonenden klaagden dat zij niet de kans hadden gehad om (via de Didam-procedure) dezelfde groenstrook te kopen. De Rechtbank oordeelde dat de groenstrook door zijn specifieke ligging en functie slechts interessant was voor de eigenaar van het aangrenzende stuk grond. Deze conclusie was ook gebaseerd op door in de gemeente geldend beleid voor het verkopen van groenstroken, waardoor een uitzondering op de Didam-regels gerechtvaardigd was.

Gevolgen van niet volgen Didam-procedure

In het arrest van de Hoge Raad uit 2024 wordt duidelijk wat de gevolgen zijn als de Didam-procedure niet is gevolgd,

maar dit wel had gemoeten. In dat geval is de koop nog steeds geldig, maar moet het overheidslichaam wel schade

vergoeden aan de benadeelde(n). Als de levering nog niet heeft plaatsgevonden, kan een overheidslichaam soms

worden verboden om de grond te leveren.

Laat u bij de aankoop van groenstroken

informeren door de notaris

Het kopen van een groenstrook kan een slimme investering zijn, maar vraagt om kennis van de geldende regelgeving en rechtspraak. Door een notaris in te schakelen, zorgt u voor een zorgvuldige en correcte afwikkeling, zodat u geen

brokken maakt bij de aankoop van uw nieuwe stukje grond.

Heeft u een woning of grond geërfd? Laat het vastgoed op uw naam zetten bij de notaris!

Fri, 04 Apr 2025 09:14:50 GMT

Laat het vastgoed op uw naam zetten bij de notaris !

Het Kadaster heeft als functie om bij te houden wie de eigenaar is van een woning of ander vastgoed. Dit is lastiger als eigenaren overlijden. Er is een mogelijkheid om aan het Kadaster te melden wie de erfgenamen zijn, maar dat vereist een actieve handeling van degene die de nalatenschap afhandelt. Daarvoor is namelijk een verklaring van erfrecht nodig, die wordt opgesteld door een notaris. Dit stuk kan vervolgens worden ingeschreven in het Kadaster, om te zorgen dat duidelijk is wie de nieuwe rechthebbenden zijn. Hierna leest u waarom het belangrijk is om dit goed te regelen.

Op dit moment staan in Nederland ongeveer 260.000 overleden personen als eigenaar van een woning bij het Kadaster geregistreerd.

Behalve dat deze ‘vervuiling’ van het Kadaster een risico vormt in verband met criminaliteit, kan het ook voor de erfgenamen (de zogenaamde ‘rechtsopvolgers’ van de overledene) tot grote problemen leiden. Hoe zit dit precies, en hoe kunnen dergelijke problemen proactief worden voorkomen?

Duidelijkheid wie eigenaar is door inschrijving van de verklaring van erfrecht

Zolang een overleden persoon is geregistreerd als eigenaar, blijft het vastgoed aan de overledene verbonden.

Dit kan leiden tot problemen, zoals:

verwarring bij verschillende (overheids)instanties of partijen (zoals banken, de Belastingdienst of toekomstige kopers) over wie eigenaar is van het object;
onzekerheid over wie bevoegd is tot verkoop of gebruik van het eigendom;
vertraging bij het afhandelen van transacties, zoals een verkoop.

Om dergelijke problemen te voorkomen, is het verstandig om na het overlijden van iemand met vastgoed, naar de notaris te gaan voor het opstellen van een zogenaamde ‘verklaring van erfrecht’.

Wat is een verklaring van erfrec ht?

Een verklaring van erfrecht is een notariële akte waarin (onder meer) staat:

wie is overleden;
wie de erfgenamen zijn en in welke verhouding zij erven;
of de erfgenamen de nalatenschap hebben aanvaard.

In de verklaring van erfrecht wordt dus, na het overlijden van een persoon, geconstateerd wie welk vermogen uit de nalatenschap verkrijgt. Als er vastgoed in de erfenis zit, zal dus ook ten aanzien daarvan worden verklaard wie de opvolgende eigenaar is. Een dergelijke verklaring kan alleen bij de notaris worden opgesteld. De notaris zorgt ervoor dat deze verklaring (als dat nodig is) bij het Kadaster wordt ingeschreven. Door de verklaring van erfrecht in te schrijven, worden de erfgenamen als opvolgende eigenaren van het vastgoed geregistreerd. Het Kadaster biedt dit inschrijvingsproces gratis aan. Hierdoor betaalt u alleen de kosten voor het opstellen van de verklaring van erfrecht. Voor meer informatie kunt u bij ons terecht.

Regel uw verklaring van erfrecht!

Heeft u een woning, gebouw of stuk grond geërfd en wilt u zorgen dat deze eigendommen correct in het Kadaster staan geregistreerd? Neem dan contact op met ons kantoor.

Wij adviseren en begeleiden u graag bij het opstellen van een verklaring van erfrecht.

Waarborg uw privacy bij het oprichten van een BV

Fri, 04 Apr 2025 09:03:00 GMT

Waarborg uw privacy bij het oprichten van een BV

Als ondernemer bent u verplicht om bepaalde gegevens openbaar te maken in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel (KvK). Wanneer u zaken doet is het fijn om deze gegevens te kunnen zien, maar let wel goed op bescherming van uw privacy. Denk aan de situatie waarin uw bezoekadres of de naam van uw bedrijf direct naar u te herleiden is. In het ergste geval kan het voorkomen dat personen met kwade bedoelingen ondernemers op hun thuisadres opzoeken. Gelukkig zijn er oplossingen om gevoelige gegevens af te schermen.

Praktische tips voor bescherming van persoonlijke gegevens

Let op de naam van uw B.V.

Een eerste mogelijkheid om uw privacy te beschermen, is door de naam van uw BV zo te kiezen dat deze niet direct naar u te herleiden is. Dit betekent dat u bijvoorbeeld niet uw eigen naam of initialen gebruikt in de bedrijfsnaam. Hoewel uw privéadres als bezoekadres nog steeds zichtbaar blijft in het Handelsregister, is het voor buitenstaanders minder duidelijk dat de BV aan u gekoppeld is. Heeft u oorspronkelijk wel uw BV uw eigen naam gegeven, dan is ook goed om te weten dat het mogelijk is om de naam van de BV op een later moment te wijzigen. Dit is wel alleen mogelijk via de notaris.

Postadres voor de B.V .

Een alternatieve (of aanvullende) oplossing is om voor uw BV een postbusadres te gebruiken in plaats van uw thuisadres. Een postbusadres is een zakelijk adres dat u kunt huren bij PostNL of een andere aanbieder, op welk adres u post voor uw onderneming kunt ontvangen. Hierdoor is uw persoonlijke adres niet meer zichtbaar is in het Handelsregister. Afhankelijk van de bedrijfsactiviteiten die de onderneming uitvoert is nog steeds vereist om een werkelijk bezoekadres op te geven (bijvoorbeeld: winkels, horecagelegenheden of kantoren met een vaste werkplek).

Afschermen bezoekadres bij KvK

Het is zelfs mogelijk om de KvK te vragen om uw bezoekadres af te schermen in het Handelsregister, waardoor deze niet meer voor iedereen zichtbaar is. Voor eenmanszaken is dit altijd mogelijk, maar voor BV’s gelden hiervoor voorwaarden. Vereist is een concrete of waarschijnlijke dreigende situatie. In beide gevallen bent u verplicht om (in plaats van uw privéadres) een postbusadres op te geven. In het geval van een waarschijnlijke dreigende situatie gelden aanvullende voorwaarden (meer informatie hierover vindt u op de website van de KvK).

Kies voor privacy-bewust ondernemen!

Wilt u voorkomen dat gevoelige persoonsgegevens, zoals uw thuisadres, door uw BV openbaar zichtbaar zijn? Laat u

dan informeren door een notaris. Een notaris kan u helpen met advies op maat en bespreken welke oplossing het meest passend is in uw situatie. Door tijdig stappen te ondernemen, voorkomt u dat ondernemen ten koste gaat van uw privacy.

Wees bedacht op de zakelijke lasten bij de aankoop van een woning

Fri, 03 Jan 2025 15:18:52 GMT

Aankoop van een woning is niet alleen spannend, maar ook complex.

De aankoop van een woning is niet alleen spannend, maar ook complex. Veel kopers richten hun aandacht op de koopsom, de eventuele overdrachtsbelasting en de financiering, maar zijn minder bekend met een ander aspect: de zakelijke lasten. Voorbeelden van deze lasten zijn de onroerendezaakbelasting en rioolheffing. Het is dus goed u ook daarvan bewust te zijn!

Vanaf wanneer moet u die als eigenaar betalen, en hoe werkt het als bepaalde rekeningen al voor een heel jaar vooruit zijn betaald door de verkoper?

Zakelijke lasten worden elk jaar door de gemeente en het waterschap in rekening gebracht. De eigenaar van een woning ontvangt daarom elk jaar een ‘aanslagbiljet’ waarop die zakelijke lasten zijn opgenomen.

Zakelijke lasten zijn lasten die zijn verbonden aan de eigendom en het gebruik van een woning. Daarbij kan onderscheid worden gemaakt tussen:

Eigenaarslasten : onroerende zaakbelasting (OZB), rioolheffing (eigenaar) en watersysteemheffing (gebouwd).
Gebruikerslasten : afvalstoffenheffing, watersysteemheffing (ingezetenen) en zuiveringsheffing.

In beginsel worden deze lasten door de eigenaar betaald per kalenderjaar. Degene die op 1 januari in het kadaster is geregistreerd als eigenaar, ontvangt het aanslagbiljet en moet de kosten voor het gehele jaar voldoen.

Wanneer een woning gedurende het jaar van eigenaar verandert, zullen de koper en verkoper afspraken moeten maken over de verdeling van deze kosten.

Hoewel verschillende methoden voor verdeling van de kosten mogelijk zijn, is het gebruikelijk in de koopovereenkomst af te spreken dat de lasten verrekend worden vanaf het moment dat de koper eigenaar wordt van de woning.

De verrekening vindt in dat geval plaats via de afrekening van de notaris. Op die manier krijgt de verkoper - die de zakelijke lasten voor een heel kalenderjaar vooruit heeft betaald - een gedeelte van de kosten terug, namelijk het gedeelte vanaf het moment van ondertekening van de leveringsakte bij de notaris tot het einde van het kalenderjaar. Bij de overdracht van de woning worden bij de notaris alleen de eigenaarslasten verrekend. De gebruikerslasten kunnen enkel via de gemeente of het waterschap zelf worden verrekend.

Wanneer de overdracht van een woning plaatsvindt aan het begin van het kalenderjaar, is het mogelijk dat de verkoper het aanslagbiljet van de zakelijke lasten nog niet heeft ontvangen. In dat geval zal vaak worden gekozen voor verrekening van zakelijke lasten op basis van de eigenaarslasten van het voorafgaande jaar. Zodra de nieuwe eigenaarslasten bekend zijn, zal een eventueel verschil tussen de verkoper en de koper onderling worden verrekend (dus niet via de afrekening van de notaris).

Conclusie

Bij de aankoop van een woning moet u naast de koopsom en de kosten koper ook rekening houden met de verrekening van zakelijke lasten, in het specifiek de eigenaarslasten. De notaris controleert of de afspraken hierover correct in de koopovereenkomst zijn opgenomen.

De notaris regelt ook de verwerking van de eigenaarslasten in de nota van afrekening en de akte van levering.

Van eenmanszaak naar BV

Fri, 03 Jan 2025 15:05:57 GMT

Van eenmanszaak naar BV : tijd voor de grote sprong?

Als ondernemer begint u vaak met een eenmanszaak. Deze is eenvoudig op te richten en kent lage oprichtingskosten. Naarmate uw bedrijf groeit, kan er een moment komen waarop deze vorm niet meer past bij uw situatie. Uw onderneming maakt grotere winsten, u wilt uw privévermogen beter beschermen of u staat op het punt om investeerders aan te trekken.

Dit zijn signalen dat het omslagpunt is bereikt en het tijd wordt om de overstap naar een besloten vennootschap (BV) te overwegen. De notaris kan u helpen bij deze beslissing.

Het kiezen tussen een eenmanszaak en een BV hangt af van verschillende factoren, zoals de omvang van uw onderneming, de verwachte winst, en uw persoonlijke voorkeuren. Een eenmanszaak heeft lage oprichtingskosten, waardoor het voor veel ondernemers een laagdrempelige manier is om van start te gaan. Als u vanuit een eenmanszaak werkt, bent u echter wel persoonlijk aansprakelijk voor de schulden van de onderneming. Dit betekent bijvoorbeeld dat geëist kan worden dat u een uitstaande zakelijke factuur betaalt vanaf uw privérekening, als het saldo op de zakelijke rekening niet toereikend is. Als zakelijke schulden opstapelen, is het zelfs denkbaar dat u persoonlijk failliet wordt verklaard.

Verder is kenmerkend aan ondernemen vanuit een eenmanszaak, dat de winst van uw eenmanszaak als inkomen uit onderneming wordt belast met inkomstenbelasting (in box 1).

Naarmate uw onderneming groeit, kan het aantrekkelijk worden om uw eenmanszaak om te zetten naar een BV. Dit biedt diverse voordelen, zoals bescherming van uw privévermogen of de mogelijkheid om investeerders aan te trekken. Ook de wens om uw bedrijfsstructuur te professionaliseren kan een reden zijn om een BV op te richten.

Daarnaast kunnen ook fiscale voordelen een belangrijke drijfveer zijn voor de omzetting naar een BV. Dit wordt duidelijk met het volgende rekenvoorbeeld waarin wordt uitgegaan van een ondernemingswinst van € 150.000 (cijfers 2024).

Eenmanszaak: Stel dat een ondernemer in het boekjaar 2024 een winst realiseert van € 150.000. De ondernemer heeft recht op diverse aftrekposten, zoals de zelfstandigenaftrek en de MKB-winstvrijstelling. Deze faciliteiten verlagen het belastbare inkomen naar € 126.784. Over dit bedrag betaalt de ondernemer inkomstenbelasting, wat uitkomt op € 53.294. Daarnaast betaalt de ondernemer nog € 3.810 aan inkomensafhankelijke bijdrage Zvw. Uiteindelijk blijft er een netto-inkomen over van € 89.988.

BV: Nu hetzelfde voorbeeld; de ondernemer realiseert in zijn BV een winst van € 150.000. De ondernemer keert zichzelf een salaris uit van € 60.000. Hierna resteert een winst van € 90.000 in de BV. Over de winst betaalt de BV vennootschapsbelasting (15%) wat neerkomt op € 17.100. Het nettobedrag dat overblijft, € 72.900, kan aan de ondernemer worden uitgekeerd als dividend. De ondernemer betaalt hierover geen inkomstbelasting, zoals bij de eenmanszaak, maar dividendbelasting (26,9%), wat neerkomt op € 18.362. Bij deze wijze van ondernemen in een BV komt het netto-inkomen van de ondernemer uit op € 94.421 (uitgekeerd salaris van € 60.000 en een netto dividend van € 54.538).

Bij de overgang van een eenmanszaak naar een BV is de inschakeling van een notaris noodzakelijk. De notaris zorgt ervoor dat de omzetting juridisch correct verloopt door de statuten van de BV op te stellen en de verplichte inschrijving hiervan bij de Kamer van Koophandel te verzorgen. Daarnaast kan de notaris u adviseren over de fiscale en juridische gevolgen van de omzetting, zodat u zeker weet dat u geen belangrijke aspecten over het hoofd ziet en uw bedrijf optimaal kan groeien.

Conclusie

Het omzetten van een eenmanszaak naar een BV kan verschillende redenen hebben, zoals het behalen van hogere winsten, waardoor het risico hoger wordt of het fiscaal aantrekkelijker wordt om te ondernemen in BV-vorm. Als u deze overstap overweegt is het heel belangrijk om goed geïnformeerd te zijn over de juridische en fiscale gevolgen. Het inschakelen van een notaris is hierbij essentieel. De notaris zorgt ervoor dat de omzetting juridisch correct verloopt en adviseert u over belangrijke aspecten van de overstap. Door een notaris te raadplegen, verzekert u zich van een soepele overgang en kunt u met vertrouwen de volgende fase van uw ondernemerschap ingaan.

Als we nu trouwen, trouwen we toch standaard op huwelijkse voorwaarden?

Tue, 08 Feb 2022 11:33:50 GMT

Een bezoek aan een notaris is dan toch niet meer nodig?

Pas op! Per 1 januari 2018 is de wet veranderd. Als u trouwt en niets regelt, ontstaat niet meer automatisch een algehele, maar een beperkte gemeenschap van goederen. Dit betekent dat vanaf 1 januari 2018 het privévermogen dat u hebt op het moment dat u trouwt, buiten de gemeenschap blijft. In tegenstelling tot hetgeen nog wel eens wordt gedacht, houden de nieuwe huwelijksregels niet in dat echtgenoten die onder de nieuwe regeling vallen automatisch op huwelijkse voorwaarden trouwen. Voor huwelijkse voorwaarden, die – vooral voor ondernemers – een nuttige regeling kunnen zijn, blijft een bezoek aan een notaris voorafgaand aan het huwelijk dus nodig.

Gemeenschap van goederen

Wanneer voorafgaand aan een huwelijk door de echtgenoten géén huwelijkse voorwaarden worden opgesteld, ontstaat tussen hen een zogenoemde gemeenschap van goederen.

Vóór 1 januari 2018 was dit een algehele gemeenschap van goederen. Sinds de wetswijziging ontstaat een, wat men noemt, beperkte gemeenschap van goederen. Let op: dit geldt alléén voor gemeenschappen die ná 1 januari 2018 zijn ontstaan. In dit artikel wordt kort ingegaan op de belangrijkste verschillen tussen het oude en het nieuwe systeem.

De oude algehele gemeenschap van goederen (tot 1-1-2018)

Vóór 1 januari 2018 was ons basisstelsel de algehele gemeenschap van goederen. Dit houdt in dat alles wat de echtgenoten bij het aangaan van het huwelijk hadden en alles wat zij tijdens het huwelijk verkrijgen, in de gemeenschap valt en van de echtgenoten gezamenlijk (ieder voor de helft) wordt. Ook alle schulden (!) – bijvoorbeeld studieschulden – worden gemeenschappelijk. Deze automatisch vermenging van de vermogens van de echtgenoten door het huwelijk wordt ook wel boedelmenging genoemd.

Op dit systeem van boedelmenging bestond een aantal wettelijke uitzonderingen. Een van de belangrijkste uitzonderingen was de zogenoemde uitsluitings- of privéclausule. Deze clausule zie u vaak bij erfenissen, als de overledene niet wil dat zijn erfenis bij de schoonfamilie (de ‘koude kant’) terechtkomt. De bezittingen/schulden die onder die clausule worden verkregen, vielen niet in de algehele gemeenschap van goederen.

Uitsluitingsclausule- of privéclausule

Vanaf 1 januari 2018 is de gemeenschap wat haar omvang betreft beperkter. Vermogen dat ieder van de partners heeft voordat ze trouwen (ook wel huwelijksaanbrengsten genoemd) valt, net als erfenissen en schenkingen, niet standaard meer in de nieuwe gemeenschap.

In de gemeenschap vallen wel de goederen die de echtgenoten vóór hun huwelijk samen hebben verkregen of schulden die zij vóór hun huwelijk samen zijn aangegaan, bijvoorbeeld de gemeenschappelijke woning en de daarvoor gezamenlijk aangegane hypotheekschuld.

Voorbeeld:

Piet en Elly zijn vóór hun huwelijk samen eigenaar van een huis, in de verhouding 40%-60%, omdat Elly meer eigen geld heeft ingebracht dan Piet. Als Piet en Elly trouwen, wordt deze eigendomsverhouding door het huwelijk automatisch 50%-50%, want de woning valt in de (beperkte) gemeenschap! Als Piet en Elly die 40%-60% -verhouding van vóór het huwelijk in stand willen laten, moeten ze dus, voorafgaand aan het huwelijk, huwelijksvoorwaarden maken bij een notaris!

Verder valt in de nieuwe gemeenschap alles wat de echtgenoten tijdens het huwelijk verkrijgen en schulden die tijdens het huwelijk door één of beide echtgenoten zijn aangegaan. Een uitzondering bestaat voor erfenissen en schenkingen en de schulden die hiermee samenhangen. Deze vallen automatisch buiten de nieuwe gemeenschap, tenzij de overledene of schenker juist bepaalt dat ze wél in een gemeenschap mogen vallen (de zogenoemde insluitingsclausule). Ondanks dit nieuwe systeem blijft de hiervoor beschreven uitsluitings- of privéclausule in het testament of bij de schenking van belang. Echtgenoten kunnen namelijk zelf in huwelijkse voorwaarden overeenkomen dat erfenissen of schenkingen toch in de gemeenschap van goederen vallen en dus van beide echtgenoten gemeenschappelijk worden.

Wanneer een erflater of schenker dat absoluut niet wenst, kan hij de hiervoor beschreven uitsluitingsclausule in zijn testament of bij de schenking opnemen. Een dergelijke clausule gaat namelijk voor op de regeling die de echtgenoten in de huwelijkse voorwaarden afspreken! Voor de schenkings- en testamentenpraktijk blijft, om zeker te zijn dat ontvangen giften en erfenissen niet in de gemeenschap vallen, de opname van een uitsluitingsclausule ook ná 1 januari 2018 van belang.

Tip

Laat u adviseren door een notaris of andere adviseur met specifieke kennis over het huwelijksvermogensrecht met betrekking tot de vraag of uw (voorgenomen) huwelijk met de gemeenschap van goederen (oude stijl of nieuwe stijl) of juist met huwelijksvoorwaarden goed geregeld is. Heeft u een eigen bedrijf, een koopwoning (zeker als ook een grote schenking voor de woning is ontvangen) of dure bezittingen waarvan de koopprijs niet 50/50 is betaald, dan is een bezoek aan een notaris/adviseur meer dan aan te bevelen.

Zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen, wat zijn de gevolgen?

Tue, 08 Feb 2022 11:20:04 GMT

Wat zijn de gevolgen ?

Dat ligt eraan: De manier waarop u als erfgenaam een nalatenschap accepteert (ook wel “aanvaarden” genoemd), bepaalt of u ook met uw eigen geld rekeningen van de overledene moet betalen. U kunt een erfenis (ook wel “nalatenschap” genoemd) verwerpen, zuiver aanvaarden of beneficiair aanvaarden.

Zuiver aanvaarden

Als u ervoor kiest een nalatenschap zuiver te aanvaarden, betekent dit dat u (samen met eventuele andere erfgenamen) alles van de overledene overneemt; al zijn bezittingen, maar ook al zijn schulden!

Veel erfgenamen kiezen bewust voor zuivere aanvaarding, uit respect voor de overledene. Het zuiver aanvaarden van de erfenis kan gebeuren door een verklaring van zuivere aanvaarding af te leggen. Soms ‘overkomt’ het een erfgenaam dat hij de nalatenschap onbewust zuiver aanvaardt. De wet neemt in sommige gevallen namelijk aan dat een erfgenaam de nalatenschap zuiver aanvaardt door zijn gedrag. Dit gebeurt wanneer die persoon zich in de woorden van de wet “ondubbelzinnig en zonder voorbehoud” als erfgenaam gedraagt. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn door bepaalde zaken uit de nalatenschap te verkopen of door betalingen te doen uit de nalatenschap. Ook is hiervan sprake als bezittingen van de overledene worden “weggemoffeld”, waardoor schuldeisers kunnen worden benadeeld. Bijvoorbeeld door geld naar uw eigen rekening over te maken of spullen mee te nemen naar uw eigen huis. Zijn het spullen met enkel emotionele, maar geen economische waarde (waarde in geld)? Dan mag dit wel. Denk hierbij aan een fotoalbum. Schuldeisers worden daardoor niet benadeeld. Het gevolg van een zuivere aanvaarding is dat u eigenaar wordt van alle goederen van de overledene, maar u wordt daarmee ook verplicht om al zijn schulden te betalen! Dit geldt ook als de nalatenschap onvoldoende blijkt te zijn om alle schulden uit te kunnen betalen. De erfgenamen die zuiver hebben aanvaard, moeten in dat geval uit hun eigen vermogen het tekort aanvullen.

Let dus als erfgenaam op wat u doet vlak na het overlijden van een dierbare! Een betaling uit de nalatenschap, de verkoop van spullen of het wegnemen van spullen met een economische waarde uit de woning van de overledene, kan al tot zuivere aanvaarding leiden.

En als u snel de kamer van de overledene in een verzorgingsthuis moet ontruimen? Dan zou u ook wel eens het risico kunnen lopen te moeten opdraaien voor de schulden van de overledene die niet uit de erfenis kunnen worden betaald. De oplossing is dan dat u de spullen laat opslaan of beschrijft en vermeldt waar of bij wie ze zich nu bevinden. Het betalen van de uitvaartkosten heeft overigens niet tot gevolg dat u de nalatenschap zuiver aanvaardt.

Beneficiair aanvaarden

Als u vermoedt dat er meer schulden zijn dan uit de nalatenschap kunnen worden betaald, kun u de nalatenschap “beneficiair aanvaarden”. Dit wordt ook wel genoemd “aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving”. Dat houdt in dat u de schulden alleen hoeft te betalen voor zover die uit het vermogen van de overledene kunnen worden betaald. U hoeft dan dus niet met uw eigen geld bij te passen. Zo’n beneficiaire aanvaarding vraagt om een aantal formaliteiten. Zo moet u een verklaring bij de rechtbank afleggen en gelden allemaal wettelijke regels die moeten voorkomen dat schuldeisers – die misschien toch al hun vordering niet geheel voldaan krijgen – nog verder worden benadeeld. Als u de formaliteiten niet volgt, dan geldt als “straf” dat wordt aangenomen dat u de nalatenschap toch zuiver hebt aanvaard. Hierdoor bent u aansprakelijk met uw eigen vermogen. Voor sommige groepen erfgenamen, zoals minderjarigen, personen die onder curatele staan en mensen van wie vermogen onder bewind is gesteld, geldt dat het verplicht is om de nalatenschap voor hen beneficiair te aanvaarden.

Verwerpen

U kunt de nalatenschap ook weigeren. Dit wordt ook wel “verwerpen” genoemd. Net als bij de beneficiaire aanvaarding moet u voor het verwerpen van de nalatenschap een verklaring afleggen bij de rechtbank. In het geval van verwerping bent u geen erfgenaam van de overledene en bent u dat ook nooit geweest. U hebt dan geen plicht om de schulden van de overledene te betalen uit zijn vermogen, zoals bij een beneficiaire aanvaarding, of eventueel uit jouw eigen vermogen, zoals bij een zuivere aanvaarding.

Onverwachte schulden

Wat nu te doen als u zuiver hebt aanvaard en vervolgens blijkt dat er onverwachte schulden zijn?

Dan heeft u een probleem! De wet zegt dan wel dat u toch nog beneficiair kunt aanvaarden, waardoor u aansprakelijkheid met uw eigen vermogen voorkomt, maar dit kan alleen als die schulden volstrekt onverwacht zijn. Als uit brieven of andere feiten al kon blijken dat die schulden bestonden, dan zijn die schulden niet “volstrekt onverwacht”. Bovendien moet u zelf onderzoek doen en op schulden bedacht zijn.

Uit uitspraken die rechters hebben gedaan blijkt dat volstrekt onverwachte schulden eigenlijk maar heel zelden voorkomen. Vaak had de erfgenaam bij enig speurwerk wel al kunnen weten dat er bijvoorbeeld nog een belastingaanslag of iets dergelijks zou komen. Als ook maar een schijntje van vermoeden bestaat dat de schulden groter zijn dan de baten of als u ieder risico wilt voorkomen, is het advies om de erfenis beneficiair te aanvaarden. Dat brengt wellicht wel wat extra kosten en werk met zich mee, maar het kan een hoop ellende voorkomen.

Tip

Laat u adviseren door een notaris of een andere adviseur met specifieke kennis over het erfrecht over de gevolgen van het aanvaarden of verwerpen van een nalatenschap.

De ongelijke behandeling van kinderen door het doen van giften.

Thu, 30 Dec 2021 15:50:57 GMT

Pas op; dit kan gevolgen hebben na uw overlijden!

Als een kind door een ouder tijdens diens leven wordt bevoordeeld (door giften of schenkingen) boven een ander kind, kan dit na het overlijden van de ouder ruzies opleveren bij de afwikkeling van de erfenis. In de wet is opgenomen dat een schenking of gift niet hoeft te worden verrekend met de erfenis, tenzij bij de gift of in een testament anders is bepaald. De gift blijft dus in principe van het bevoordeelde kind. Maar het hierdoor ‘benadeelde’ kind kan na het overlijden van de ouder wel een beroep doen op de zogenoemde ‘legitieme portie’ (zie over de legitieme portie ook Met Recht Geregeld 2020-04).

In deze bijdrage wordt het ongelijk bevoordelen van kinderen tijdens leven en de juridische gevolgen ervan besproken.

De legitieme portie

In de wet is een ‘beschermingsregel’ opgenomen voor kinderen. Als een kind in de erfenis van zijn ouder (bijvoorbeeld) niet tot erfgenaam wordt benoemd of als de erfenis voor een groot deel ‘verdampt’ is doordat de ouder tijdens diens leven grote schenkingen heeft gedaan aan broers of zussen, kan dit benadeelde kind een beroep doen op zijn ‘legitieme portie’. De legitieme portie is een geldbedrag waarop een kind, na het overlijden van zijn ouder, minimaal recht heeft. Een wettelijk geregeld ‘minimaal erfdeel’. Dit geldbedrag is de helft van de waarde van het erfdeel dat het kind op grond van de wet als erfgenaam zou krijgen. Zie uitgebreid over de legitieme portie Met Recht Geregeld 2020-04.

Bevoordelingen, ook wel ‘giften’ genoemd

Een kind kan op allerlei manieren worden bevoordeeld. Hierna volgt een aantal voorbeelden van bevoordelingen, ook wel ‘giften’ genoemd:

Voorbeelden giften

Vader verhuurt een woning aan zijn dochter. De huur is veel lager dan een huur die voor deze woning reëel is.
Vader verstrekt aan zijn dochter een lening tegen geen of een veel te lage rente.
Vader verkoopt zijn auto aan zijn dochter voor de helft van de echte waarde.
Dochter doet wekelijkse boodschappen voor vader. Ze koopt van het geld dat zij van vader hiervoor krijgt ook boodschappen voor zichzelf.

Een benadeeld kind kan zijn legitieme portie inroepen

Als bij het overlijden van een ouder blijkt dat een kind benadeeld is doordat de ouder giften aan andere kinderen heeft gedaan, kan dit benadeelde kind aanspraak maken op zijn legitieme portie.

De legitieme portie wordt berekend over de waarde van de erfenis ten tijde van het overlijden van de ouder. Van de erfenis worden de in de wet omschreven schulden afgetrokken, maar de erfenis wordt daarnaast vermeerderd met in de wet omschreven giften.
Dit houdt in dat moet worden gekeken hoe de erfenis zou zijn samengesteld als door de ouder geen giften zouden zijn gedaan. De legitieme portie van het kind is dan de helft van wat hij normaal gesproken zou krijgen uit die erfenis.

Voorbeeld: wel of niet inroepen legitieme portie?

Maria is overleden en laat een zoon (Nico) en dochter (Sara) achter. Sara heeft twee kinderen.

De erfenis van Maria heeft een waarde van € 100.000. Nico heeft bij zijn huwelijk € 10.000 gekregen van Maria. Sara heeft van Maria in totaal voor een bedrag van € 50.000 aan giften ontvangen, terwijl ook de kinderen van Sara ieder € 10.000 (in totaal dus € 20.000) van Maria hebben gekregen.

Maria heeft in haar testament Nico en Sara ieder voor de helft tot erfgenaam benoemd. Ook heeft ze bepaald dat giften niet hoeven te worden ‘ingebracht’. De ontvangen giften van Nico, Sara en haar kinderen hoeven dus niet in de erfenis betrokken te worden voor de berekening van de erfdelen.

Als Nico niets doet, krijgen Nico en Sara ieder de helft van de waarde van de erfenis, namelijk € 50.000. Nico kan eventueel ook aanspraak maken op zijn legitieme portie als hij vindt dat hij door de giften aan Sara en aan haar kinderen benadeeld is.

Dan volgt de volgende rekensom: € 100.000 erfenis + € 10.000 schenking Nico + € 50.000 giften Sara + € 20.000 giften kleinkinderen = € 180.000. Dit is de waarde waarover de legitieme portie wordt berekend. Nico en Sarah zouden dan beiden recht hebben op € 90.000.
De legitieme portie van Nico is de helft hiervan: € 45.000. Deze € 45.000 moet, voor de berekening van zijn legitieme portie, worden verminderd met wat hij als gift heeft ontvangen (€ 10.000), waardoor zijn legitieme portie € 35.000 bedraagt. Dit is minder dan de € 50.000 die hij zou krijgen zonder dat hij aanspraak zou maken op de legitieme, dus de aanspraak is in dit geval niet nodig.

Vervolg voorbeeld: beroep op legitieme loont nu wel!

Stel dat Sara geen € 50.000, maar € 130.000 aan giften heeft gekregen.

Dan heeft de aanspraak van Nico op zijn legitieme portie wel zin. Het totaal waarover de legitieme portie wordt berekend zou dan € 260.000 bedragen, waardoor Nico een bedrag van (€ 130.000/2 = € 65.000 – € 10.000 =) € 55.000 zou verkrijgen als legitieme portie. Dit is méér dan het bedrag van € 50.000, dat hij zonder aanspraak op de legitieme portie zou hebben gehad. Het inroepen van de legitieme portie heeft dan dus wel zin.

Bewijsproblemen

Bij het inroepen van de legitieme portie zit vaak een groot probleem in het leveren van bewijs dat de ouder allerlei giften aan andere kinderen heeft gedaan. Het is lastig aan te tonen wie wat op welk moment heeft ontvangen en of dat wel echt een gift was. Het zou bijvoorbeeld ook een vergoeding kunnen zijn voor geleverde diensten.

Om de legitieme portie te kunnen bepalen, heeft het ‘benadeelde’ kind op grond van de wet recht op inzage en afschriften van stukken (zoals bankafschriften) betreffende de erfenis van zijn overleden ouder en door deze ouder gedane giften. Dit recht kan waardevol zijn om bewijs te verzamelen.

Recht op inzage in financiële stukken

Een executeur zal de nodige zorg moeten besteden aan het veiligstellen van de financiële stukken van de overleden ouder, zodat het benadeelde kind deze kan controleren (zie ook over de executeur ook Met Recht Geregeld 2020-05). Het recht van het benadeelde kind op de financiële stukken van zijn ouder ziet niet alleen op de omvang van de erfenis op de datum van het overlijden, maar ook op het vermogensverloop van de ouder voorafgaand aan zijn overlijden in verband met relevante schenkingen. De te verstrekken informatie moet, in verband met de wettelijke bewaartermijn van de bank, in ieder geval teruggaan tot zeven jaar vóór het overlijden van de ouder. De executeur moet deze bankafschriften op voorhand veiligstellen, zeker als hij redelijkerwijs zou kunnen vermoeden dat een kind aanspraak zal maken op de legitieme portie.

Een advocaat of notaris kan behulpzaam zijn bij het in kaart brengen van het vermogen van de overleden ouder.

Samenvatting en tip

Giften die tijdens leven zijn gedaan, hoeven volgens de wet in principe niet verrekend te worden met de erfenis. Als dat wel de bedoeling is van een ouder, moet de ouder dit bij het doen van de gift expliciet vastleggen, om ruzie na het overlijden te voorkomen.
Als het niet de bedoeling is van een ouder dat giften die tijdens leven worden gedaan, met de erfenis moeten worden verrekend en dit dus ook niet is geregeld, heeft een benadeeld kind wel nog een mogelijkheid om iets te doen aan de benadeling. Onder omstandigheden kan voor een kind het doen van een beroep op zijn of haar legitieme portie lonen. Dit kan tot gevolg hebben dat het benadeelde kind uiteindelijk meer uit de erfenis krijgt dan de bedoeling was van de ouder. Let dus goed op bij giften aan één of meer van uw kinderen, waardoor een ander kind benadeeld wordt. Uw notaris kan u adviseren over eventuele alternatieve mogelijkheden.

Om de legitieme portie te kunnen bepalen, heeft het ‘benadeelde’ kind recht op inzage en bankafschriften uit de administratie van de overleden ouder en door deze ouder gedane giften. Een executeur dient de financiële stukken op voorhand veilig te stellen, zodat het benadeelde kind deze kan controleren.

Bij het in kaart brengen van het vermogen van de overleden ouder en het berekenen van de legitieme portie, kan een advocaat of notaris behulpzaam zijn.

Aanvullend sparen voor uw pensioen

Thu, 30 Dec 2021 15:26:03 GMT

Via een lijfrente of liever banksparen, en wat zijn de verschillen?

Veel mensen sparen voor een aanvulling op hun AOW en pensioen. Vroeger gebeurde dit vaak door het afsluiten van een levensverzekering. Het is sinds enige tijd ook mogelijk om dit te doen door het zogenoemde ‘banksparen’. Het maakt voor de erfbelasting groot verschil of een levensverzekering is afgesloten, of dat gebruik wordt gemaakt van banksparen. In dit artikel wordt dit verschil uitgelegd.

Begrippen verzekeringsnemer, verzekerde en begunstigde

Lees over de erfbelasting en de levensverzekering ook Met Recht Geregeld 2020-18, waarin de begrippen verzekeringnemer, verzekerde en begunstigde worden uitgelegd:

de verzekeringnemer is degene die de verzekering afsluit, anders gezegd: degene die de verzekeringspremie betaalt.
de verzekerde is degene op wiens leven de verzekering is afgesloten, ofwel: als deze persoon overlijdt, komt de verzekering tot uitkering.
de begunstigde is degene die de uitkering ontvangt als de verzekerde overlijdt.

De verzekeringnemer, verzekerde en begunstigde kunnen verschillende personen zijn, maar dat hoeft niet altijd.

Levensverzekering afsluiten

Indien u een levensverzekering afsluit, bouwt u een kapitaal op bij een levensverzekeringsmaatschappij. Dit kan via een eenmalige storting of door de periodieke betaling van premies. Deze storting of premies zijn aftrekbaar voor de inkomstenbelasting.

Wat gebeurt er bij uw overlijden?

Op het moment dat u als verzekerde overlijdt danwel de opbouwtermijn eindigt (bijvoorbeeld na het einde van 15 jaar premie beatalen), keert de levensverzekering een bedrag uit aan de begunstigde (bijvoorbeeld uw echtgenoot of kinderen). Deze uitkering is belast met inkomstenbelasting.
De uitkering kan in één keer het hele verzekerde bedrag betreffen. Dit is dan ook in dat jaar bij de begunstigde helemaal belast, vaak ook deels in de hoogste schijf. Daarom wordt bijna altijd gekozen voor een uitkering die over een aantal jaren wordt uitgesmeerd: bijvoorbeeld in 10 jaar elk jaar 1/10 van het totale uitkeringsbedrag. Zo wordt een hoge belastingdruk voorkomen.
Afhankelijk van wat in de polis staat, zijn die uitkeringen aan de begunstigde levenslang of gedurende een bepaalde termijn, bijvoorbeeld 10 jaar.

Op het moment dat de begunstigde overlijdt, vervalt het nog niet uitgekeerde deel van het verzekerd bedrag aan de levensverzekeringsmaatschappij, tenzij in de polis was overeengekomen dat het dan aan een opvolgend begunstigde toekomt.

Let op: het is belangrijk om te realiseren dat de (opvolgend) begunstigde het uitgekeerde verzekerde bedrag niet uit uw nalatenschap krijgt, maar van de verzekeringsmaatschappij. Hoewel de uitkering dus niet tot uw nalatenschap behoort, is de uitkering wel met erfbelasting belast als u zelf de premies heeft betaald. Dit gebeurt echter alleen bij de begunstigde en niet bij de andere erfgenamen. Als de begunstigde de weduwe of weduwnaar was, valt de uitkering vaak onder de hoge vrijstelling voor partners van ruim € 670.000 (cijfers 2021), zodat er feitelijk geen erfbelasting hoeft te worden betaald.

Voorbeeld levensverzekering

Alex en Bea zijn getrouwd onder huwelijkse voorwaarden en hebben ieder hun eigen bezittingen. Van een zogenoemde ‘gemeenschap van goederen’ is dan ook geen sprake. Samen hebben ze twee kinderen.

Alex overlijdt zonder testament, waardoor de wettelijke verdeling van toepassing is (zie over de wettelijke verdeling ook Met Recht Geregeld 2020-06). Hij laat een vermogen achter van € 120.000.
De levensverzekeringsuitkering is € 150.000. Bea is de begunstigde. De erfgenamen van Alex zijn Bea en de twee kinderen, ieder voor een/derde gedeelte. Bea erft op grond van de wettelijke verdeling alle bezittingen van Alex. De kinderen krijgen een geldbedrag ter grootte van hun erfdeel (een/derde per kind). Dit geldbedrag is pas opeisbaar bij het overlijden van Bea.

De nalatenschap van Alex is € 120.000. Dit komt toe aan Bea die vanwege de wettelijke verdeling een ‘schuld’ krijgt aan ieder van de kinderen voor € 40.000. Ook krijgt Bea uit het verzekerd kapitaal van € 150.000 een lijfrente, maar haar totale verkrijging valt helemaal onder de vrijstelling voor de erfbelasting van ruim € 670.000 (cijfers 2021).

Hoe zit het bij banksparen?

Levensverzekeringsmaatschappijen rekenden vaak hoge administratiekosten. Daarom is het zogenoemde ‘banksparen’ geïntroduceerd. Zo is het mogelijk dat u bij de bank een lijfrenterekening (‘bankspaarrekening’) opent. Hierop kan eenmalig of periodiek worden ingelegd, net zoals bij de levensverzekeringspremies. Die bankspaarrekening mag enkel worden gebruikt voor de uitkering van lijfrenten ten behoeve van u als rekeninghouder of andere in de overeenkomst met de bank genoemde personen (‘genieters’). Die uitkeringen zijn belast bij de genieter met inkomstenbelasting. Als de genieter overlijdt, komt het overgebleven banksaldo toe aan de erfgenamen.

Voorbeeld banksparen

Stel dat er door Alex geen levensverzekering is afgesloten bij een levensverzekeringsmaatschappij, maar dat hij gebruik heeft gemaakt van een bankspaarrekening. Nu bevat de nalatenschap van Alex naast de € 120.000, ook het saldo van de bankspaarrekening van € 150.000, dus samen is dat € 270.000. Bea erft alle bezittingen van de nalatenschap. De kinderen krijgen hun erfdeel in de vorm van een geldbedrag dat in principe pas uitbetaald wordt als ook Bea is overleden. Bea krijgt dus vanwege de wettelijke verdeling een ‘schuld’ aan ieder van de kinderen van € 90.000. Omdat het resterende saldo van de bankspaarrekening in de nalatenschap valt, is de totale nalatenschap groter, en dus ook de schuld aan ieder van de kinderen hoger.

Verschil tussen beide vormen van oudedagsvoorziening

Het verschil tussen de levensverzekeringsuitkering en het banksparen betreft dus dat in geval van een levensverzekering het recht op een uitkering doorgaans geen deel uitmaakt van de nalatenschap van u als verzekerde (tenzij u de nalatenschap als de begunstigde heeft aangewezen). Bij uw overlijden krijgt de (opvolgend) begunstigde, vaak de langstlevende, de uitkering op grond van een ‘eigen recht’. De begunstigde dient, als u zelf de premies heeft betaald, over de uitkering dan toch erfbelasting te betalen, voor zover die uitkering meer bedraagt dan de vrijstelling voor de erfbelasting. De langstlevende echtgenoot heeft een ruime vrijstelling voor erfbelasting van ruim € 670.000 (cijfers 2021).

Bij banksparen behoort de bankspaarrekening gewoon tot uw bezit en maakt ook deel uit van uw nalatenschap. Het lijfrentespaarsaldo en dus de uitkeringen of, als de uitkering al was ingegaan, het restant van dat saldo, komt meestal toe aan de langstlevende op grond van de polis of de wettelijke verdeling. Dat saldo behoort echter tot de nalatenschap, waardoor het mede van invloed is op de hoogte van de erfdelen van de kinderen. Kinderen hebben maar een vrijstelling van ongeveer € 22.000.
De kans is aanwezig dat de langstlevende vanwege de wettelijke verdeling dan voor de kinderen de erfbelasting moet betalen/voorschieten.

Vervolg voorbeeld banksparen

De kinderen krijgen (een vordering van) € 90.000. Hierover moet erfbelasting worden betaald. Dit zal meer erfbelasting opleveren dan in het eerste voorbeeld, waarin de kinderen ieder € 40.000 verkrijgen.

Om de kans op betaling van erfbelasting door de langstlevende over de hoge verkrijgingen van de kinderen te verkleinen, kan in het testament bepaald worden dat het lijfrentespaarsaldo wordt gelegateerd. Een legaat houdt in dat in het testament een bijzondere bepaling wordt opgenomen, waarbij de erflater aan één of meer personen bepaalde bezittingen geeft. Het saldo kan worden gelegateerd aan degene die in de overeenkomst met de bank als genieter van de lijfrente was genoemd.

Vervolg voorbeeld banksparen: lijfrentespaarsaldo ‘legateren’

De nalatenschap is weliswaar 270.000, maar eerst moet het legaat aan Bea worden uitgekeerd, dus het lijfrentespaarsaldo van € 150.000. Dan blijft er voor de erfgenamen nog € 120.000 over. Dat gaat ook naar Bea. Bea krijgt dan een schuld van € 40.000 aan ieder van de kinderen.

Samenvatting en tip

Er zijn dus verschillende mogelijkheden tot het sparen van uw vermogen voor uw oude dag. Zo kunt u een levensverzekering afsluiten, maar ook gebruik maken van het zogenoemde ‘banksparen’. Hier zijn echter ook verschillende gevolgen aan verbonden, waar u rekening mee moet houden.

Bij een levensverzekeringsuitkering maakt het recht op de uitkering doorgaans geen deel uit van de nalatenschap van u als verzekerde. De (opvolgend) begunstigde, vaak de langstlevende, krijgt de uitkering op grond van een ‘eigen recht’. Als u zelf de premies heeft betaald, moet de begunstigde over de uitkering toch erfbelasting betalen, als die uitkering meer bedraagt dan de vrijstelling voor de erfbelasting. De langstlevende echtgenoot heeft een ruime vrijstelling voor erfbelasting van ruim € 670.000 (cijfers 2021).

Bij banksparen maakt de bankspaarrekening deel uit van uw nalatenschap. Het saldo daarvan is dus mede van invloed op de hoogte van de erfdelen van de kinderen. Omdat de kinderen voor de erfbelasting maar een vrijstelling hebben van ongeveer € 22.000, kan dit leiden tot extra belastingheffing. De kans is aanwezig dat de langstlevende vanwege de wettelijke verdeling dan voor de kinderen de erfbelasting moet betalen/voorschieten.

Tip : Denk dus goed na of u een levensverzekering wilt afsluiten of een bankspaarrekening wilt openen. Het is verstandig u hierover te laten adviseren door uw notaris of (verzekerings)adviseur.

De echtscheiding en het belang van een testament.

Tue, 30 Nov 2021 15:01:58 GMT

Waarom een testament maken tijdens of na een echtscheidingsprocedure?

Het aantal scheidingen neemt toe. Bij een huwelijk zonder huwelijkse voorwaarden is automatisch sprake van een zogenoemde huwelijksgemeenschap, ook wel ‘gemeenschap van goederen’ genoemd. Zie over de gemeenschap van goederen ook uitgebreid Met Recht Geregeld 2020-02.
In dit artikel zal worden ingegaan op de invloed van een scheiding op de huwelijksgemeenschap (zie hierover ook Met Recht Geregeld 2020-28) en het belang van een testament. Dit geldt zowel voor een scheiding tussen gehuwden als tussen geregistreerd partners, dus waar wordt gesproken over gehuwden moet ook geregistreerd partners worden gelezen.

Zie over de (procedure van) echtscheiding en de gevolgen daarvan voor het dagelijkse leven(sgenot) en voor de toekomst, ook Met Recht Geregeld 2020-26.

Echtscheiding? Einde van de huwelijksgemeenschap

Als u trouwt, ontstaat er een zogenaamde ‘huwelijksgemeenschap’. Welke goederen en schulden van u als echtgenoten wel of niet in deze gemeenschap vallen, is onder meer afhankelijk van de vraag of het huwelijk vóór of na 1 januari 2018 is gesloten, en of er bij de notaris huwelijkse voorwaarden zijn opgemaakt.
Een belangrijk gevolg van een echtscheiding is, dat deze huwelijksgemeenschap daarmee eindigt.

Indien u een huwelijk heeft gesloten vóór 1 januari 2018, en geen huwelijkse voorwaarden heeft laten opmaken, geldt de algehele gemeenschap van goederen. Deze gemeenschap bevat zowel de bezittingen die vóór het huwelijk van u privé waren (ook wel huwelijksaanbrengsten genoemd), alsook verkrijgingen uit erfenissen en schenkingen en alles wat tijdens het huwelijk wordt opgebouwd.
Indien u een huwelijk heeft gesloten na 1 januari 2018 of indien u uw huwelijkse voorwaarden na die datum opheft, geldt een beperkte gemeenschap van goederen. De beperkte gemeenschap is in die zin anders dan de algehele gemeenschap, dat huwelijksaanbrengsten en erfenissen of schenkingen niet in deze gemeenschap vallen, maar van u privé blijven (zie over het verschil tussen de algehele en beperkte gemeenschap van goederen ook Met Recht Geregeld 2020-02 en 2020-28). Van dit wettelijke systeem kan overigens worden afgeweken door het maken van huwelijkse voorwaarden bij de notaris (zie hierover ook Met Recht Geregeld 2020-07).

De echtscheiding: twee belangrijke momenten

Er zijn twee belangrijke momenten bij de juridische procedure van echtscheiding. Namelijk:
(1) het moment van indienen va het verzoek tot echtscheiding, en
(2) de inschrijving van de rechterlijke beschikking tot echtscheiding.
Door het verzoek wordt de gemeenschap van goederen ontbonden maar blijven u en uw echtgenoot nog wel getrouwd. Pas door de inschrijving van de rechterlijke beschikking is het huwelijk ook echt beëindigd.

(1) Verzoek tot echtscheiding: einde gemeenschap

De procedure tot (echt)scheiding begint met het indienen van een verzoek tot echtscheiding. Op dat moment wordt de gemeenschap van goederen ontbonden, waardoor alles wat eerst gemeenschappelijk was, nu van ieder van u als echtgenoten voor de helft is. Een van de gevolgen is dat wat u óf uw echtgenoot daarna verdient, erft of krijgt geschonken, niet meer gemeenschappelijk wordt. Dit wordt privé-eigendom van de betreffende echtgenoot. Dit alles betekent niet dat de onderhoudsplicht van u als echtgenoten jegens elkaar ook niet meer bestaat: die plicht blijft bestaan, vaak door de plicht tot betaling van alimentatie (ook nadat de echtscheiding juridisch een feit is).

Daarna komt de procedure bij de rechter. Bij de rechter moeten door u en uw echtgenoot op allerlei gebieden afspraken worden gemaakt, bijvoorbeeld ten aanzien van minderjarige kinderen, de verdeling van de voorheen gemeenschappelijke goederen, de pensioenen en de alimentatie. Zie hierover ook Met Recht Geregeld 2020-26.

(2) Rechterlijke beschikking: einde huwelijk

Na de rechtsgang volgt een beschikking van de rechter tot echtscheiding. Deze beschikking moet op verzoek van beide echtgenoten of één van u, ingeschreven worden in de registers van de burgerlijke stand. Hiertegen kan nog worden geprocedeerd en pas als de beschikking in zogenoemde ‘kracht van gewijsde’ is gegaan, is de inschrijving definitief. De beschikking is dan niet meer aantastbaar en uw huwelijk is dan definitief beëindigd.

Mag uw ‘bijna-ex’ nog van u erven? Het belang van een testament bij echtscheiding!

Zolang u bent gehuwd met uw echtgenoot, bent u elkaars erfgenaam. Heeft u kinderen dan is de wettelijke verdeling van toepassing, tenzij daarvan bij testament is afgeweken (zie over de wettelijke verdeling ook Met Recht Geregeld 2020-06). De wettelijke verdeling houdt in dat uw echtgenoot bij uw overlijden in beginsel alle bezittingen van u erft. Het wettelijke systeem wordt pas buiten werking gesteld als de echtscheiding definitief is (en dus niet al bij het verzoek tot echtscheiding!). Als u dus niet wilt dat uw echtgenoot tijdens de echtscheidingsprocedure van u kan erven, moet u al zodra u het echtscheidingstraject in gaat, een testament maken waarin u uw echtgenoot onterft.

U kunt in een testament ook bepalen dat als een verzoek tot echtscheiding is ingediend, de bepalingen ten behoeve van de langstlevende echtgenoot zullen vervallen.

Toch heeft de langstlevende echtgenoot dan nog bepaalde rechten (de zogenoemde ‘andere wettelijke rechten’), zoals het recht om nog een half jaar in de voormalige echtelijke woning te mogen wonen. Is de echtscheidingsprocedure minder dan één jaar voor het overlijden gestart, dan kan de langstlevende echtgenoot in bepaalde omstandigheden de echtelijke woning en inboedel blijven gebruiken, door daarop een vruchtgebruik te vestigen. Ook op andere bezittingen zou de langstlevende echtgenoot een vruchtgebruik kunnen vestigen, als hij of zij daar voor zijn of haar verzorging behoefte aan heeft en de echtscheidingsprocedure minder dan één jaar voor het overlijden is gestart. Uw notaris kan u hierover nader uitleg geven.

Na het inschrijven van de beschikking tot echtscheiding zijn er geen rechten of plichten meer tussen u en uw ex-echtgenoot.

Het is verstandig om tijdens of na de echtscheiding een testament te maken of uw bestaande testament te wijzigen. Als uw minderjarige kinderen uw erfgenamen zijn, heeft de andere ouder (uw ex-echtgenoot) namelijk nog wel het zogeheten ‘ouderlijk vruchtgenot’ van de erfenis van de kinderen, ofwel het rendement daarvan. Als u dit niet wilt, kunt u in een testament het ouderlijk vruchtgenot uitsluiten.

Voorbeeld

Anja heeft haar minderjarig kind Bas tot enig erfgenaam benoemd in haar testament. Zij heeft haar ex-echtgenoot Piet (de vader van Bas) nadrukkelijk uitgesloten als erfgenaam. Het ouderlijk vruchtgenot is niet uitgesloten. Als Anja overlijdt, kan Piet bijvoorbeeld aanspraak maken op de rente die Bas ontvangt op een bankrekening, aangezien Piet het vruchtgenot heeft van het vermogen van Bas. Dit had Anja kunnen voorkomen door in het testament op te nemen dat Piet geen ouderlijk vruchtgenot heeft van het vermogen van Bas.

Als één van uw kinderen uw vermogen erft en later zelf overlijdt, bestaat de kans dat uw vermogen (via de erfenis van dit kind) alsnog bij uw ex-echtgenoot terecht komt. Ook dit kunt u in een testament voorkomen, door het maken van een zogenoemde ‘tweetrapsmaking’. Uw notaris kan u over de mogelijkheden van deze regeling uitgebreid adviseren.

Ook kunt u in een testament het vermogen van uw kinderen onder bewind stellen tot zij een bepaalde leeftijd hebben bereikt. En u kunt in een testament een executeur benoemen. Er is nog veel meer te regelen in een testament (zie hierover ook Met Recht Geregeld 2020-08 en 2020-09). Ga naar uw notaris en laat u adviseren.

Samenvatting en tip

De procedure tot (echt)scheiding begint met het indienen van een verzoek tot echtscheiding. Op dat moment wordt uw huwelijksgemeenschap ontbonden, waardoor alles wat eerst gemeenschappelijk was, nu van iedere echtgenoot voor de helft is. Wat u óf uw echtgenoot daarna verdient, wordt niet meer van u beiden. Dit wordt privé-eigendom van de betreffende echtgenoot.
Let op: de echtscheiding tussen u beiden is pas definitief op het moment van de inschrijving van de rechtelijke beschikking tot echtscheiding in de registers van de burgerlijke stand. Indien u wilt scheiden van uw echtgenoot, dient u zich er dus van bewust te zijn dat u nog steeds echtgenoten van elkaar bent zolang de echtscheidingsprocedure loopt (dus ook nadat u het verzoek tot echtscheiding heeft ingediend bij de rechter!). Dit kan tot gevolg hebben dat als u tijdens de echtscheidingsprocedure overlijdt, uw bijna ex-echtgenoot toch uw erfgenamen is. U kunt dit voorkomen door het maken van een testament.

Tip: Ook als uw echtscheiding definitief is, is het aan te raden om een testament te maken. Op die manier kunt u voorkomen dat uw vermogen (bijvoorbeeld via uw kind) alsnog bij uw ex-partner terecht komt. Laat u hierover adviseren door uw notaris.

U ontvangt een schenking. En nu?

Tue, 16 Nov 2021 16:04:49 GMT

U ontvangt een schenking. Heeft dit gevolgen voor uw huurtoeslag, zorgtoeslag

of studiefinanciering?

U bent in de gelukkige positie dat u een schenking mag ontvangen, maar let op: dit kan gevolgen hebben voor sommige toeslagen! Toeslagen zorgen ervoor dat de ontvanger ervan een bijdrage ontvangt voor bepaalde kosten, zoals huur, zorg en studie. Voordat je recht hebt op deze bijdragen moet je voldoen aan bepaalde voorwaarden.

In hoeverre schenkingen invloed hebben op het voldoen aan deze voorwaarden komt in dit artikel aan de orde.

Huurtoeslag

Om huurtoeslag te kunnen ontvangen, gelden de volgende voorwaarden (cijfers 2021):

U bent 18 jaar of ouder;
U woont in Nederland;
U heeft een huurcontract getekend en betaalt huur;
Uw inkomen mag niet te hoog zijn. Het gaat om het totale jaarinkomen. Hoe hoog het inkomen mag zijn, is afhankelijk van uw huur, leeftijd en de samenstelling van uw huishouden.
Op de website van de belastingdienst kunt u een proefberekening maken om te zien of u huurtoeslag kunt krijgen: https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/prive/toeslagen/huurtoeslag/uw-inkomen-is-niet-te-hoog-voor-de-huurtoeslag /
Tot en met 2019 waren er vaste inkomensgrenzen. Het inkomen in 2019 mocht bijvoorbeeld niet hoger zijn dan:

- € 22.700 bij personen jonger dan de AOW-leeftijd die alleen wonen.

- € 30.825 bij personen jonger dan de AOW-leeftijd die samenwonen. Zij mogen samen niet meer verdienen dan het genoemde bedrag.

- € 22.675 bij personen ouder dan de AOW-leeftijd die alleen wonen.

- € 30.800 bij personen ouder dan de AOW-leeftijd. Zij mogen samen niet meer verdienen dan het genoemde bedrag.

Uw huur mag niet hoger zijn dan maximaal € 752,33. Zijn alle huurders jonger dan 23 jaar, dan mag de huur niet hoger zijn dan € 442,46, behalve als u een kind heeft dat bij u woont, dan mag de huur toch maximaal € 752,33 bedragen.
U huurt een zelfstandige woonruimte;
Uw vermogen mag niet te hoog zijn. Onder vermogen valt bijvoorbeeld: (spaar)geld op een bankrekening, het bezit van aandelen, maar ook het bezit van een (vakantie)woning waar u niet zelf in gaat wonen. Om in aanmerking te komen voor huurtoeslag mag de huurder op 1 januari 2021 maximaal € 31.340 aan vermogen hebben. Fiscaal partners mogen op 1 januari 2021 samen maximaal € 62.680 aan vermogen hebben. Het vermogen van kinderen (jonger dan 18 jaar) telt mee bij het vermogen van de ouders.

Schenkingen verhogen vermogen

Ontvangt u een schenking, dan kan het zijn dat uw vermogen hierdoor stijgt boven de maximale vermogensgrens van € 31.340 (voor alleenstaanden) of maximaal € 62.680 (voor fiscaal partners), en u hierdoor niet (meer) aan de voorwaarden voldoet om huurtoeslag te ontvangen. Als u in de loop van het jaar een schenking ontvangt, heeft dit overigens geen invloed op de toeslagen die u dat jaar ontvangt (het meetmoment van uw vermogen voor dat jaar was namelijk op 1 januari van dat jaar).

Zorgtoeslag

Ook voor het ontvangen van zorgtoeslag gelden verschillende voorwaarden:

U moet ouder zijn dan 18 jaar;
Uw inkomen mag niet hoger zijn dan (cijfers 2021): € 31.138 wanneer u geen toeslagpartner heeft en niet hoger dan € 39.979 wanneer u wel een toeslagpartner heeft.
U moet een Nederlandse zorgverzekering hebben afgesloten;
U heeft de Nederlandse nationaliteit (of bent legaal in Nederland);
Uw vermogen is niet te hoog. De hoogte van uw vermogen is ook voor het ontvangen van zorgtoeslag van belang bij het ontvangen van een schenking. Om zorgtoeslag te kunnen ontvangen, mag uw vermogen op 1 januari 2021 niet hoger zijn dan € 118.479. Fiscaal partners mogen op 1 januari 2021 samen maximaal een vermogen hebben van € 149.819.
Het vermogen van kinderen (jonger dan 18 jaar) telt ook voor het verkrijgen van zorgtoeslag mee bij het vermogen van de ouders. Daarnaast geldt ook voor het ontvangen van zorgtoeslag, dat als u in de loop van het jaar een schenking ontvangt dit geen invloed heeft op de toeslagen die u dat jaar ontvangt.

Studiefinanciering

Studiefinanciering vormt een bijzondere categorie in dit rijtje, omdat het uit verschillende onderdelen bestaat, namelijk: de basisbeurs (alleen voor mbo-studenten), de aanvullende beurs, de lening en het studentenreisproduct. De ontvanger van studiefinanciering kan zelf bepalen welk onderdeel wordt aangevraagd.

Aanvullende studiefinanciering is onder meer afhankelijk van het aantal studerende broers en/of zussen, het inkomen dat ouders verdienen en of de ouders zelf een studieschuld terugbetalen. Het meetmoment voor het inkomen van de ouders ligt bij het aanvragen van een aanvullende studiefinanciering twee jaar voor het jaar van de aanvraag van aanvullende studiefinanciering. Wanneer de ouders tezamen minder dan € 37.583 (aanvullende beurs mbo) verdienden in 2019, kan een kind in 2021 aanspraak maken op een maximale aanvullende studiefinanciering. Voor de aanvullende beurs hbo en universiteit (2021) geldt een maximale aanvullende studiefinanciering voor kinderen van ouders die samen minder dan € 33.683 verdienden in 2019.

Schenkingen hebben geen invloed op de hoeveelheid studiefinanciering die u kunt ontvangen, in welke vorm dan ook.

Let op: vermogensgrenzen worden jaarlijks gewijzigd, dus deze grenzen kunnen afwijken van de cijfers genoemd in bovenstaande tekst.

Voorbeeld

U ontvangt huurtoeslag, zorgtoeslag en studiefinanciering. U heeft een spaarrekening met € 20.000 en u heeft geen fiscaal partner. In maart 2021 ontvangt u een schenking van een familielid van € 30.000. Uw vermogen komt hiermee op een totaal van € 50.000, maar u moet over de schenking nog wel schenkbelasting betalen.

De schenking van € 30.000 heeft geen invloed op de toeslagen die u ontvangt in het jaar van de schenking (2021), omdat 1 januari 2021 het meetmoment was en het nieuwe meetmoment 1 januari 2022 is.

Uw vermogen is op dat moment, na het betalen van de schenkbelasting en enkele andere kosten, nog € 40.000. Dit betekent dat u in 2022 geen recht heeft op huurtoeslag, want uw vermogen is hoger dan € 31.340.

U heeft in 2022 wel recht op zorgtoeslag, want uw vermogen is lager dan € 118.479. Ook ontvangt u studiefinanciering, want een schenking heeft geen invloed op de hoeveelheid studiefinanciering die u ontvangt.

Samenvatting en tip

Verwacht u een (grote) schenking waarmee mogelijk de ontvangst van toeslagen in gevaar komt, dan is het verstandig contact op te nemen met een notaris of belastingadviseur. Zij kunnen u adviseren over de mogelijkheden die u heeft om te voorkomen dat u geen recht meer heeft op bepaalde toeslagen. Denk bijvoorbeeld aan het opsplitsen van een schenking in meerdere kleinere bedragen, verdeeld over verschillende jaren. Dit splitsen kan bovendien ook interessant zijn omdat ieder jaar een bedrag van ruim € 2.000, of bij een schenking die afkomstig is van een ouder, een bedrag van ruim € 5.000 vrij van schenkbelasting kan worden verkregen; er wordt dan dus meerdere malen van de jaarlijkse schenkvrijstelling geprofiteerd.
Het splitsen van de schenking kan u dus zowel schenkbelasting besparen, alsook voor zorgen dat u (langer) uw toeslagen kunt behouden.

Heeft u inmiddels al een (grote) schenking ontvangen waardoor u over de betreffende vermogensgrenzen heengaat? Vanaf het jaar volgend op het jaar dat u de schenking heeft ontvangen, kan dit gevolgen hebben voor uw toeslagen. Dus zet deze indien nodig stop, zodat kan worden voorkomen dat u toeslagen moet terugbetalen.

Neemt uw vermogen na verloop van tijd weer af? Misschien heeft u dan weer recht op bepaalde toeslagen, dus houdt uw vermogen goed in de gaten!

Mijn hypotheekakte is echt onleesbaar! Waar teken ik eigenlijk voor?

Thu, 04 Nov 2021 09:47:38 GMT

Waar teken ik eigenlijk voor ?

De meeste mensen hebben een hypotheek nodig om een woning te kunnen kopen. In alle drukte van het vinden van een huis, het tekenen van een koopcontract, het krijgen van een lening van de bank en het regelen van de verhuizing, schiet het lezen van die moeilijke hypotheekakte er snel bij in. Terwijl de inhoud van de hypotheekakte er niet om liegt: de bank krijgt vergaande bevoegdheden als u niet meer kunt betalen!

In dit artikel leggen wij u uit, wat er nu eigenlijk in uw hypotheekakte staat.

Hypotheekrecht: hoe zit het ook alweer?

U heeft een bedrag geleend van uw bank en daarmee uw nieuwe woning betaald. Dat geleende bedrag moet u aan uw bank terugbetalen: in termijnen of in één bedrag aan het einde van de looptijd. In het eerste artikel over het hypotheekrecht (Met Recht Geregeld 2021-08) zagen wij, dat de bank als tegenprestatie voor de lening die aan u wordt verstrekt, het zekerheidsrecht van hypotheek krijgt op uw huis. Dat hypotheekrecht geeft uw bank het recht uw woning te verkopen als u stopt met betalen en het restant van de lening te incasseren uit de verkoopopbrengst van de woning.

Naast de bank is het ook mogelijk dat u geld leent van andere geldverstrekkers , zoals familieleden of iemands eigen BV. Voor de leesbaarheid van dit artikel wordt elke hypotheekverstrekker aangeduid met ‘bank’.

De basis voor de hypotheekakte is de wet

In elke hypotheekakte vindt u een aantal vaste onderwerpen terug. Volgens de wet mag de bank, naast de standaard bevoegdheid om te veilen bij wanbetaling, voor zichzelf een aantal bevoegdheden bedingen in de hypotheekakte. In de praktijk wil elke bank dat ál die extra bevoegdheden in de akte staan. Het maakt niet uit of u een starter op de woningmarkt bent of al jaren een correct betalende cliënt van de bank: standaard gaat de bank voor maximale zekerheid! Het heeft dus weinig zin om met uw bank een discussie aan te gaan over de inhoud van uw hypotheekakte. De bank bepaalt de inhoud van de hypotheekakte en uw notaris mag daar niet van afwijken. Alleen als uw notaris een fout ziet zal deze in overleg met de bank worden verbeterd. Veel banken doen inmiddels wel hun best om de tekst van de hypotheekakte begrijpelijker te maken.

Afhankelijk van het soort onderpand (bestaande woning, bedrijfsgebouw, nieuwbouwproject) en van de aard van de financiering (zakelijk of particulier), zijn er wat variaties in de bepalingen die de bank wil opnemen in de hypotheekakte. Buitenlandse banken die financieringen in Nederland aanbieden willen meestal meer letterlijke bepalingen uit de Nederlandse wet in hun hypotheekakte opnemen dan een Nederlandse bank, die alleen maar verwijst naar de wet.

Bedragen in de hypotheekakte: geldlening en zekerheid

De afspraken over de geldlening worden opgenomen in een notariële akte. De bank wil dat graag, want de akte van uw notaris heeft een zwaardere bewijskracht dan de offerte van de bank die u al eerder had getekend.

In uw hypotheekakte ziet u een aantal bedragen staan. Meestal staat als eerste het bedrag van uw geldlening vermeld. Daarbij verklaart u als klant (ook wel ‘geldnemer’) dat u dit bedrag schuldig bent aan de bank. Vervolgens komt u een bedrag tegen, waarvoor de bank het zekerheidsrecht van hypotheek gevestigd wil hebben. Normaal gesproken is dat zekerheidsbedrag gelijk aan het bedrag van uw geldlening.

Verhoogde inschrijving

Soms wordt afgesproken, dat in de hypotheekakte een hoger zekerheidsbedrag komt te staan dan het bedrag van de geldlening: een “verhoogde inschrijving”. Het hypotheekrecht wordt dan gevestigd niet alleen voor uw schuld aan de bank op het moment van ondertekening van de hypotheekakte, maar óók voor een eventueel later af te sluiten financiering, bijvoorbeeld een verbouwingskrediet. De gedachte achter deze hogere ‘inschrijving’ is, dat geen nieuwe hypotheekakte nodig is als u op een later moment nog extra geld zou willen lenen voor een verbouwing, of wanneer de kosten van een reeds geplande verbouwing hoger uitvallen. De verbouwingskosten moeten dan wel bij dezelfde bank worden gefinancierd. Als een extra lening voor de verbouwing zou willen regelen via een andere bank, is wel een nieuwe hypotheekakte nodig.

Extra percentage voor rente, boeten en kosten

Bij de vermelding van het zekerheidsbedrag ziet u nog andere bedragen staan. De totale zekerheid voor de bank wordt verhoogd met een percentage van dat zekerheidsbedrag. Dan is geen sprake van een verhoogde inschrijving, maar van een extra zekerheidsmarge.
Die marge wil de bank, omdat pas geveild wordt als u een aantal maanden niet meer hebt betaald. Eerst krijgt u aanmaningen, dan wordt geprobeerd een betalingsregeling met u te treffen en pas als laatste dwangmiddel staat de deurwaarder op uw stoep. Gedurende die tijd loopt uw verplichting om de rente (en mogelijk aflossing) te betalen gewoon door, zodat elke maand uw achterstand aan de bank groter wordt. Dat kan flink oplopen, want de leningsvoorwaarden geven de bank het recht om boeterente te rekenen. Het extra percentage waarvoor de hypotheek wordt ingeschreven is bedoeld voor “rente, boeten en kosten”.
Dit betekent, dat de bank niet alleen het (restant)bedrag van uw schuld uit de veilingopbrengst mag halen, maar ook uw achterstallige rente, de boete en de administratiekosten van aanmaningen, deurwaarder en dergelijke. Het betreft de daadwerkelijke achterstand en gemaakte kosten, waarbij het totaalbedrag in de akte het maximum aangeeft waarvoor de veilingopbrengst naar de bank gaat.
Let dus op dat de bank via de hypotheek vergaande rechten creëert om naast de achterstallige rente ook eventuele boetes en andere kosten die gemaakt worden in de periode dat u niet betaalt, op u te verhalen!

Een cijfervoorbeeld:

Leenbedrag (gelijk aan hypotheekbedrag) € 100.000.

Extra percentage voor rente, boeten en kosten is 40%, ofwel € 40.000. Totale zekerheidsbedrag € 140.000.

De bank wil gaan veilen, terwijl er niets is afgelost op de schuld. Restantschuld is dus € 100.000.

De achterstand in de betaling van rente is € 10.000. Daarnaast bedraagt de boete € 15.000 en claimt de bank kosten van € 5.000.

In totaal mag de bank dan uit de veilingopbrengst halen:

Openstaande schuld € 100.000 + rente, boeten en kosten € 30.000 = totaal € 130.000.

Bankhypotheek

Soms verstrekt de bank een “bankhypotheek”. Het hypotheekrecht wordt dan niet alleen gevestigd voor uw schuld aan de bank op het moment van ondertekening van de hypotheekakte, maar voor al uw schulden aan de bank op het moment dat de bank gaat veilen. Vaak wordt dit toegepast bij zakelijke financieringen. Een bepaling om mee uit te kijken! Bij een veiling kan de bank uw lening terughalen maar bijvoorbeeld ook een later afgesloten verbouwingskrediet én het openstaande saldo van uw creditcard bij de bank! Vraag dus uw notaris of de hypotheekakte van uw woning een “bankhypotheek” is als u een eigen zaak heeft en u een zakelijke financiering wilt afsluiten bij dezelfde bank als waar uw woninghypotheek loopt.

Bepalingen in de hypotheekakte die uw gebruik beperken, zoals verbod op verhuur

Uw bank wil het uitgeleende bedrag én mogelijke achterstanden, boeten en kosten uit de veilingopbrengst van uw huis kunnen halen. Uw bank heeft er dus belang bij, dat de waarde van uw huis zo hoog mogelijk blijft. Op die waarde heeft u zelf maar een beperkte invloed: die wordt bepaald door de huizenmarkt. Maar door uw gedrag kunt u wel degelijk invloed hebben op de waarde van uw woning. Daarom staat in de hypotheekakte een aantal bepalingen, die moeten waarborgen dat u geen dingen gaat doen met uw huis waardoor de waarde lager zou worden of waardoor de bank de lening niet terugbetaald zou krijgen:

Het huurbeding
Het beding van niet-verandering
Het beding van niet-wegneming
Het beding van in beheer nemen door de bank en ontruiming
Verpanding van hulpzaken
Verpanding van de rechten uit de opstalverzekering

Hieronder leest u wat de betekenis is van deze bepalingen.

Huurbeding: verbod op verhuur

Stel dat u uw woning voor veel geld kunt verhuren terwijl u zelf elders kunt wonen voor weinig geld. Aan uw bank betaalt u netjes elke maand het bedrag van de rente en aflossing en u houdt zelfs nog geld over om extra af te lossen. Dat lijkt een goede deal!

Uw bank vindt dit echter helemaal niet leuk. Huurders worden in ons land goed beschermd. Als huurders netjes hun huur betalen, kunnen zij meestal moeilijk uit een woning worden gezet. Dat kan zeer nadelig zijn voor uw hypotheekbank. Voor een verhuurde woning zijn minder kopers te vinden dan voor een woning die voor kopers beschikbaar is om zelf in te gaan wonen. Beleggers willen minder betalen voor een verhuurde woning dan kopers die zelf een woning zoeken. Mocht u dus in financiële problemen komen en stoppen met betalen, dan is er voor de bank met het veilen van uw verhuurde woning een groter risico dat uw huis minder opbrengt dan nodig is voor het aflossen van uw schuld. Bovendien onderhouden de huurders de woning misschien minder goed dan u zelf als eigenaar/bewoner zou doen. Verhuren mag dus niet zonder toestemming van de bank. Verhuurt u toch? Dan kan de bank de huurders eruit zetten als het tot een veiling komt.

Beding van niet-verandering

Voordat de bank een lening verstrekt wordt uw woning getaxeerd. De bank weet dan wat de waarde is van het object waarvoor de lening wordt verstrekt. In uw hypotheekakte staat, dat u niet zonder toestemming van de bank “de inrichting of gedaante” van uw huis mag veranderen. Inrichting slaat hier niet op meubels, vloerbedekking en gordijnen, maar op de bouwkundige inrichting en bestemming. Van een woonhuis mag u geen winkel maken – nog afgezien van een vergunning van de gemeente die u nodig zou hebben. Natuurlijk mag u wel zorgen voor het normale onderhoud, zoals schilderwerk, reparatie van een lekkende goot of zo nodig vernieuwen van het dak. Maar voor het uitbouwen van uw huis hebt u toestemming van de bank nodig. Het risico voor de bank is, dat u Beun de Haas uw verbouwing laat doen zonder dat een verzekering is afgesloten. Als dan een steunmuur per ongeluk instort, is uw huis minder waard geworden zonder dat er een vergoeding tegenover staat. Schakelt u voor de verbouwing een bonafide aannemer in die netjes verzekerd is, dan zal uw bank de toestemming niet weigeren: het huis zal doorgaans meer waard zijn na de verbouwing!

Beding van niet-wegneming

Als uw huis netjes is verbouwd is het niet de bedoeling, dat u bij de aankondiging van een veiling de aangebrachte verbeteringen gaat slopen. De bank neemt dan ook in de hypotheekakte op, dat aangebrachte verbeteringen aan uw huis niet weggehaald mogen worden. Uiteindelijk is dat ook in uw eigen belang: een verbouwd huis brengt meer op, zodat een zo groot mogelijk deel van uw schuld wordt afgelost met de veilingopbrengst.

Beding van in beheer nemen door de bank en ontruiming

Als u in financiële problemen raakt, stopt u niet alleen met het betalen van uw hypotheek maar hebt u ook geen geld meer voor het onderhoud van uw huis. De bank kan u, met machtiging van de rechter, dwingen uw huis te verlaten. Voordat de veiling plaatsvindt wil de bank dat het huis er bewoonbaar uitziet. Door het overnemen van het beheer kan de bank regelen dat bijvoorbeeld het gras wordt gemaaid en kapotte ruiten worden vervangen.

Beding van verpanding van hulpzaken

Op de veiling brengt een kaal gestript huis minder op dan een goed onderhouden woning. De bank krijgt daarom (via het beding van verpanding) ook een pandrecht op de roerende zaken die normaliter bij een woning horen. Denk bijvoorbeeld aan de verwarmingsketel en het zonnescherm. Die zaken worden in de veiling meeverkocht.

Beding van pandrecht op opstalverzekering

De bank verplicht u een opstalverzekering af te sluiten op uw huis, anders gaat de financiering niet door. Bij brandschade zal uw huis minder waard of zelfs onbewoonbaar worden. Als eigenaar van het huis hebt u recht op de verzekeringsuitkering en zou u van dat geld met vakantie kunnen gaan. De bank wil echter, dat met het verzekeringsgeld de schade aan het huis wordt verholpen. Het pandrecht op de verzekering zorgt ervoor, dat de bank desnoods zelf het geld kan innen en opdracht kan geven voor herstel van uw huis.

Wat gebeurt er als u zich niet aan de bepalingen houdt die in de hypotheekakte staan?

Uw hypotheekbank komt niet jaarlijks contoleren, of u uw huis wel zelf bewoont en of het onderhoud in orde is. Zo lang u maar volgens afspraak betaalt, bemoeit uw bank zich nergens mee. Het eerste belang van de bank is financieel. Maar als u zich niet aan de afspraken rondom uw huis houdt, wordt de hypotheekschuld wel opeisbaar! De bank komt daar meestal pas achter, als u stopt met betalen. Blijkt dan, dat u uw huis zonder toestemming hebt verhuurd, dan zal de bank eerder overgaan tot veilen dan wanneer u zich hebt gehouden aan de bedingen in de akte.

Samenvatting en tip

Uw hypotheekakte staat vol bepalingen die vooral in het belang van uw hypotheekbank zijn. Maar het heeft geen zin te proberen met uw bank voor uw situatie andere afspraken te maken. Het zekerheidsrecht van hypotheek is gestandaardiseerd: alle hypotheekbanken hebben in wezen dezelfde bepalingen in hun hypotheekakten staan.

Wel kunt u zorgen, dat u goed begrijpt wat er door uw bank aan zekerheid wordt gevraagd. Moet uw eigen huis onderpand worden voor uw zakelijke financiering? Is er geen andere regeling mogelijk? Vraag uw notaris mee te kijken met de offerte van uw bank, vóórdat u deze gaat tekenen. Dat voorkomt verrassingen!

Een geldbedrag nalaten aan kleinkinderen:

Wed, 20 Oct 2021 12:44:56 GMT

Waar moet allemaal rekening mee worden gehouden?

In Nederland betaal je erfbelasting over vermogen of bezittingen die je ontvangt uit een erfenis. Voor verschillende personen, zoals de partner van de overledene, de ouders, de kinderen en ook voor de kleinkinderen, staan allerlei vrijstellingen in de wet die de erfbelasting regelt (hierna: de Successiewet), waardoor er bij ontvangsten tot bepaalde bedragen geen erfbelasting betaald hoeft te worden.

Wilt u dat uw erfgenamen over uw erfenis zo min mogelijk erfbelasting betalen, dan is het aantrekkelijk om deze vrijstellingen goed te benutten, mits dit ook past bij uw wensen uiteraard. In dit artikel wordt ingegaan op de vrijstelling van erfbelasting die geldt voor kleinkinderen. Hoe kunnen grootouders een geldbedrag nalaten aan hun kleinkinderen en wat komt hier, zowel belastingtechnisch als juridisch, bij kijken?

Hoe groot is de vrijstelling erfbelasting voor kleinkinderen en hoeveel belasting betaalt een kleinkind als hij/zij een groter bedrag erft?

Wanneer grootouders een geldbedrag aan hun kleinkinderen willen nalaten, doen zij dit meestal in de vorm van een legaat dat wordt opgenomen in het testament van de betreffende grootouder. Bij een legaat is het kleinkind géén erfgenaam, maar krijgt het een vast bedrag uit de nalatenschap. Zie over wat een ‘legaat’ precies is ook Met Recht Geregeld 2020-15. Dit legaat wordt ook wel het ‘kleinkindlegaat’ genoemd.

Voorbeeld

Opa Jan heeft twee kinderen, Anna en Bert. Dochter Anna heeft twee kinderen en zoon Bert heeft vier kinderen. In totaal heeft opa Jan dus zes kleinkinderen. Deze zes kleinkinderen hebben ieder voor de erfbelasting recht op een vrijstelling van ruim € 20.000 (het exacte bedrag van de vrijstelling in het jaar 2021 bedraagt € 21.282 per kleinkind).

Als opa Jan een hoger geldbedrag aan ieder van zijn kleinkinderen wil nalaten dan de hoogte van deze vrijstelling, dan betalen de kleinkinderen ieder 18% erfbelasting over het deel dat hoger is dan het vrijgestelde bedrag (€ 21.282 in 2021). Dit tarief van 18% wordt ook wel de ‘eerste tariefschijf’ genoemd, en geldt tót een schenking van maximaal € 128.751 (cijfers 2021). Mocht opa Jan aan ieder kleinkind meer willen nalaten dan de hoogte van de eerste tariefschijf plus de vrijstelling erfbelasting (in 2021: € 21.282 + € 128.751 = € 150.033), dan betaalt ieder kleinkind over dit meerdere een hoger belastingtarief, namelijk 36% erfbelasting (de 2 ^e tariefschijf).

Hoe groot is de vrijstelling erfbelasting voor kinderen en hoeveel belasting betaalt een kind als de erfenis groter is dan het vrijgestelde bedrag? Kinderen kunnen net zoals kleinkinderen belastingvrij € 21.282 erven van hun ouders. Kleinkinderen betalen over een erfenis echter een hoger erfbelastingtarief dan de kinderen van de overledene. Zoals net aangegeven zijn de tariefschijven voor de erfbelasting voor kleinkinderen 18% en 36%. Voor kinderen zijn deze percentages 10% en 20%.
De kinderen van opa Jan betalen in de eerste tariefschijf tot een bedrag van € 128.751 dus ‘slechts’ 10% erfbelasting en over het meerdere 20% erfbelasting.

Erfenis via de kinderen aan de kleinkinderen geven?
Omdat kinderen een gunstiger erfbelastingtarief betalen dan kleinkinderen, lijkt het een goed idee om, wanneer opa Jan meer aan zijn kleinkinderen zou willen nalaten dan de vrijstelling van € 21.282 per persoon, hij dit meerdere nalaat aan zijn kinderen voor wie een lager erfbelasting tarief geldt, zodat zij dit bedrag vervolgens kunnen doorgeven aan de kleinkinderen.

Het nadeel van deze route waarin de erfenis éérst aan het kind wordt gegeven, die het vervolgens later doorgeeft aan het kleinkind, is echter dat dit ‘doorgeven’ van geldbedragen aan de kleinkinderen wordt gezien als een schenking van de kinderen van de overledene (dochter Anna of zoon Bert) aan hun kinderen. Hierover kan schenkbelasting verschuldigd zijn. Een schenking door een ouder aan een kind is jaarlijks tot een bedrag van € 6.604 (in 2021) vrijgesteld van schenkbelasting. De kleinkinderen betalen over het bedrag dat wordt doorgegeven door hun ouder en dat hoger is dan € 6.604, schenkbelasting tegen een tarief van 10%.

Let op: de hoogte van de vrijstellingen, maar ook de hoogte van de tariefschijven wordt jaarlijks aangepast.

Hoe regel je een gelijke behandeling per gezin als er in het ene gezin méér kleinkinderen zijn dan in het andere?

Stel opa Jan legateert een geldbedrag van € 20.000 aan ieder van zijn kleinkinderen. De totale nalatenschap van opa Jan bedraagt € 400.000. Het kan dan zo zijn dat er eerst € 120.000 (zes keer € 20.000) naar de kleinkinderen gaat, waardoor er in de totale nalatenschap nog € 280.000 over blijft, waarvan dochter Anna € 140.000 krijgt en zoon Bert ook € 140.000. Het gezin van Anna krijgt dan in totaal € 180.000 uit de nalatenschap van opa Jan en het gezin van Bert krijgt in totaal € 220.000 uit de nalatenschap van opa Jan.

Niet iedereen vindt dat een eerlijke verdeling. Wanneer opa Jan wil dat ieder gezin evenveel uit zijn erfenis krijgt, kan hij in zijn testament bepalen dat de legaten aan de kleinkinderen worden uitgekeerd ten laste van de erfenis van de ouder van dat kleinkind. In dat geval gaat er eerst € 200.000 naar Anna en € 200.000 naar Bert en komt vervolgens twee keer € 20.000 ten laste van het erfdeel van Anna en vier keer € 20.000 ten laste van het erfdeel van Bert.

Het instellen van een bewind over een legaat

Wanneer de kleinkinderen van opa Jan op het moment van zijn overlijden nog erg jong zijn, is het mogelijk om bij testament een bewind in te stellen over het legaat aan de kleinkinderen. Dit betekent dat opa Jan het geldbedrag dat het kleinkind bij zijn overlijden krijgt, tijdelijk laat beheren door bijvoorbeeld de ouder van het kleinkind. Het kleinkind kan het geldbedrag dan nog niet meteen uitgeven, maar moet wachten totdat hij een in het testament genoemde leeftijd heeft (bijvoorbeeld de leeftijd van 18 of 23 jaar).

Hoe zorg je ervoor dat het geldbedrag voor een (klein)kind van hem of haar privé blijft?

Erfenissen zijn voor (klein)kinderen die op of na 1 januari 2018 zijn getrouwd in een huwelijksgemeenschap, automatisch van hem of haar privé (over deze wijziging in de wet leest u uitgebreid in Met Recht Geregeld 2020-02).

Is een (klein)kind getrouwd in een huwelijksgemeenschap vóór 1 januari 2018, dan kan de erfenis van dat (klein)kind privé blijven, als in het testament van de (groot)ouder een zogenoemde privéclausule of ‘uitsluitingsclausule’ is opgenomen (Lees over de uitsluitingsclausule ook uitgebreid in Met Recht Geregeld 2020-13).

Samenvatting en tip

Door een geldbedrag aan kleinkinderen te legateren kan erfbelasting worden bespaard, omdat kleinkinderen net als de kinderen van de overledene, ieder een vrijstelling van € 21.282 (cijfers 2021) kunnen benutten. Zo’n ‘kleinkindlegaat’ kan in een testament op verschillende manieren worden vormgegeven. Uw notaris of adviseur kan u daarbij helpen en kijken wat voor u fiscaal de meest optimale besparing oplevert. Hij zal daarbij ook kijken naar uw wensen. In het testament kan bijvoorbeeld worden bepaald dat het geldbedrag nog niet meteen door het kleinkind kan worden ‘opgeëist’. Bovendien kan worden bepaald dat de ouder van het kleinkind tijdelijk het beheer over het geldbedrag heeft via een zogenaamd bewind. Ook kan het verstandig zijn om een zogenoemde privéclausule in het testament op te nemen.

Contacteer ons over de mogelijkheden om een geldbedrag na te laten aan uw kleinkinderen. Wij adviseren u hierover aan de hand van de specifieke situatie van u en uw gezin!

Bovendien, hoe leuk is het voor kleinkinderen om iets van opa of oma te kunnen erven!

Ik wil mijn kind helpen bij het kopen en/of verbouwen van een eigen woning door het doen van een schenking.

Tue, 05 Oct 2021 10:22:17 GMT

Hoeveel mag ik belastingvrij schenken aan mijn kind en waar moet ik op letten?

De wet kent voor een schenking ten behoeve van een eigen woning, een vrijstelling van de schenkbelasting. Het maximaal bedrag dat vrij van schenkbelasting kan worden geschonken, is € 105.302 in 2021. De vrijstelling geldt voor een schenking door een ouder aan kind van tussen 18 en 40 jaar, maar ook voor een schenking aan een persoon in die leeftijdsklasse die afkomstig is van een willekeurige derde (bijvoorbeeld een grootouder, een ander familielid of een buurman). Elk jaar wordt het bedrag van de vrijstelling opnieuw vastgesteld door de Belastingdienst. Vanwege het bedrag wordt deze vrijstelling soms ook de ‘jubelton’ genoemd.

Er gelden wel een aantal eisen voor de toepassing van deze vrijstellingen. Zo mag van de eigenwoningvrijstelling maar éénmalig gebruik worden gemaakt (in één belastingjaar) en moet het geschonken bedrag daadwerkelijk aan een eigen woning worden uitgegeven. In dit artikel worden deze eisen en andere bijzonderheden van de zogenoemde eigenwoningschenking besproken.

De eigenwoningvrijstelling

Een persoon heeft maar één keer in zijn leven recht op de vrijstelling voor een eigenwoningschenking afkomstig van zijn ouder(s), maar daarnaast kan voor grote schenkingen afkomstig van anderen ook steeds de schenkvrijstelling voor de eigen woning worden ingeroepen. Een persoon kan dus in zijn leven meerdere belastingvrije schenkingen voor de eigen woning ontvangen. Voor de toepassing van de eigenwoningvrijstelling moet de ontvanger van de schenking hierop een beroep doen in de aangifte schenkbelasting.

Let op! Voor de schenkbelasting worden partners gezien als één persoon. Een schenking van de moeder is ook een schenking van de vader en andersom (ook als de ouders inmiddels gescheiden zouden zijn). Hetzelfde geldt voor een schenking van een oom/tante en zijn/haar partner. Ook voor het krijgen van schenkingen worden partners gezien als één persoon. Het heeft dus geen zin dat dezelfde ouder(s) zowel hun eigen kind als hun schoonkind een ton schenken; de vrijstelling voor de schenkbelasting kan door de partners samen voor in totaal een bedrag van ruim 1 ton worden ingeroepen voor een verkrijging van hun ouder(s). De schenkingen worden bij elkaar opgeteld alsof de schenkingen door één van hen zijn gekregen.

De verkrijger moet tussen de 18 en 40 jaar oud zijn

Belangrijk voor het inroepen van de schenkvrijstelling voor schenkingen bestemd voor besteding aan de eigen woning, is dat deze vrijstelling alleen kan worden ingeroepen door verkrijgers die aan de leeftijdseis voldoen. De ontvanger van de schenking moet ouder zijn dan 18 jaar, maar jonger dan 40 jaar. De dag van zijn 40ste verjaardag is de laatste dag dat hij een belastingvrije eigenwoningschenking kan ontvangen. Daarna is hij voor de vrijstelling ‘over de datum’.

Tip: uw kind kan de leeftijd van zijn of haar partner ‘lenen’, als uw kind zelf niet aan de leeftijdseis voldoet maar zijn of haar partner wel. De partner mag in dat geval nog niet eerder de eigenwoningvrijstelling hebben gebruikt voor een schenking van u afkomstig en mag later ook niet nogmaals een beroep doen op de eigenwoningvrijstelling voor een schenking van u. Wel kan de partner een beroep hebben gedaan of nog een beroep doen op de eigenwoningvrijstelling voor een schenking van zijn of haar eigen ouders.

De schenking moet worden uitgegeven aan (de aflossing van een lening voor) de eigen woning

Er kan alleen een beroep worden gedaan op de eigenwoningvrijstelling, als de schenking is bedoeld voor de aanschaf van een eigen woning, voor een verbouwing hiervan, voor de afkoop van een erfpachtrecht of opstalrecht met betrekking tot die woning of voor de aflossing van een eigenwoningschuld, zoals een hypothecaire lening die voor de aanschaf van de eigen woning is afgesloten. Het is ook mogelijk dat een beroep wordt gedaan op de schenkvrijstelling als er sprake is van het schenken van een woning aan de verkrijger.

Als een geldbedrag wordt geschonken, moet het geschonken bedrag daadwerkelijk door de schenker aan de ontvanger zijn betaald. De schenker kan dus niet een bedrag schenken en dit bedrag direct weer teruglenen, zoals bij een ‘schenking op papier’ (zie voor meer informatie over de schenking op papier Met Recht Geregeld 2021-15). Daarnaast geldt als voorwaarde dat het geschonken bedrag in het jaar van de schenking zelf of in de twee kalenderjaren daarna wordt besteed aan een eigen woning en degene die de schenking heeft gekregen moet dit ook kunnen bewijzen met schriftelijke stukken, bijvoorbeeld met een factuur voor de verbouwing van de woning.

Tot slot moet de schenking ‘onvoorwaardelijk’ worden gedaan. Dit houdt in dat de schenker niet achteraf de schenking kan herroepen, en dat ook niet allerlei voorwaarden mogen worden verbonden aan de schenking. Wel kan in de schenkingsovereenkomst worden opgenomen dat de schenking vervalt als deze niet wordt besteed aan een eigen woning. Deze voorwaarde moet schriftelijk worden vastgelegd.

De schenking verspreiden over drie kalenderjaren

De schenker hoeft niet per se het bedrag van de schenking in één keer aan de ontvanger te betalen. Hij kan ook het bedrag spreiden over een periode van drie jaar. Daarbij is niet vereist dat elk jaar een bedrag wordt geschonken; de schenker kan er ook voor kiezen om alleen in het eerste jaar en in het derde jaar een schenking te doen. Belangrijk is wel dat de ontvanger van de schenking op het moment van élk van de schenkingen tussen de 18 en 40 jaar oud moet zijn.

In de twee kalenderjaren na het jaar van de eerste schenking kan naast de eigenwoningvrijstelling ook een beroep worden gedaan op de jaarlijkse schenkvrijstelling. Zie Met Recht Geregeld 2021-13 voor een overzicht van alle schenkvrijstellingen.

Samenvatting en tip

Er bestaat een faciliteit die stimuleert dat ouders of derden aan personen tussen 18 en 40 jaar oud een groot bedrag schenken, met als voorwaarde dat dit bedrag wordt besteed aan de eigen woning (of een eigenwoningschuld). Deze faciliteit staat bekend als de schenkvrijstelling eigen woning. In het jaar 2021 is het maximaal van schenkbelasting vrijgestelde bedrag €105.302 (dit bedrag wordt elk jaar opnieuw vastgesteld). In dit artikel is aan bod gekomen aan welke eisen moet worden voldaan om een beroep te kunnen doen op deze schenkvrijstelling.

Ten eerste gaat het om een éénmalige vrijstelling. Dit houdt in dat per schenker bezien maar één keer een beroep kan worden gedaan op deze eigenwoningvrijstelling. Anders gezegd: van ouders kan maar één keer een vrijgestelde grote schenking voor de woning worden gedaan, en van ieder ander kan ook maar één keer een vrijgestelde schenking worden ontvangen voor de woning. Houd hierbij rekening met het feit dat een schenking van personen die partners van elkaar zijn, geldt als een schenking van dezelfde persoon, en dat schenkingen aan personen die partners van elkaar zijn bij elkaar worden opgeteld alsof de schenkingen aan één persoon zijn gedaan.

Ten tweede moet de ontvanger van de eigenwoningschenking tussen de 18 jaar en 40 jaar oud zijn. Als de ontvanger zelf niet, maar zijn partner wel aan de leeftijdseis voldoet, dan kan de ontvanger de leeftijd van zijn partner ‘lenen’.

Tot slot moet de eigenwoningschenking uiteraard worden besteed aan een eigen woning. Denk hierbij aan de aanschaf van een nieuwe woning, maar ook aan een verbouwing van de huidige woning, of de aflossing van de hypothecaire lening van de woning. De ontvanger moet die uitgaven kunnen bewijzen met schriftelijke stukken. De schenker moet de schenking daadwerkelijk betalen en mag de schenking niet achteraf kunnen herroepen.

Verder is in dit artikel besproken hoe zowel de schenker als de ontvanger de eigenwoningschenking over drie jaar kunnen spreiden. De schenker mag het bedrag van de eigenwoningschenking over een periode van drie jaar spreiden, door bijvoorbeeld elk jaar een deel van het in totaal vrijgestelde bedrag te schenken, of alleen in het eerste jaar en in het derde jaar een schenking te doen. De ontvanger moet wel op al die momenten aan de leeftijdseis voldoen.

De ontvanger kan het daadwerkelijk uitgeven van het geld aan de woning ook gefaseerd doen, dit hoeft niet ineens.

De eigenwoningvrijstelling stelt dus een groot bedrag vrij van schenkbelasting. Het is daarom een aantrekkelijk middel om een kind, nichtje, neefje of andere personen financieel te steunen bij het kopen of verbouwen van een eigen woning. Bij het doen van een eigenwoningschenking moet u wel letten op de eisen die hiervoor gelden. Uw notaris of juridische adviseur helpt u graag verder en kan daarbij ook meedenken over het optimale gebruik van de schenkvrijstellingen, bijvoorbeeld door middel van een schenkingsplan.

De digitale nalatenschap

Tue, 05 Oct 2021 10:11:28 GMT

De digitale nalatenschap; hoe heeft u dit geregeld ?

Tegenwoordig hebben nalatenschappen in toenemende mate vaak ook een digitaal component. Accounts van webwinkels, sociale media, en cryptomunten zijn niet meer weg te denken uit ons leven en daarmee ook niet uit hetgeen we nalaten. Hoe moeten we eigenlijk omgaan met dergelijke ontastbare, digitale zaken? Wie heeft er toegang tot de accounts na uw overlijden? Hoe regelt u dit goed? Dit artikel heeft als thema ‘de digitale nalatenschap’ en laat u zien wat de notaris hierin voor u kan betekenen.

Welke digitale elementen kunnen in mijn nalatenschap zitten?

Een nalatenschap heeft tegenwoordig vaak een digitale component. Denk bijvoorbeeld aan persoonlijke, financiële en zakelijke digitale bezittingen, maar ook aan sociale media accounts en profielen. Persoonlijke digitale bezittingen zijn foto’s, video’s of WhatsApp-berichten. Bij Financiële digitale bezittingen kun je denken aan tegoeden op webwinkels, betaalservices of cryptovaluta zoals Bitcoins. En zakelijke digitale bezittingen zijn bijvoorbeeld documentatie of administratie in een cloudopslagdienst als iCloud of Dropbox. Sociale media profielen spreken voor zich, maar ook accounts bij allerlei webwinkels en online services moeten niet worden vergeten.
Het is belangrijk om in kaart te brengen (het liefst vóór overlijden) welke digitale bezittingen iemand heeft. Dit is namelijk niet altijd even eenvoudig om na het overlijden van een persoon nog vast te stellen. Met behulp van een smartphone, tablet of computer van de overledene kan vaak nog aardig wat worden achterhaald, vooral als gebruik is gemaakt van een account en wachtwoord bewaar-app. Deze zijn echter niet altijd aanwezig en zijn bovendien niet altijd compleet.

Cryptovaluta

Vooral voor cryptovaluta is het van groot belang dat de toegang goed wordt bewaard en overgedragen.
Bitcoins en dergelijke digitale munten staan vaak op een exchange-website, maar soms ook op een zogenaamde ‘wallet’. Dat is een soort USB-stick waar niemand toegang tot heeft, behalve de eigenaar die het wachtwoord weet. Als de eigenaar het wachtwoord vergeet, of als het wachtwoord bij overlijden niet wordt doorgegeven aan de erfgenamen, is de kans groot dat de munten voor altijd verloren zijn. Er is hier, in tegenstelling tot accounts bij instanties (zoals webwinkels), geen centrale partij die een wachtwoord kan resetten of beleggers kan helpen met het verkrijgen van verloren munten.
In het kader van cryptovaluta kan het verstandig zijn om een dergelijk wachtwoord (of recovery phrase) aan het testament te hechten, zodat het nooit verloren gaat. Zo kan via de notaris de benodigde zekerheid worden ingebouwd. Wanneer toegang wordt verkregen tot de cryptovaluta kunnen deze op een omwisselplatform geruild worden voor ’echte’ valuta.

Het verwerken van een digitale nalatenschap

Voor de veiligheid (en soms ook ter voorkoming van onnodige kosten) is het verstandig om de accounts van de overledene zo snel mogelijk na overlijden op te zeggen of te verwijderen. Meestal kan dat zelf handmatig in de instellingen van een account, maar soms moet er een verzoek worden gedaan. Het kan zijn dat bij een dergelijk verzoek om een verklaring van erfrecht wordt gevraagd. Voor meer informatie over de verklaring van erfrecht en de rol van de notaris hierbij, zie Met Recht Geregeld 2021-07.

Naast accounts bij webshops is het ook belangrijk om na overlijden aan de profielen op sociale media te denken. De erfgenamen kunnen besluiten om het profiel van de overledene (nog even) in de lucht te laten of om het profiel te verwijderen. Op Facebook is het zelfs mogelijk om een herdenkingsstatus aan je profiel te geven. Hier zullen de erfgenamen gezamenlijk over moeten beslissen, tenzij erflater bijvoorbeeld een executeur heeft benoemd die belast is met het afhandelen van (digitale aspecten van) de nalatenschap (de zogenoemde ‘sociale media-executeur’).

De persoonlijke digitale bezittingen van de overledene, zoals foto’s, video’s en gesprekken moeten ook ‘verdeeld’ worden. Een praktische oplossing zou kunnen zijn om van deze persoonlijke digitale bezittingen kopieën te maken, zodat alle erfgenamen de foto’s, video’s, of berichten kunnen krijgen. Daarna is het mogelijk om de originele foto’s, video’s, of berichten te (laten) verwijderen, zodat deze niet onbeheerd ergens in een cloud of op een apparaat blijven zweven.
Bij privé-berichten op WhatsApp en e-mails kun je je afvragen of de erfgenamen daar zomaar toegang tot zouden moeten krijgen. In dit kader is het ook verstandig om bij testament een executeur aan te wijzen die de digitale nalatenschap beheert en, als dat de wens van de overledene is, accounts opzegt of laat verwijderen.

Samenvatting en tip

Een nalatenschap bestaat tegenwoordig vaak ook uit allerlei digitale bezittingen. Het is van belang de digitale bezittingen tijdens leven al goed in kaart te brengen en de toegang tot deze bezittingen goed te registreren en te bewaren. Erfgenamen komen dan na overlijden van de erflater niet voor verrassingen te staan en kunnen op deze manier eenvoudig toegang krijgen tot de verschillende accounts en overige digitale bezittingen (die soms ook veel waarde kunnen vertegenwoordigen, denk bijvoorbeeld aan bitcoins).
Door de bezittingen vooraf al goed in kaart te brengen, kan ook worden voorkomen dat data blijven rondzweven op het internet.

Het in kaart brengen van digitale bezittingen kan worden meengenomen bij een testamentbespreking bij de notaris. Bij cryptovaluta is het bijvoorbeeld verstandig om het wachtwoord (of recovery phrase) aan het testament te hechten, zodat het nooit verloren gaat. Ook is het verstandig om in een testament een executeur te benoemen. Een executeur heeft het beheer van de gehele nalatenschap, waaronder dus ook uw digitale bezittingen. De executeur kan met een verklaring van erfrecht of executele in de hand, de accounts en profielen opzeggen, de persoonlijke digitale bezittingen kopiëren voor de erfgenamen, en de ‘restanten’ van deze persoonlijke bezittingen, die nog rondzweven op het internet, verwijderen. Vraag ons om advies bij het opstellen van (de digitale onderdelen van) uw testament!

Renteaftrek voor een hypotheek op een vakantiewoning? Het kan!

Tue, 07 Sep 2021 10:00:34 GMT

Recreatiewoningen zijn steeds meer in trek. De coronacrisis heeft de belangstelling voor de recreatiewoning aangewakkerd. Dit blijkt ook uit de waardestijgingen op de recreatiewoningmarkt die mede zijn veroorzaakt doordat ook prima vanuit een recreatiewoning kan worden thuisgewerkt. Hoewel permanente bewoning van recreatiewoningen op parken bijna nooit is toegestaan, wordt in de praktijk wel degelijk in recreatiewoningen gewoond. Daarom wordt in dit artikel nader ingegaan op de vraag of een recreatiewoning fiscaal als eigen woning kan worden aangemerkt om aftrek van hypotheekrente mogelijk te maken. Op deze manier kan ook fiscaal vriendelijk worden genoten van de recreatiewoning.

Criteria voor het zijn van eigen woning

Hebt u een recreatiewoning in eigendom, dan kan deze woning fiscaal alleen als eigen woning worden aangemerkt als deze woning voor u als zogeheten hoofdverblijf (zie hierna) dient. Daarbij is van belang dat u samen met uw (eventuele) fiscaal partner niet meer dan één hoofdverblijf kan hebben. Bezit u samen met uw partner meerdere woningen die als hoofdverblijf aangemerkt kunnen worden, dan kunt u samen in uw aangifte(n) Inkomstenbelasting kiezen welke woning als hoofdverblijf moet worden aangemerkt. Dat is in de praktijk meestal de woning waarop de grootste hypotheekrentelast rust.

Eigendomseis

Een woning die voor u als hoofdverblijf dient, kan als eigen woning worden aangemerkt als u juridisch of economisch eigenaar van de woning bent. U bent juridisch eigenaar van de woning als de woning bij de notaris aan u is overgedragen (geleverd). Economische eigendom is in dit kader eigenlijk niets anders dan de juridische eigendom, maar dan zonder dat de woning aan u bij de notaris juridisch is overgedragen. Bij economische eigendom geniet u de voordelen (waardestijging, gebruik) van de woning en komen de nadelen (kosten, waardedaling) van de woning voor uw rekening. De wet stelt, om te kunnen spreken van (economische) eigendom, als voorwaarde dat de waardeveranderingen van de woning voor minimaal 50% voor uw rekening zijn. U kunt uw notaris of een andere deskundige adviseur om advies vragen of u (economisch) eigenaar bent (geworden) van de woning.

Hoofdverblijf

Wordt aan de eigendomseis voldaan, dan kan een recreatiewoning als eigen woning worden aangemerkt als de eigenaar de woning als hoofdverblijf gebruikt. Deze situatie zal in de praktijk meer uitzondering dan regel zijn, vooral als de eigenaar de recreatiewoning als tweede woning in gebruik heeft en de rentelasten op de hoofdwoning hoger zijn dan de rentelasten op de recreatiewoning. Een keuze tussen beide woningen zal dan altijd ten gunste van de hoofdwoning uitvallen. De recreatiewoning zal dan samen met een eventuele daarvoor aangegane hypothecaire lening in box 3 als voordeel uit sparen en beleggen worden belast. Dat ongeacht of deze lening is aangegaan met als onderpand de recreatiewoning of de hoofdwoning. Wordt echter de hoofdwoning gehuurd en daarnaast een recreatiewoning gekocht, dan hoeft geen keuze tussen beide woningen te worden gemaakt als beide woningen als hoofdverblijf kunnen gelden. Op de huurwoning rust immers geen hypotheekschuld. De vraag of een recreatiewoning fiscaal als eigen woning kan worden aangemerkt is recent nog in de rechtspraak aan de orde geweest.

Voorbeeld 1 uit de rechtspraak

X heeft een recreatiewoning in eigendom en wenst dat deze recreatiewoning fiscaal als eigen woning wordt aangemerkt. X verblijft in de weekenden (van vrijdagmiddag tot zondagavond of maandagmorgen), de feestdagen, de schoolvakanties en zijn vrije dagen, in de recreatiewoning (in totaal 170 dagen per jaar). De overige (doordeweekse) dagen verblijft X vanwege zijn werk in een huurwoning. Beide woningen liggen op een enkele reisafstand van 128 km van elkaar. Visite en logees worden alleen in de recreatiewoning ontvangen.

De rechter oordeelde in dit geval dat een woning kwalificeert als hoofdverblijf als het aannemelijk is dat die woning de centrale levensplaats is. Waar iemand zijn centrale levensplaats heeft, wordt naar de omstandigheden beoordeeld. Daarbij is volgens de rechter doorslaggevend waar X zijn sociale leven heeft en dat is in de recreatiewoning. Dat X in de omgeving van zijn huurwoning ook boodschappen doet, daar werkt, daar naar de tandarts e.d. gaat, weegt voor de rechter minder zwaar. Opmerkelijk is dat het feit dat de recreatiewoning op grond van het bestemmingsplan niet permanent mag worden bewoond, in deze procedure geen rol heeft gespeeld.

Uit deze voor X positieve uitkomst mag niet worden geconcludeerd dat een recreatiewoning relatief eenvoudig als een hoofdverblijf kan worden aangemerkt. Dat is recent gebleken uit een andere uitspraak (zie hierna voorbeeld 2).

Voorbeeld 2 uit de rechtspraak

Y heeft twee woningen in eigendom: een recreatiewoning en een hoofdwoning. De recreatiewoning is in de jaren 2001 t/m 2014 in box 3 in aanmerking genomen. Y stond ingeschreven (in de basisregistratie personen) in de plaats van zijn hoofdwoning. De hoofdwoning heeft in het gehele jaar 2015 te koop gestaan. Daarna is de woning verkocht aan Z, die in juli 2016 eigenaar van de woning is geworden. Y heeft in zijn herziene aangiften 2015 en 2016 de hoofdwoning als een leeg te koop staande eigen woning opgegeven en de recreatiewoning als zijn hoofdverblijf bestempeld. Op grond hiervan trok hij de rente die met beide woningen verband hield, in de herziene aangiften 2015 en 2016 in box 1 (het belastbaar inkomen uit werk en woning) af. In deze procedure oordeelt de rechter dat de recreatiewoning niet het hoofdverblijf van Y is en onderbouwt dat met de volgende argumenten.

1. Y heeft nooit op het adres van de recreatiewoning ingeschreven gestaan;

2. Het is verboden de recreatiewoning permanent te bewonen (verblijf van maximaal 180 dagen per jaar is toegestaan), dit verbod wordt strikt gehandhaafd;

3. De recreatiewoning wordt ook deels aan derden verhuurd.

Tegen deze argumentatie van de rechter valt echter het nodige in te brengen. Om met het laatste te beginnen: het tijdelijk verhuren van een eigen woning ontneemt volgens de wet aan de woning niet het karakter van hoofdverblijf. Het tweede argument dat permanente bewoning niet is toegestaan, zegt niets over een feitelijk oordeel of een woning iemands centrale levensplaats is (zie ook voorbeeld 1). Het eerste argument vloeit rechtstreeks voort uit het tweede argument en is daarom ook niet relevant.

Samenvatting en tip

Uit beide voorbeelden uit de rechtspraak komt een ander beeld naar voren hoe wordt beoordeeld of een recreatiewoning als hoofdverblijf kwalificeert of niet dan op grond van de wet zou gelden. Dat is opmerkelijk. Bij lezing van het tweede voorbeeld komt het beeld naar voren dat de rechter van mening lijkt te zijn dat de te koop staande woning in feite het hoofdverblijf was evenals dat in de jaren daarvoor het geval was, omdat Y heeft erkend dat hij om medische redenen een aantal periodes (onbekend is hoeveel dagen in totaal) in die woning heeft verbleven. Dat neemt echter niet weg dat in de uitspraak geen aandacht is besteed aan de in het eerste voorbeeld genoemde maatstaf voor de beoordeling waar iemand zijn hoofdverblijf heeft, namelijk de centrale levensplaats. De rechter had in de tweede uitspraak ook kunnen overwegen dat Y niet aannemelijk heeft gemaakt dat hij zijn centrale levensplaats in de recreatiewoning had. Het valt te hopen dat de hoogste rechter zich over deze kwestie een keer uitspreekt, zodat duidelijk is wat de juiste maatstaf is bij de beoordeling of een recreatiewoning als hoofdverblijf kan worden aangemerkt.

Tip: Overweegt u met geleend geld een recreatiewoning aan te schaffen om daarvan uw feitelijke hoofdverblijf te maken, dan staat bij de huidige stand van de rechtelijke uitspraken niet vast dat de fiscus dat ook zo ziet en de renteaftrek accepteert. Overleg met de notaris of een andere adviseur die u kan helpen bij de beoordeling of de te kopen woning als hoofdverblijf kan worden aangemerkt.

Schenken en teruglenen: de 'schenking op papier'

Wed, 18 Aug 2021 15:13:39 GMT

Schenken en teruglenen: de ‘schenking op papier’

Hoe werkt dit en is dit fiscaal wel aantrekkelijk?

De ‘schenking op papier’ (soms ook de ‘schenking ter zake des doods’ genoemd) is een bijzondere vorm van een schenking. Bij een normale schenking wordt meestal afgesproken dat het geldbedrag of een concrete zaak direct aan degene die de schenking ontvangt (ook wel de ‘begiftigde’ genoemd) wordt gegeven (lees ook het bericht van Met Recht Geregeld 2021-06 voor algemene informatie over schenken). Bij een schenking op papier wordt afgesproken dat de schenker een bedrag aan de begiftigde schenkt, maar dit bedrag pas wordt uitbetaald na het overlijden van de schenker. De begiftigde, kan anders gezegd, dit bedrag pas opeisen nadat de schenker is overleden. Juridisch is sprake van een schenking, maar in de praktijk is de schenker nog niets ‘armer’. Het geschonken geldbedrag blijft tot zijn vermogen behoren; de begiftigde ontvangt nog niets. De schenking bestaat dus voorlopig alleen op papier!

Het idee hierachter is dat met een schenking op papier bij het overlijden van de schenker minder erfbelasting hoeft te worden betaald, omdat de schenking dan wordt aangemerkt als een schuld van de erfenis van de schenker en de erfenis daarom kleiner is. Dit is echter niet altijd waar. In dit artikel komt aan bod hoe een schenking op papier moet worden geregeld en wat de daadwerkelijke fiscale gevolgen hiervan zijn.

De schenking op papier moet in een notariële akte

De wet stelt de eis dat een schenking die pas opeisbaar is bij het overlijden van de schenker, en dus pas ‘werkt’ na het overlijden van de schenker, in een notariële akte moet worden vastgelegd. Ook moet de schenking op papier persoonlijk worden aangegaan. Dit betekent dat de schenking niet via een volmacht mag worden gedaan. U moet dus voor een schenking op papier persoonlijk langs bij de notaris; een door de accountant opgestelde schenking op papier is ongeldig. Als niet aan deze vereisten wordt voldaan, dan is de schenking bij het overlijden van de schenker ongeldig (in juridische termen ook wel ‘nietig’ genoemd). Dat betekent dat er juridisch van uit wordt gegaan dat de schenking niet heeft plaatsgevonden; de geschonken geldbedragen worden dan niet meer als schuld van de erfenis in aanmerking genomen; het bedrag van de schenking is onderdeel van het erfenis- vermogen.

Wat als de schenking eerder opeisbaar was dan bij overlijden, maar de begiftigde dat niet doet en toch bij het overlijden van de schenker de schenking opeist? De rechter heeft in dat geval beslist dat de eis van de notariële akte niet geldt. Als daarentegen uit omstandigheden blijkt dat de schenker en de begiftigde niet de intentie hadden dat een schenking eerder opeisbaar is dan bij het overlijden van de schenker, dan geldt het vereiste van de notariële akte onverbiddelijk.

Voorbeeld

Ouder M heeft jaarlijks een bedrag aan schenking gestort op de bankrekeningen van zijn kinderen. Niet lang na elke schenking stortten de kinderen het bedrag terug naar M met de omschrijving ‘lening’. In een schriftelijke leningsovereenkomst tussen M en de kinderen is vastgelegd dat deze leningen waren aangegaan voor onbepaalde tijd en niet konden worden opgeëist door de kinderen. De rechter besliste daarom in deze zaak dat sprake was van schenkingen op papier. Uit de omstandigheden – de korte tijd tussen de schenking en de lening, de onbepaalde looptijd van de lening en de niet-opeisbaarheid hiervan – blijkt immers dat M en de kinderen niet de intentie hadden dat het bedrag aan schenkingen bij leven van M al naar de kinderen moest gaan. Omdat de schenkingen op papier niet waren opgenomen in een notariële akte, zijn ze ongeldig. Bij het overlijden van M konden deze geldbedragen dus niet als schuld op zijn erfenis in mindering worden gebracht en moest er gewoon erfbelasting over de bedragen worden betaald.

Voornoemd voorbeeld is uit de praktijk gegrepen en het laat zien hoe het kan misgaan als u het verkeerd regelt. Uw juridische adviseur of notaris helpt u graag met hoe u het wél goed kunt regelen!

Moet er schenkbelasting of erfbelasting worden betaald over een schenking op papier?

Over de schenking op papier is direct schenkbelasting verschuldigd, als een bedrag wordt geschonken dat de jaarlijkse schenkvrijstelling overtreft. Lees ook het bericht van Met Recht Geregeld 2021-06 voor meer informatie over de schenkvrijstellingen.

Maar daarnaast kan dus ook nog erfbelasting verschuldigd zijn over een schenking op papier! Dat heeft te maken met het feit dat de schenking pas werkt na het overlijden van de schenker. In dat opzicht lijkt een schenking op papier op een zogenoemd legaat uit een testament (zie over wat een legaat is ook Met Recht Geregeld 2020-15): in beide gevallen krijgt de ontvanger een geldbedrag van de overledene en heeft de overledene tot zijn dood het ‘genot’ hiervan gehad. De wet doet dan ‘alsof’ de schenking op papier tot de erfenis van de schenker behoort en de ontvanger het geldbedrag uit die erfenis heeft gekregen. Het betalen van erfbelasting over de schenking op papier kan echter worden voorkomen als de schenker voor dit ‘genot’ betaalt. Hoe dit werkt, wordt hierna uitgelegd.

Mocht de begiftigde wel erfbelasting moeten betalen over de schenking, dan kan hij de eerder betaalde schenkbelasting gelukkig wel in mindering hierop brengen.

Let op! De schenking op papier heeft niet alleen gevolgen voor de schenk- en erfbelasting, maar ook voor de inkomstenbelasting. Het op papier geschonken geldbedrag wordt namelijk gezien als een bezitting van de begiftigde in box 3. Hierover moet dus inkomstenbelasting worden betaald als alle bezittingen bij elkaar het bedrag van het heffingvrije vermogen overtreffen. Houd ook rekening met het feit dat vermogen in box 3 gevolgen kan hebben voor eigen bijdragen, toeslagen, studiefinanciering, etc.

Geen erfbelasting als de schenker rente betaalt voor het genot

Er is geen erfbelasting over de schenking op papier verschuldigd, als de schenker die het geld ‘terugleent’, betaalt voor het genot van het geldbedrag. Dit kan door rente te betalen over de ‘lening’. De wet bepaalt precies hoeveel moet worden betaald om niet meer te kunnen spreken van genot, namelijk ten minste 6% rente per jaar over het geschonken, nog niet uitbetaalde bedrag. De schenker moet deze rente daadwerkelijk betalen en dat kunnen aantonen, bijvoorbeeld met bankafschriften. Als hij de rente niet direct betaalt maar toevoegt aan de ‘lening’, dan moet deze worden opgeteld bij het geschonken bedrag en is de schenker ook hierover 6% rente per jaar verschuldigd. Hetzelfde geldt als de schenker te laat is met het betalen van de rente.

Let op! 6% rente per jaar is een harde, door de wet bepaalde grens. Bij een rente van 5,99% per jaar moet al erfbelasting worden betaald over het hele ‘geleende’ bedrag, want ‘een beetje genot is ook genot’!

De begiftigde is ook geen erfbelasting verschuldigd als de schenker méér dan 180 dagen voor zijn overlijden de hele schenking inclusief alle renten uitbetaalt aan de begiftigde. Dan geldt dit als een normale schenking en niet meer als een verkrijging uit de erfenis. Het daadwerkelijk uitbetalen van de schenking is dus een manier om het genot te beëindigen.

Voor schenkingen op papier van vóór 2010 geldt een ander rentepercentage

Het rentepercentage van 6% is per 1 januari 2010 in de wet ingevoerd. Voorheen was een ‘zakelijke rente’ voldoende. Dit is een rente die de marktrente benadert en om die reden is de zakelijke rente vaak lager dan 6% per jaar. Voor schenkingen op papier die zijn gedaan vóór 1 januari 2010 geldt nog steeds deze oude regeling. Net als bij de huidige regeling moet de (lagere) zakelijke rente ook daadwerkelijk worden betaald door de schenker.

Samenvatting en tip

Bij een schenking op papier wordt op papier vastgelegd dat een bedrag aan de begiftigde wordt geschonken, dat pas wordt uitbetaald als de schenker is overleden. De begiftigde kan dus pas vragen om uitbetaling van de schenking na het overlijden van de schenker. Hierdoor is juridisch sprake van een schenking, maar in de praktijk kan de schenker tot zijn dood blijven genieten van het geldbedrag, terwijl de begiftigde nog niets heeft ontvangen. Om die reden zijn er een aantal bijzonderheden omtrent de schenking op papier. Ten eerste moet deze schenking in een notariële akte worden vastgelegd en persoonlijk worden aangegaan; bij volmacht de schenking aangaan is niet mogelijk. Ten tweede moet de schenker – om te voorkomen dat de begiftigde bij het overlijden van de schenker erfbelasting moet betalen over de schenking – een rente van 6% per jaar (of een (lagere) zakelijke rente als de schenking vóór 1 januari 2010 is aangegaan) over het geschonken bedrag betalen. Op deze wijze heeft hij niet meer het ‘genot’ van de schenking. De schenker moet de rente wel daadwerkelijk betalen en kunnen bewijzen dat hij deze heeft betaald. Als de schenker niet of te laat de rente betaalt, dan is ook over de nog niet betaalde rente 6% rente per jaar verschuldigd.

De schenking op papier kan fiscaal aantrekkelijk zijn, omdat hiermee de erfenis (en daarmee ook de te betalen erfbelasting) kan worden verkleind. Een schenking op papier moet voor het slagen van deze belastingtruc wél op de juiste manier worden vormgegeven. Zo moét de schenking in een notariële akte worden vastgelegd en moet u als schenker persoonlijk bij de notaris verschijnen. Daarnaast moét er daadwerkelijk 6% rente per jaar worden betaald aan de begiftigde. Uw notaris zal u hierop wijzen en kan u (met het juiste juridische en fiscale advies) begeleiden bij het opstellen van uw schenkingsplannen.

Hoe wordt een erfenis verdeeld?

Wed, 18 Aug 2021 15:13:37 GMT

Hoe wordt een erfenis verdeeld?

Het afwikkelen van een erfenis kan een flinke tijd duren. Als iemand overlijdt moet namelijk eerst worden gecontroleerd of de overledene een testament heeft gemaakt en wie de erfgenamen precies zijn. Voordat de erfgenamen de erfenis onderling kunnen verdelen, moet in kaart worden gebracht wat allemaal wordt nagelaten. Wat zit er allemaal in de erfenis? Ook moeten alle schulden van de overledene en de schulden van de nalatenschap (zoals de begrafeniskosten) aan de betreffende schuldeisers worden betaald. Het kan in dit verband ook zijn dat de nalatenschap volgens de wet moet worden vereffend. Pas daarna kan er worden verdeeld.

In dit artikel leest u meer over de wijze van verdeling van een nalatenschap en in welke situaties eerst een vereffening van de nalatenschap nodig is, voordat deze kan worden verdeeld.

Eerst de nalatenschap vereffenen voordat er verdeeld kan worden; wanneer moet dat?

Een vereffening is een procedure die door de wet verplicht wordt voorgeschreven in bepaalde gevallen. Deze procedure vindt plaats in het belang van de schuldeisers van een nalatenschap. De schulden van de nalatenschap moeten worden betaald en (eventuele) vorderingen moeten worden geïnd.

In twee gevallen moet een nalatenschap verplicht vereffend worden volgens de regels van de wet. Dat is ten eerste het geval als een nalatenschap door één of meerdere erfgenamen beneficiair is aanvaard (over de beneficiaire/zuivere aanvaarding of verwerping van een nalatenschap, zie MRG 2020-01). De andere situatie waarin de nalatenschap volgens de regels van de wet wordt vereffend is als de rechtbank een vereffenaar heeft benoemd. Bijvoorbeeld op verzoek van een erfgenaam, een belanghebbende of het Openbaar Ministerie.

Zitten in de nalatenschap meer bezittingen dan schulden (ofwel is de nalatenschap ‘positief’), dan hoeft in bepaalde gevallen de procedure van de vereffening niet te worden gevolgd. Dat is bijvoorbeeld het geval als er een executeur is die kan verklaren dat de nalatenschap ‘ruimschoots positief’ is. Ook als sprake is van een zogenoemde wettelijke verdeling en de kinderen de nalatenschap ‘beneficiair’ aanvaarden, hoeft de nalatenschap niet volgens de wet te worden vereffend (zie over de wettelijke verdeling ook Met Recht Geregeld 2020-06). De vereffeningsprocedure is wel noodzakelijk als de langstlevende echtgenoot de nalatenschap beneficiair aanvaardt.

Welke taken heeft de vereffenaar? Lichte of zware vereffening?

Voor het bepalen van de verplichtingen van een vereffenaar is er verschil tussen de situatie dat vereffening plaatsvindt wegens beneficiaire aanvaarding en de situatie dat door de rechtbank een vereffenaar is benoemd.

Lichte vereffening

Als de nalatenschap beneficiair is aanvaard, zijn alle erfgenamen samen vereffenaar van de nalatenschap.

De erfgenamen hebben als vereffenaar niet dezelfde verplichtingen die een door de rechtbank benoemde vereffenaar heeft. De erfgenamen hoeven als vereffenaar bijvoorbeeld de schuldeisers niet publiekelijk op te roepen. Zij kunnen schuldeisers bijvoorbeeld per brief aanschrijven. Ook hoeft er geen lijst van zogeheten ‘erkende en betwiste vorderingen en aanspraken’ te worden gepubliceerd, en hoeft er geen rekening en verantwoording en geen uitdelingslijst te worden neergelegd. Een dergelijke manier van vereffening heet een ‘lichte’ vereffening. Het enige dat de vereffenaars moeten doen is een boedelbeschrijving opmaken en de bezittingen van de nalatenschap verkopen voor zover dit nodig is om de schuldeisers te betalen.

Zware vereffening

Naast de lichte vereffening bestaat er ook een ‘zware’ vereffening. Dit is een procedure die een door de rechtbank benoemde vereffenaar (dus niet de erfgenamen als vereffenaar zoals bij de lichte variant) moet volgen. Deze procedure kan ook gelden voor erfgenamen die de erfenis beneficiair hebben aanvaard, wanneer de kantonrechter dat heeft bepaald. De zware vereffening lijkt op een faillissementsprocedure.

De vereffenaar moet onder andere de schuldeisers oproepen hun vorderingen in te dienen vóór een door de kantonrechter bepaalde datum. Ook moet een boedelbeschrijving worden gemaakt en moet de vereffenaar bezittingen van de nalatenschap verkopen om de schuldeisers te betalen. Vervolgens moet een lijst van baten en schulden worden gemaakt en een lijst waarin staat welke schuldeisers voor welk deel van hun vordering zullen worden betaald. Zodra deze uitdelingslijst definitief is, gaat de vereffenaar de daarin opgenomen schulden voldoen.

Wanneer mag de nalatenschap tussen de erfgenamen worden verdeeld?

Als alle schulden van de nalatenschap zijn betaald en de nalatenschap daarna nog positief is, kunnen de overgebleven bezittingen worden verdeeld onder de erfgenamen. Alle erfgenamen moeten samen tot een verdeling komen. Als dit niet lukt, moet de vereffenaar zorgen dat de nalatenschap wordt verdeeld. Als de erfgenamen er niet uitkomen en er is geen vereffenaar, dan kan de rechter bepalen hoe de nalatenschap verdeeld wordt.

Een erfgenaam kan meer of minder toebedeeld krijgen dan de waarde van zijn erfdeel. Dit heet een ‘overbedeling’ (meer) of ‘onderbedeling’ (minder). In zulke gevallen ontstaan er vorderingsrechten tussen de overbedeelde en onderbedeelde erfgenamen. De ene is een geldbedrag aan de ander schuldig, omdat hij een hogere waarde aan bezittingen uit de nalatenschap ontvangt dan waar hij recht op heeft.

Voor de verdeling van de bezittingen kunnen bepaalde vormvoorschriften nodig zijn. Voor de verdeling van een woning is bijvoorbeeld een notariële akte vereist.

Nalatenschappen kunnen ook gedeeltelijk worden verdeeld. Dit kan verstandig zijn als bijvoorbeeld de verkoop van een huis op zich laat wachten. De rest van de spullen kunnen dan alvast worden verdeeld.

De notaris kan een rol spelen bij de vereffening en verdeling van een erfenis. Hij of zij kan bijvoorbeeld tot boedelnotaris worden aangewezen bij de afwikkeling van de erfenis. Het inschakelen van een (notaris-)mediator voor nalatenschappen is ook mogelijk. Als er kwesties spelen tussen de erfgenamen, kan de notaris gesprekken voeren om er samen uit te komen. Daarnaast kan de notaris de aangifte erfbelasting opmaken. Kortom: de notaris is bij uitstek de adviseur op het gebied van nalatenschappen.

Samenvatting en tip

Onder omstandigheden is het voorgeschreven om een nalatenschap eerst te vereffenen, voordat deze kan worden verdeeld. De nalatenschap wordt hiermee als het ware voorbereid op de verdeling ervan.

Een vereffening van een nalatenschap vindt plaats in het belang van de schuldeisers van een nalatenschap.

De schulden van de nalatenschap moeten worden betaald en (eventuele) vorderingen moeten worden geïnd.

We kennen een ‘lichte’ en een ‘zware’ vereffeningsprocedure. Indien de nalatenschap positief is, hoeft er in veel gevallen niet te worden vereffend. Twijfelt u of een nalatenschap moet worden vereffend, vraag dan om advies bij uw notaris of een andere deskundige adviseur.

Als alle schulden zijn betaald en de nalatenschap positief is, kan de erfenis worden verdeeld.

De notaris kan een belangrijke rol spelen bij de vereffening en verdeling van een nalatenschap. Hij kan tot boedelnotaris worden aangewezen, een boedelbeschrijving opmaken, de aangifte erfbelasting opstellen en adviseren over de (vereffening en) verdeling. Vraag uw notaris om u te helpen bij de afwikkeling van een nalatenschap.

Moet een schenking per se schriftelijk worden vastgelegd?

Wed, 18 Aug 2021 15:13:35 GMT

Moet een schenking per se schriftelijk worden vastgelegd?

En wat is ‘inbreng’ van een schenking eigenlijk?

Een schenking is een cadeautje van de een aan de ander. Je ontvangt het gratis. Juridisch is het begrip ‘schenking’ wat

meer uitgewerkt. Zo maakt de wet een onderscheid tussen een ‘schenking’ en een ‘gift’. Deze twee begrippen zijn niet hetzelfde.

Hierna wordt uitgelegd wat precies het verschil tussen beide begrippen is.

Een schenking hoeft in beginsel niet schriftelijk (‘op papier’) te worden vastgelegd om geldig te zijn. Dit is om meerdere

redenen echter wel verstandig. Zo is het bewijs in dat geval makkelijker. Ook kunnen er extra voorwaarden aan de schenking

worden gesteld. Zo kan bijvoorbeeld worden vastgelegd dat de ontvanger de schenking ontvangt als voorschot op zijn/haar

erfdeel, of dat de schenking niet in een huwelijksgemeenschap valt. Let overigens op bij het doen van een schenking:

het kan zijn dat de ontvanger over de verkrijging schenkbelasting moet betalen!

Het begrip ‘schenking’

Een schenking wordt juridisch omschreven als een overeenkomst zonder tegenprestatie, met de bedoeling dat de verkrijger rijker wordt en de schenker armer. Een simpel voorbeeld is dat een vader een bedrag van € 5.000 of een concrete zaak zoals een horloge aan zijn kind schenkt. Deze schenkingsovereenkomst verplicht de vader om een geldbedrag of het horloge aan zijn kind te geven en het kind hoeft, voor hetgeen hij verkrijgt niets te betalen aan de schenker.

Het begrip ‘gift’ is ruimer dan het begrip ‘schenking’. Een gift is namelijk iedere handeling waardoor de één rijker wordt ten koste van het vermogen van de ander. Dat hoeft dus niet, zoals bij de schenking, een overeenkomst te zijn. Bovendien kan bij een gift worden afgesproken dat een ontvanger wel een tegenprestatie moet betalen. Een gift kan bijvoorbeeld optreden bij de verkoop van een auto voor een te lage prijs. Als een auto met een waarde van € 10.000 wordt verkocht voor € 5.000, dan is hierbij sprake van een gift van € 5.000.

Een schenking hoeft (doorgaans) niet ‘op papier’ voor de geldigheid, maar let op bewijskwestie!

Dat een schenking een overeenkomst is, betekent niet dat een schenking op papier moet worden gezet. Een overeenkomst is namelijk in principe ‘vormvrij’ en kan dus ook mondeling worden aangegaan. Om te bewijzen dat ook echt een schenking heeft plaatsgevonden en voor welk bedrag, is het natuurlijk wel verstandiger om dit schriftelijk vast te leggen.

Voor bepaalde schenkingen stelt de wet wel nadere eisen aan de vorm. Dit betreft schenkingen die de bedoeling hebben pas bij het overlijden van de schenker te werken, de zogenoemde ‘schenking op papier’ (ook wel ‘schenking ter zake des doods’ genoemd). In dat geval moet de schenking door de schenker persoonlijk in een notariële akte worden vastgelegd. Is dat niet gebeurd en overlijdt de schenker, dan vervalt de schenking. In een later artikel van Met Recht Geregeld zal aan deze bijzondere variant van de schenking uitgebreid aandacht worden besteed.

Een gift of schenking als voorschot op de erfenis: inbrengen in de nalatenschap?

Wanneer een gift of schenking (hierna beide ‘gift’ genoemd) wordt gedaan als een voorschot op de erfenis die de verkrijger in de toekomst van de schenker zal ontvangen, kan een verplichting aan de verkrijger worden opgelegd om te zijner tijd de gift ‘in te brengen’ in de nalatenschap van de schenker. Dit kan met name fijn zijn in de situatie dat een schenker zijn kinderen gelijk wil behandelen.

Voorbeeld

Piet heeft een belastingvrije schenking van € 100.000 gekregen van zijn moeder. Zijn zus Joke heeft geen schenking gekregen. Moeder kan dit gelijktrekken door in haar testament een extra bedrag aan Joke na te laten. Dit is echter belast met erfbelasting, terwijl de schenking van Piet belastingvrij was. Voor een gelijke behandeling van de kinderen kan de moeder bij het doen van de schenking bepalen dat Piet bij haar overlijden de schenking moet inbrengen in haar nalatenschap.

De verplichting om de gift in te brengen, moet door de schenker worden vastgelegd bij het doen van de gift of worden opgenomen in zijn testament. In een testament kan ook een (bij het doen van de gift) opgelegde verplichting tot inbreng weer worden opgeheven, bijvoorbeeld vanwege gewijzigde omstandigheden.

Overigens geldt een andere regeling voor giften die zijn gedaan vóór 1 januari 2003. Toen gold een andere wettelijke regeling, die bepaalde dat een gift altijd moest worden ingebracht, tenzij de schenker bijvoorbeeld in zijn testament had beslist dat die verplichting niet meer gold; het tegenovergestelde van wat nu voor giften geldt. Let dus goed op bij oude giften of de verplichting van inbreng geldt of dat deze later is opgeheven!

Uitsluitingsclausule en bewind

Bij het doen van een schenking kan de schenker bepalen dat de schenking niet gaat behoren tot de huwelijksgemeenschap van de verkrijger/begunstigde en zijn echtgenoot. Dit wordt ook wel de ‘uitsluitingsclausule’ genoemd. Lees meer over de uitsluitingsclausule in Met Recht Geregeld 2020-13.

Ook kan de schenker bepalen dat de schenking onder bewind wordt gesteld. Door het bewind wordt de schenking gedurende een bepaalde periode beheerd door de bewindvoerder en niet door de ontvanger van de schenking. Uw notaris of juridisch adviseur kan u verder adviseren over een bewind en over de vraag in welke gevallen dit gewenst is.

Schenkbelasting

Over een gift, gedaan door een schenker die in Nederland woont, is schenkbelasting verschuldigd als de waarde van de gift hoger is dan de jaarlijkse vrijstelling. Voor een gift van een ouder aan kind geldt een hogere jaarlijkse vrijstelling, dan voor een gift aan bijvoorbeeld een goede vriend of aan een broer of zus. De jaarlijkse vrijstellingen worden elk jaar opnieuw door de Belastingdienst bepaald. Als de waarde van alle giften van dezelfde schenker in hetzelfde kalenderjaar bij elkaar opgeteld de vrijstelling van dat jaar overtreft, moet de verkrijger een aangifte schenkbelasting doen via de website van de Belastingdienst.

Het kan zijn dat u een schenking krijgt die u aan een eigen woning moet besteden. In dat geval kunt u, onder bepaalde voorwaarden, gebruik maken van een speciale, eenmalige schenkvrijstelling van meer dan € 100.000 voor de eigen woning. Ook dan moet u een aangifte schenkbelasting doen en moet u in de aangifte een beroep doen op die vrijstelling. In een later bericht van Met Recht Geregeld zal deze eigenwoningschenking uitgebreid worden behandeld.

Samenvatting en tip

Een schenking is altijd een gift, maar een gift is niet altijd een schenking. Een schenking is namelijk een overeenkomst zonder tegenprestatie (bijvoorbeeld een vader die € 5.000 aan zijn kind schenkt), terwijl een gift iedere handeling is – eventueel ook met tegenprestatie – waardoor de één rijker wordt ten koste van het vermogen van de ander (bijvoorbeeld een vader die een auto met een waarde van € 10.000 verkoopt voor € 5.000 aan zijn kind).

Een schenking kan ook mondeling worden afgesproken en hoeft niet per se schriftelijk te worden vastgelegd. Bewijstechnisch is een schriftelijke overeenkomst wel aan te raden. Voor een schenking die de bedoeling heeft om pas bij het overlijden van de schenker te werken, geldt wel het vereiste dat deze door de schenker persoonlijk in een notariële akte moet zijn opgenomen.

Bij elke schenking of gift kan worden bepaald dat deze moet worden ‘ingebracht in de nalatenschap’ van de schenker. Dit betekent dat de gift moet gelden als een voorschot op de erfenis en dat de verkrijger bij overlijden van de schenker dus minder uit de daadwerkelijke erfenis krijgt. Ook kan de schenker door het opnemen van een ‘uitsluitingsclausule’ bij de gift bepalen dat deze geen onderdeel wordt van de huwelijksgemeenschap waarin de verkrijger is getrouwd of (later eventueel nog) zal gaan trouwen. Een schenking kan bovendien onder bewind worden gesteld.

Een verkrijger die een schenking ontvangt met een waarde hoger dan de jaarlijkse vrijstelling moet aangifte schenkbelasting doen via de website van de Belastingdienst. Als het gaat om een schenking voor een eigen woning, dan kan onder bepaalde voorwaarden in de aangifte een beroep worden gedaan op een eenmalig verhoogde schenkvrijstelling.

Bij uw notaris of juridisch adviseur kunt u terecht voor het goed vastleggen van een schenking, zodat u later problemen met het bewijzen van de schenking of de voorwaarden waaronder die schenking is gedaan, zo veel mogelijk kunt vermijden. U moet in ieder geval bij de notaris zijn voor het maken van een ‘schenking op papier’. Dat is een schenking die pas werkt bij uw overlijden. De notaris kan u ook adviseren over de fiscale kanten van schenkingen en kan met u meedenken over een eventueel schenkingsplan. Kortom: schenk bij het doen van schenkingen ook aandacht aan de notaris!

Legt u één en ander vast als u geld uitleent aan uw kind?

Thu, 15 Jul 2021 07:48:47 GMT

Legt u één en ander vast als u geld uitleent aan uw kind? En wat gebeurt er met de lening als u komt te overlijden?

Als u als ouder een geldbedrag aan een van uw kinderen leent, dan krijgt u een vordering op dat kind.
Het kind zal op een gegeven moment deze lening weer aan u terug moeten betalen. Hoe gaat dat in zijn werk? En wat gebeurt er als u komt te overlijden? Daar wordt in dit artikel antwoord op gegeven.

Lening en geen schenking

Het is vanzelfsprekend dat het lenen van een geldbedrag geen schenking is. Een schenking hoeft namelijk niet terugbetaald te worden. Vroeger (vóór 2003) moest een schenking aan een kind na het overlijden van de ouder wel worden ‘teruggegeven’ aan de nalatenschap van de overleden ouder. De schenking werd op dat moment dus ook beschouwd als een soort lening.

Vanaf 2003 geldt dat eenmaal gedane schenkingen niet meer hoeven te worden ‘terugbetaald’ aan de nalatenschap. Eens gegeven blijft gegeven, is dus het uitgangspunt. Dit levert een verschil op tussen een schenking en een lening. Een bedrag dat slechts is uitgeleend, zal namelijk wél moeten worden terugbetaald aan de ouder of – als deze is overleden – aan zijn nalatenschap.

Duid elijkheid is de sleutel!

Als u een geldbedrag aan een van uw kinderen leent, is het belangrijk om hierbij duidelijk de voorwaarden van de lening (zoals eventueel verschuldigde rente en de termijn waarop de lening moet worden terugbetaald) vast te leggen, zodat het in de ogen van het kind geen schenking is, of geen verjaarde schuld kan worden (omdat u deze niet meer heeft geïnd).

Om te voorkomen dat onduidelijkheid ontstaat over de vraag of het geld is uitgeleend dan wel geschonken en of een schuld al dan niet is verjaard, kan worden gewerkt met een schuldbekentenis. Daarin kunnen de voorwaarden worden

vastgelegd waaronder u het geld uitleent.
In de schuldbekentenis kunnen onder meer bepalingen worden opgenomen over de te betalen rente, de aflossing en de opeisbaarheid van de lening. De notaris of ander deskundig adviseur kan u begeleiden bij het opstellen van een dergelijke schuldbekentenis.

Aandachtspunten waaraan bijvoorbeeld aandacht moet worden besteed zijn:

1. Lening & rente

Als u afspreekt dat geen rente is verschuldigd over de lening, kan sprake zijn van een schenking, ter grootte van het rentevoordeel. Als dit voordeel groter is dan het bedrag dat
per jaar maximaal vrij van schenkbelasting aan iemand kan worden geschonken, moet in beginsel schenkbelasting worden betaald.

Om te voorkomen dat schenkbelasting moet worden betaald, moet een zakelijke rente worden afgesproken. Uw notaris of adviseur kan u hierover adviseren.

Pas op: Er is ook sprake van een schenking als een zakelijke rente wordt afgesproken tussen u en het kind, maar u de rente weer teruggeeft aan het kind.

Voorbeeld

Ouder Anton verstrekt een lening aan kind Bas en ze spreken een zakelijke rente af over deze lening. Anton geeft op een gegeven moment de rente die hij heeft ontvangen van Bas weer terug aan Bas. Dit betreft een schenking. Indien dit teruggegeven bedrag minder is dan de vrijstelling voor de schenkbelasting, is geen schenkbelasting verschuldigd. Indien dit meer is, is wel schenkbelasting verschuldigd.

2. Lening & aflossing

Als de lening kan worden aangemerkt als eigenwoningschuld van het kind, kan de rente op deze schuld voor het kind aftrekbaar zijn in box 1. Indien het een nieuwe lening betreft (althans geen sprake is van het oversluiten van een lening die is aangegaan vóór 1 januari 2013), is voor het recht op renteaftrek echter wel vereist dat met betrekking tot de lening wordt afgesproken dat deze in 30 jaar tenminste annuïtair wordt afgelost. Als niet aan deze aflossingseis wordt voldaan, is de rente voor het kind niet aftrekbaar in box 1.

3. Lening & opeisbaarheid

Het is verstandig om in de schuldbekentenis ook een bepaling op te nemen voor de situatie dat het kind failliet gaat, in de schuldsanering terecht komt, onder curatele wordt gesteld of als er beslag op het vermogen van het kind wordt gelegd. Er kan worden vastgelegd dat de lening opeisbaar wordt als één van deze voorgenoemde gevallen zich voordoet. Als deze opeisbaarheid is geregeld, heeft u nog een kans om een deel van het uitgeleende geld terug te krijgen.

Wat ge beurt er met de lening na overlijden?

Als de ouder overlijdt, zal de vordering op het kind tot de nalatenschap van deze ouder gaan behoren en worden de erfgenamen (bijvoorbeeld alle kinderen) schuldeiser van het kind dat die schuld heeft. De erfgenamen kunnen verlangen dat de schuld van het kind aan de nalatenschap op zijn erfdeel kan worden toegerekend. Zo kan de schuld worden verrekend met het erfdeel van het kind. De andere kinderen worden dan niet geconfronteerd met het feit dat ze nog wat te vorderen hebben op hun broer of zus.

Kan een ouder een schuld ook kwijtschelden?

Als een ouder in eerste instantie aan zijn kind een lening heeft verstrekt, is het mogelijk dat de ouder op een later moment beslist om de lening kwijt te schelden. Die kwijtschelding vormt een schenking, waarover (voor zover meer dan de schenkvrijstelling) schenkbelasting verschuldigd is.

Het kwijtschelden van een lening door een ouder tijdens leven kan overigens spanningen meebrengen in de onderlinge familieverhoudingen. Dit kan namelijk de legitieme portie van de andere kinderen schenden (zie over de legitieme portie van een kind ook Met Recht Geregeld 2020-04).

Samenvatting en tip

Bij het uitlenen van een geldbedrag aan een kind, is het belangrijk om hierbij duidelijk de voorwaarden van de lening vast te leggen, zoals eventueel te betalen rente, de aflossing en de opeisbaarheid van de lening. Die duidelijkheid kunt u geven door een schuldbekentenis op te maken van de lening.
De notaris of ander deskundig adviseur kan u hierbij van dienst zijn en weet op welke (fiscale) aandachtpunten moet worden gelet. Denk ook goed na over wat er moet gebeuren met de lening op het moment dat u komt te overlijden. Moet het kind de lening dan nog steeds terugbetalen? U kunt uw wensen hierover in uw testament vastleggen.

Ga naar uw notaris voor deskundig advies, het eventuele opmaken van een schuldbekentenis voor uw lening en een testament.

Tip: Bespreek uw situatie goed met uw notaris, zodat het juiste advies kan worden gegeven over een eventueel door u aan uw kind te verstrekken lening en de daaraan te verbinden voorwaarden. Heeft u al geld uitgeleend maar de voorwaarden voor deze lening nog niet schriftelijk vastgelegd? Ook dan is het verstandig om hier actie op te ondernemen!

Burenrecht: wat mogen u en uw buren wel- en niet doen?

Thu, 15 Jul 2021 07:48:43 GMT

Burenrecht: wat mogen u en uw buren wel- en niet doen? En als een situatie in strijd is met de regels van het burenrecht, kan deze situatie dan legaal worden gemaakt?

Beter een goede buur dan een verre vriend.’ Uiteraard is een goede buur fijn, maar goed weten welke rechten en plichten u tegenover elkaar hebt, kan nooit kwaad. Dat blijkt onder andere wel uit het populaire programma ‘de Rijdende Rechter’. In dit artikel wordt ingegaan op twee onderwerpen in het burenrecht: hinder en beplantingen. Wat is hinder eigenlijk? En wanneer gaat hinder te ver en hoeft u dit niet (langer) te accepteren? Verder wordt besproken waar u op moet letten bij het tuinieren. Mag uw boom wel zo dicht bij de schutting staan? Wat moet u met die overhangende tak in uw tuin? Zo voorkomt u onenigheid met uw buren en kan de rechter in zijn stoel blijven zitten!

Wat is hinder?

In het Burgerlijk Wetboek wordt eigendom omschreven als ‘het meest omvattende recht dat een persoon op een zaak kan hebben.’ Toch zijn er wel beperkingen. Het recht van de één houdt immers op bij het recht van de ander. U mag niet bij de uitoefening van uw eigendomsrecht een ander hinder toebrengen.

Hinder is bijvoorbeeld geluidsoverlast, stank, rook, maar ook het onthouden van licht of het ontnemen van steun. Denk
aan het voorbeeld dat de buren een enorme boom in hun tuin plaatsen, waardoor u niet meer van de zon of van uw uitzicht kunt genieten. Of ’s avonds fel licht op het erf van de buren, waardoor u niet goed kunt slapen. Een ander sprekend voorbeeld: de enthousiaste haan van de buren die u iedere ochtend om zes uur uit uw bed kraait.

Wanneer is sprake van hinder?

Is sprake van hinder, dan kunt u uw buren (als vriendelijk vragen niet werkt) via de rechter dwingen om de hinder te stoppen. Niet iedere vorm van hinder leent zich daarvoor.
Met andere woorden: wat u als hinder ervaart, hoeft niet ook ‘onrechtmatige hinder’ te zijn. Als uw buren besluiten een avondje te gaan barbecueën en u last heeft van rook of stank, kunt u niet zonder meer naar de rechter stappen. U kunt ook denken aan een verbouwing bij de buren, waardoor u last heeft van geluid van bouwwerkzaamheden. Sommige hinder moet worden getolereerd. Dat is maar goed ook, want anders moet u wel heel erg op eieren lopen.

Bij de beoordeling of sprake is van onrechtmatige hinder wordt niet alleen gekeken naar de ernst van de hinder, maar ook naar de duur ervan. Er is immers een groot verschil tussen buren die na vijf jaar eens besluiten om de keuken uit te bouwen en buren die ‘chronisch’ aan het klussen zijn. Was de hinder al aanwezig voordat u ergens ging wonen, dan is de hinder minder snel onrechtmatig. Gaat u bijvoorbeeld in een agrarisch gebied wonen naast een boomkwekerij, dan is het overwaaien van onkruidzaden geen hinder. Dat is anders als u midden in de stad woont, en iemand naast u komt te wonen die zo ijverig aan het tuinieren is dat u er last van krijgt.

Tot slot speelt ook de reden mee waarom uw buren hinder veroorzaken. Het belang van uw buren moet worden afgewogen tegen uw eigen belang dat de hinder stopt. Daarin speelt ook de bereidheid mee van uw buren om maatregelen te nemen die de hinder verminderen.

Beplantingen: wat mag en wat niet?

Als u een tuin heeft, staan daarin waarschijnlijk bomen, struiken en andere planten. In het burenrecht zijn echter een aantal regels daarover opgenomen die hieronder worden besproken.

Beplantingen bij de erfgrens

U mag in de meeste gevallen niet dicht bij de erfgrens beplantingen hebben die hoger zijn dan de scheidsmuur of schutting. Voor bomen is dat twee meter (te rekenen vanaf het midden van de boom) en voor heesters en heggen een halve meter.
De reden daarvoor is dat het onwenselijk is dat de beplantingen licht, lucht of uitzicht bij de buren wegnemen. Gemeentelijke verordeningen of plaatselijke gewoonten kunnen echter toelaten dat bomen, heesters of heggen dichter bij de erfgrens staan. Daarnaast kunnen uw buren u hiervoor ook toestemming geven, bijvoorbeeld door het vestigen van een erfdienstbaarheid. Dan wordt in een notariële akte vastgelegd, dat de buren dulden dat u uw boom of heg (te) dicht bij de erfgrens hebt staan. Zo loopt u niet het risico, dat u uw boom moet weghalen als uw buren verhuizen en de nieuwe eigenaar bij u komt klagen.

Staan beplantingen die hoger zijn dan de scheidsmuur of schutting toch te dicht bij de erfgrens en hebt u geen toestemming om ze daar neer te zetten? Dan kan uw buurman u vragen deze te verwijderen. Maar de rechter kan wel beslissen dat u een schadevergoeding moet betalen in plaats van het verwijderen van uw boom of heg. Soms kan de buurman niet eisen dat u de beplanting moet verwijderen, namelijk als een erfdienstbaarheid is ontstaan door verjaring. Is er meer dan twintig jaar geleden geplant en hebben de buren al die jaren niet gevraagd de beplantingen weg te halen? Dan hoeft u daar ook geen rekening meer mee te houden en moeten uw buren dulden dat uw groen zo dicht bij de erfgrens staat. Dit geldt uiteraard over en weer.

Overhangende beplantingen

Als er takken van de beplanting van uw buren over uw erf hangen, dan kunt u uw buren vragen deze weg te halen. Weigeren zij dat, dan mag u dit zelf doen. Schieten wortels van de planten van uw buren door op uw erf, dan mag u deze weghakken. Dit hoeft u niet aan uw buren te vragen. Het maakt daarbij niet uit op welke plek in de tuin van de buren de betreffende boom of struik staat.

Toch kan beplanting niet altijd weggesnoeid worden. Ook hier geldt dat gekeken moet worden naar het belang van het laten overhangen van de tak of het doorschieten van de wortel. Worden van een boom aan één kant alle takken gekapt, dan kan deze instabiel worden en sneller omvallen bij een storm. In dat geval is het snoeien van de takken niet toegestaan.

Heeft uw buurman een fruitboom in zijn tuin staan en valt een vrucht in uw tuin? Dan is die van u. Dat hoeft u niet te vragen.

Samenvatting en tip

Het burenrecht wordt gekenmerkt door tegenstrijdige belangen. Wat voor de buren een mooie boom is, kan voor u een tuin zonder zonlicht betekenen. U hoeft niet alles wat uw buren doen te dulden, maar u kunt ook niet voor alle (lichte) overlast naar de rechter stappen.
Of sprake is van onrechtmatige hinder die u niet hoeft te dulden, zal van geval tot geval verschillen. Niet alleen de ernst en de duur van de hinder spelen daarin mee, maar ook alle andere omstandigheden.
Voor beplantingen geldt dat u in principe overhangende takken of doorschietende wortels mag verwijderen.
Bij het planten van bomen, heggen of heesters is het verstandig om rekening te houden met de afstand van de scheidsmuur of schutting die vermeld staat in de wet en in de regelingen (bestemmingsplan) van de gemeente. Wilt u uw boom, heg of heester toch dichter bij uw scheidsmuur of schutting plaatsen? Maak daar dan afspraken over met de buren: u kunt in overleg met uw buren een erfdienstbaarheid laten vestigen bij de notaris.

En andersom geldt; als uw (nieuwe) buurman u vraagt om beplanting die er al tijden staat, te verwijderen, dan kan het zijn dat u daartoe niet verplicht bent. Er kan namelijk door verjaring een erfdienstbaarheid zijn ontstaan. Ook voor vragen of dit het geval is kunt u terecht bij uw notaris/adviseur!

Tip: Als u zich afvraagt of iets wel of niet in overeenstemming is met het burenrecht is het verstandig om u tot uw notaris te wenden. De notaris kan u niet alleen inlichten over wat wel en niet mag, maar kan ook met u meedenken hoe u uw wensen (al dan niet in samenwerking met de buren) kunt realiseren.

Verklaring van erfrecht/executele

Thu, 29 Apr 2021 08:41:51 GMT

De verklaring van erfrecht/executele; wat houdt zo’n verklaring in en waarom heb ik deze nodig bij de afwikkeling van een erfenis?

Tip: benoem in uw testament iemand tot executeur van uw nalatenschap zodat er na uw overlijden sneller gehandeld kan worden!

Als iemand overlijdt, vererven diens bezittingen en schulden aan zijn of haar erfgenamen. Wie iemands erfgenamen zijn, wordt door de wet geregeld, tenzij degene die overlijdt een testament heeft gemaakt. In dat laatste geval bepaalt het testament wie de erfgenamen zijn. De erfgenamen volgen samen de overledene op in alle rechten en plichten. Dit betekent dat de erfgenamen ook samen de erfenis moeten afwikkelen, tenzij bij testament een executeur is aangewezen of de zogenoemde ‘wettelijke verdeling’ van toepassing is.

Om de erfenis te kunnen afwikkelen is meestal een bezoek aan de notaris nodig, omdat instanties zoals de bank om een zogenoemde ‘verklaring van erfrecht’ of een ‘verklaring van executele’ vragen. In dit artikel wordt uitgelegd wat zo’n verklaring inhoudt en waarvoor je de verklaring nodig hebt.

Wat is een verklaring van erfrecht en waarom is zo’n verklaring nodig?
De verklaring van erfrecht is een document waarmee de erfgenamen tegenover anderen (bijvoorbeeld de bank) kunnen bewijzen dat zij recht hebben op (een deel van) de erfenis. Deze akte is daarom een essentieel stuk in de afwikkeling van iedere nalatenschap.

De verklaring wordt opgesteld door een notaris. De notaris geeft in deze verklaring zijn bevindingen weer over een aantal feiten, zoals: wie is de overledene, was er een testament, wie zijn de erfgenamen en voor welke delen en hebben de erfgenamen de erfenis aanvaard of verworpen?
Ook belangrijk is of er een executeur is benoemd, welke bevoegdheden aan hem of haar zijn toegekend, danwel of er door de erfgenamen een gemachtigde is aangewezen die de erfenis afwikkelt.

De bedoeling van zo’n verklaring is, dat het voor anderen duidelijk is wie bevoegd is om bepaalde handelingen te verrichten tijdens de afwikkeling van de erfenis.

Het onderzoek door de notaris
De notaris zal nooit op alleen een mededeling afgaan dat iemand is overleden. Hij zal een door de begrafenisondernemer af te geven bewijs van overlijden willen zien en bij de Burgerlijke Stand onderzoeken wat de laatste officiële woonplaats van de overledene was. Bij het Centraal Testamenten Register zal hij informeren of de overledene een testament heeft gemaakt en zo ja, waar dat is gemaakt, zodat hij een kopie kan opvragen bij de notaris die het testament heeft opgemaakt.

Als er een testament is, staat daar meestal in wie de erfgenamen zijn, maar dat hoeft niet. “Ik benoem tot erfgenamen mijn kinderen, gezamenlijk” lijkt duidelijk, maar wie zijn de kinderen? Het trouwboekje geeft vaak geen volledige informatie en ook in het persoonsregister van de gemeente staan niet altijd alle kinderen vermeld. Soms is het zelfs zo dat familie opgespoord moet worden, wat een hele tijd kan duren.

Vervolgens moet de erfenis door de erfgenamen worden aanvaard, verworpen, of beneficiair worden aanvaard. Over het (beneficiair) aanvaarden of verwerpen van een nalatenschap en de gevolgen daarvan kunt u meer lezen in Met Recht Geregeld 2020-01.

De erfenis beneficiair aanvaarden is altijd aan te raden als de schulden hoger zouden kunnen uitvallen dan de bezittingen. De notaris moet dus ook weten hoe de nalatenschap financieel is samengesteld. Daarna zal hij de verklaringen voor het (beneficiair) aanvaarden of verwerpen van de erfenis opstellen en misschien ook een boedelvolmacht. Hiervoor moet de notaris weten of de erfgenamen bevoegd zijn om te tekenen. Het kan namelijk zijn dat een erfgenaam failliet is, diens vermogen onder bewind staat of dat deze in de schuldsanering zit. In die gevallen is deze erfgenaam niet bevoegd om te tekenen. Om te controleren of dat al dan niet het geval is, kijkt de notaris in het insolventieregister (faillissement en schuldsanering) en het curatele en bewindsregister. In de gevallen van onbevoegdheid om te tekenen moet een verklaring ook door de curator of bewindvoerder worden getekend en is daarnaast de goedkeuring van de rechter nodig.

De verklaring van erfrecht kan pas worden opgemaakt als alle gegevens verzameld zijn en alle stukken zijn getekend. De notaris verklaart daarin dat “hij zich zo veel mogelijk heeft overtuigd van de juistheid van het volgende…”, want 100% zekerheid kan hij niet geven. Toch mag een derde op die verklaring van erfrecht afgaan, tenzij hij weet van eventuele onjuistheden. Het zal niet verbazen dat het opmaken van een verklaring van erfrecht vaak enkele weken in beslag neemt en soms zelfs nóg langer. In de tussentijd kunnen de erfgenamen vaak niets doen, hetgeen frustrerend kan zijn en een snelle afhandeling van de nalatenschap kan belemmeren. Hiervoor kan een oplossing gevonden worden, namelijk als in het testament van de overledene een executeur is benoemd. Dan kan namelijk een verklaring van executele worden opgemaakt.

Verklaring van executele
Een verklaring van executele kan vaak sneller worden opgemaakt dan de verklaring van erfrecht. Als er een bewijs van overlijden is, de overledene een testament heeft gemaakt waarin een executeur is benoemd, en die executeur zijn benoeming heeft aanvaard, kan vaak al na enige dagen na het overlijden de verklaring van executele worden afgegeven. Op deze manier kan de executeur zich bijvoorbeeld al snel bij de bank identificeren als degene die bevoegd is om de schulden te betalen en de nalatenschap te beheren.
Een executeur mag de nalatenschap niet verdelen. Dat kan anders zijn als de executeur in het testament van de overledene daartoe een extra bevoegdheid heeft gekregen. De bank zal overigens vaak ook nog een verklaring van erfrecht verlangen. De reden hiervoor is dat de bank dan niet zelf hoeft te beoordelen of bepaalde betaalopdrachten betrekking hebben op een verdeling waartoe de executeur onbevoegd is.

Geen verklaring van erfrecht/executele vereist voor langstlevende partner bij totaalsaldo bankrekeningen onder € 100.000 en ontbreken testament
Als het totale saldo van alle bankrekeningen van de overledene lager is dan € 100.000, de overledene geen testament heeft gemaakt en op het moment van overlijden getrouwd was of een geregistreerd partnerschap was aangegaan, zal de bank geen verklaring van erfrecht of executele vragen. De bank merkt de langstlevende echtgenoot of geregistreerd partner dan meteen aan als de enige die tot die rekening(en) bevoegd is. Dit neemt niet weg dat een bezoek aan de notaris dan toch aan te raden is, al is het maar om zeker te weten dat er geen testament is gemaakt.

Samenvatting en tip
De verklaring van erfrecht is een notariële akte waarmee de erfgenamen tegenover anderen (bijvoorbeeld de bank) kunnen bewijzen dat zij recht hebben op de erfenis. Deze akte is daarom een essentieel stuk in de afwikkeling van iedere nalatenschap. Om een verklaring van erfrecht te kunnen afgeven moet de notaris veel informatie inwinnen, over onder meer de omvang en samenstelling van de erfenis en over de erfgenamen. Dit kan veel tijd in beslag nemen.

Als de overledene een testament heeft gemaakt en in dit testament een executeur heeft benoemd, kan de notaris volstaan met het opmaken van een verklaring van executele. In een verklaring van executele geeft de notaris enkel aan wie de executeur is. De notaris hoeft hiervoor veel minder informatie in te winnen, zodat hij een verklaring van executele al vrij snel aan de executeur kan overhandigen en er een begin kan worden gemaakt met de afwikkeling van de nalatenschap. Met het oog op een efficiënte afwikkeling van de nalatenschap is het daarom ook aan te raden om in een testament altijd een executeur te benoemen.

Bij het afwikkelen van een erfenis is het altijd verstandig om contact met uw notaris op te nemen. Hij zal voor u onderzoeken wie de erfgenamen zijn, zal u adviseren over het (beneficiair) aanvaarden of verwerpen van de erfenis en zal de benodigde verklaring van erfrecht of executele voor u opstellen.

Afwikkeling erfenis

Thu, 29 Apr 2021 08:26:59 GMT

Mijn vader is weduwnaar en wil nu opnieuw trouwen; wat gebeurt er met mijn erfdeel uit mijn moeders erfenis? Kan ik dit opeisen?

Mijn vader is weduwnaar en wil nu opnieuw trouwen; wat gebeurt er met mijn erfdeel uit mijn moeders erfenis? Kan ik dit opeisen? Bent u bang voor ‘stieffamiliegevaar’? Lees dan verder!

Door het hertrouwen van de langstlevende ouder ontstaat het gevaar dat bezittingen uit de erfenis van de eerstoverleden ouder op den duur terecht komen bij een stiefouder of zelfs bij de erfgenamen van die stiefouder. Deze spullen verdwijnen dan dus uit de familie.
Om dat gevolg te voorkomen heeft de wet de zogenaamde ‘wilsrechten’ in het leven geroepen. Hiermee kunnen kinderen de familiestukken of andere bezittingen uit de erfenis van hun eerstoverleden ouder ‘veiligstellen’. Door een wilsrecht in te roepen, krijgt een kind namelijk, in beginsel, een recht op overdracht van bezittingen uit de erfenis van de overleden ouder. In dit artikel worden deze wilsrechten nader uitgelegd.

Hertrouwen langstlevende ouder na overlijden eerste ouder
Als een van de ouders uit een gezin met kinderen overlijdt is de ‘wettelijke verdeling’ van toepassing, tenzij deze ouder een testament had gemaakt en daarin iets anders heeft bepaald.

De ‘wettelijke verdeling’ is een soort automatische verdeling van de erfenis tussen de langstlevende ouder en de kinderen. Bij deze verdeling wordt de langstlevende ouder voor 100% eigenaar van alle bezittingen uit de erfenis van de overleden ouder. Daar staat tegenover dat de ouder wel een schuld aan de kinderen krijgt ter grootte van ieders erfdeel. In beginsel is deze schuld pas opeisbaar bij het overlijden van de langstlevende.
De langstlevende krijgt hierdoor zowel de bezittingen die gezamenlijk eigendom waren van beide echtgenoten, alsook de privébezittingen van de eerstoverledene.
Hierbij kan gedacht worden aan voorwerpen die uit diens familie afkomstig waren, zoals de familiebijbel uit 1785, het familie-tafelzilver en geërfd kapitaal, waaronder bijvoorbeeld ook de vordering die de overledene had op zijn eigen langstlevende ouder door het overlijden van deze ouder.

Door het hertrouwen van een langstlevende ouder ontstaat dus het gevaar dat goederen uit de nalatenschap van de eerstoverleden ouder op een gegeven moment terecht komen bij een stiefouder of zelfs de erfgenamen van die stiefouder. Zo verdwijnen de goederen uit de familie.

Wilsrechten
Door het hertrouwen van een langstlevende ouder ontstaat dus het gevaar dat goederen uit de nalatenschap van de eerst-overleden ouder op een gegeven moment terecht komen bij een stiefouder of zelfs de erfgenamen van die stiefouder. Zo verdwijnen de goederen uit de familie.

Voorbeeld
Stel dat Chris en Denise door Aarts overlijden een vordering op Betty hadden gekregen van ieder € 35.000 en samen dus € 70.000. Bij het hertrouwen van Betty doen ze een beroep op hun wilsrechten. Ze kunnen hiermee bijvoorbeeld de bijbel, het zilver en de vordering op hun oma Grietje bij hun moeder Betty opvorderen. Alles bij elkaar komt dit uit op € 50.000. In totaal bedraagt de vordering op Betty dan nog € 20.000, voor dit bedrag mogen ze ook nog andere goederen uit de nalatenschap van Aart opvorderen. Het vruchtgebruik van die goederen kan door Betty wel voorbehouden worden. Dit houdt in dat de goederen tijdens het leven van Betty niet bij haar mogen worden weggehaald. Het gevolg is dus dat de bijbel, het zilver en de vordering niet meer in Betty’s nalatenschap zitten. Het vererft dus ook niet naar Piet.
Wanneer Chris en Denise dat wilsrecht niet inroepen bij Betty’s hertrouwen (Betty is niet verplicht de kinderen over het huwelijk te informeren), kunnen ze dat alsnog doen binnen een redelijke termijn na Betty’s overlijden of het overlijden van de stiefouder (Piet).

Wilsrechten worden in een testament vaak uitgesloten: waarom?
In principe is de regeling van de wilsrechten handig. Familiespullen kunnen in de familie blijven en de langstlevende heeft door het vruchtgebruik geen last hiervan. Toch wordt in de meeste testamenten bepaald dat die wilsrechten niet of niet helemaal van toepassing zullen zijn.
Dit wordt bijvoorbeeld gedaan, omdat er vaak geen sterk familie-gerelateerde bezittingen zijn. Ook wordt vaak niet stilgestaan bij het feit dat de vordering op een langstlevende ouder (Grietje) door het overlijden van een kind (Aart) via de werking van de wettelijke verdeling terecht kan komen bij de langstlevende echtgenoot (Betty).
Tip : u kunt dit wél voorkomen met een goed testament. Uw notaris of andere adviseur kan u hierover meer uitleg geven.

Er is nog een heel belangrijke reden waarom wilsrechten in een testament vaak (geheel of gedeeltelijk) worden uitgesloten: de wet geeft wilsrechten aan de kinderen voor alles wat tot de erfenis van hun ouder behoorde. Niet alleen privégoederen, maar ook het aandeel in bezittingen die tot de huwelijksgemeenschap behoorden. Bijvoorbeeld het halve huis, de halve auto en de halve bankrekening. En als kinderen dat wilsrecht inroepen, kunnen zij dus ook een deel van die voorheen gemeenschappelijke bezittingen opeisen. Door het vruchtgebruik hoeft de langstlevende ouder dit niet gedurende zijn/haar leven af te geven. Maar op dat vruchtgebruik zijn nagenoeg alle normale vruchtgebruik-regels uit de wet van toepassing, hetgeen de langstlevende beperkt in het gebruik. De vruchtgebruiker mag bijvoorbeeld wel in de woning wonen (zonder vergoeding), maar mag de woning niet zonder medewerking van de kinderen verkopen.

Vervolg voorbeeld
Aart heeft geen testament (en daarin dus ook de wilsrechten niet uitgesloten). Op grond van het wettelijk erfrecht kunnen Chris en Denise bij Betty’s hertrouwen hun wilsrechten ten aanzien van Aarts erfenis ingeroepen. Dit kan betekenen dat Betty een deel van het huis aan haar kinderen moet overgedragen. Zij houdt dan, zolang zij leeft, wel het (vrucht)gebruik van het huis. Maar als Betty het huis op een gegeven moment wil verkopen, is zij mede afhankelijk van de medewerking van de kinderen.

Samenvatting en tip
Door het hertrouwen van een langstlevende ouder ontstaat het gevaar dat familiestukken uit de erfenis van de eerst-overleden ouder op een gegeven moment terecht komen bij een stiefouder of zelfs de erfgenamen van die stiefouder. Zo kunnen deze bezittingen uit de familie verdwijnen.

Hiervoor zijn de wilsrechten bedacht. De kinderen hebben recht om de bezittingen uit de erfenis van hun overleden ouder tot zich te nemen ter betaling van hun erfdeel uit de erfenis van deze eerst-overleden ouder. Zolang de langstlevende ouder/stiefouder leeft, heeft deze ouder/stiefouder het recht om zich het (vrucht)gebruik voor te behouden van deze bezittingen. Om als kind een aanspraak op zo’n wilsrecht te kunnen doen, moeten deze in het testament van uw eerstoverleden ouder niet zijn uitgesloten!

Wilt u zelf als ouder(s) een testament opstellen, besteed dan zeker ook aandacht aan deze wilsrechten! Aan de wilsrechten zitten voor- en nadelen, waarover wij u uitleg kunnen geven bij het adviesgesprek over het voor u passende testament. Het kan binnen een familie veel ergernis geven om deze wilsrechten geheel niet van toepassing te verklaren of juist geheel wel. Bespreek dit punt goed met uw notaris, die u kan helpen en adviseren om uw wensen goed op papier te zetten.

Ongedaanmaking wettelijke verdeling

Tue, 23 Mar 2021 09:50:19 GMT

Als een overledene een echtgenoot en kinderen achter laat na zijn overlijden, wordt diens erfenis automatisch verdeeld volgens de wettelijke verdeling. Hoe kan de echtgenoot van de overledene deze automatische basisregeling in het erfrecht buiten werking stellen?

Als een overledene een echtgenoot en kinderen achter laat na zijn overlijden, wordt diens erfenis automatisch verdeeld volgens de ‘wettelijke verdeling’. Hoe kan de echtgenoot van de overledene deze automatische basisregeling in het erfrecht buiten werking stellen?

De wettelijke verdeling is een regeling die automatisch van toepassing is als iemand zonder testament overlijdt en een echtgenoot en kind(eren) achterlaat. Zoals de naam zegt, is het een wettelijke regeling voor hoe de erfenis wordt verdeeld. De regeling heeft tot doel om de echtgenoot van de overledene (ook wel ‘langstlevende’ genoemd) ongestoord verder te laten leven. Via het maken van een testament kan de wettelijke verdeling worden aangepast of helemaal buiten beschouwing worden gelaten.
Als de wettelijke verdeling van toepassing is, heeft de langstlevende echtgenoot de mogelijkheid om de wettelijke verdeling ongedaan te maken. Aan de wettelijke verdeling kunnen namelijk ook nadelen zitten. Met een ongedaanmaking kun je dan nog van de wettelijke verdeling af.

Wat is de wettelijke verdeling?
De wettelijke verdeling is in het kort een regeling waarbij de langstlevende partner/echtgenoot van de overledene, na zijn of haar overlijden alle bezittingen en schulden van de overledene krijgt. De kinderen krijgen dan een geldbedrag, een ‘vordering’ op de langstlevende in geld, die even groot is als hun erfdeel. Dit geldbedrag krijgen ze pas uitbetaald als de langstlevende overlijdt, failliet gaat of de wettelijke schuldsanering op hem of haar van toepassing wordt. De wettelijke verdeling zorgt ervoor dat de langstlevende ongestoord verder kan leven. De langstlevende is door deze wijze van verdelen waarbij de kinderen alleen een niet-opeisbare geldvordering krijgen, namelijk niet verplicht om na het overlijden van de eerste ouder al aan de kinderen hun erfdeel uit te betalen.

Nadelen van de wettelijke verdeling
Hoewel in de wettelijke verdeling dus een verzorgingsgedachte voor de langstlevende schuilgaat, kan de wettelijke verdeling toch ongewenst zijn, bijvoorbeeld vanwege het hogere bedrag aan erfbelasting dat kinderen moeten betalen als (in de toekomst) ook de langstlevende overlijdt. De kinderen van de overledene worden namelijk geen eigenaar van de bezittingen in de nalatenschap. Deze worden eigendom van de langstlevende. Omdat de kinderen geen eigenaar worden, zullen zij ook niet delen in een eventuele waardestijging van de bezittingen, maar moeten ze hierover juist erfbelasting betalen bij het overlijden van de langstlevende.

Voorbeeld
Margreet en Piet zijn in gemeenschap van goederen getrouwd en hebben samen twee kinderen. Tot de gemeenschap behoort alleen een huis. Vervolgens overlijdt Piet. Het huis is dan € 180.000 waard. Omdat Piet door de gemeenschap van goederen recht heeft op de helft van het huis, bedraagt zijn nalatenschap € 90.000. Margreet en de twee kinderen hebben ieder recht op een erfdeel van (€ 90.000 / 3 =) € 30.000.

Piet had geen testament, dus is de wettelijke verdeling van toepassing. Margreet krijgt daarom het hele huis en een schuld aan ieder kind van € 30.000, omdat die een geldvordering op Margreet krijgen. Op enig moment overlijdt ook Margreet. Het huis is dan sterk in waarde gestegen tot € 390.000. De nalatenschap van Margreet bevat dus een huis van € 390.000 en tweemaal een schuld van € 30.000 aan de kinderen. De twee kinderen zijn haar erfgenamen en hebben ieder recht op ((€ 390.000 – € 30.000 – € 30.000) / 2 =) € 165.000 van haar nalatenschap, waarover ze erfbelasting moeten betalen.

Wat als de wettelijke verdeling bij het overlijden van Piet niet van toepassing was, omdat Margreet deze ongedaan zou hebben gemaakt, waardoor de twee kinderen als erfgenamen (ieder voor 1/3de deel) ook eigenaar van het huis zouden zijn geworden?
In Piets nalatenschap zat de helft van het huis en de twee kinderen krijgen ieder 1/3de deel hiervan. Per saldo heeft ieder kind dan recht op (1/3 * ½ =) 1/6de deel van het huis, samen 1/3de deel, en heeft Margreet recht op het resterende 2/3de deel van het huis. Als Margreet vervolgens overlijdt, dan bevat haar nalatenschap 2/3de deel van het huis en verder geen schulden, omdat de kinderen deze keer geen geldvordering krijgen op Margreet. Haar nalatenschap is dan (2/3 * € 390.000 =) € 260.000 waard en ieder kind hoeft nu maar over (€ 260.000 / 2 =) € 130.000 erfbelasting te betalen.

Een ander nadeel van de wettelijke verdeling is dat alle bezittingen van de overledene automatisch eigendom worden van de langstlevende. Als er dan bezittingen zijn die om wat voor reden dan ook in eigendom van de kinderen moeten komen, dan vereist dit een extra handeling en is in het geval van onroerende zaken ook overdrachtsbelasting verschuldigd. Dit kan worden voorkomen door de wettelijke verdeling ongedaan te maken.

Eisen en gevolgen van ongedaanmaking
De wet geeft de langstlevende het recht om de wettelijke verdeling ongedaan te kunnen maken. Hieraan zijn wel een aantal voorwaarden verbonden. De langstlevende moet namelijk binnen drie maanden na het overlijden verklaren dat hij of zij de wettelijke verdeling ongedaan maakt. Deze verklaring moet in een notariële akte zijn opgenomen, die vervolgens ook binnen diezelfde drie maanden moet zijn ingeschreven bij de rechtbank.

A ls aan alle voorwaarden is voldaan, dan is de wettelijke verdeling ongedaan gemaakt en wordt er gedaan alsof er helemaal geen wettelijke verdeling is geweest. Dat wil zeggen, de langstlevende en de kinderen worden allen tezamen als ‘gelijke’ erfgenamen eigenaar van alle bezittingen en schulden van de nalatenschap en moeten dus ook met elkaar samenwerken om de nalatenschap te verdelen. Wanneer de relatie tussen de kinderen en de langstlevende niet goed is, moet hiermee worden opgepast. De langstlevende wordt door ongedaanmaking van de wettelijke verdeling namelijk afhankelijk van de kinderen!

Let op! Het is niet mogelijk om de wettelijke verdeling deels ongedaan te maken, bijvoorbeeld alleen voor bepaalde bezittingen en/of schulden. Het is dus alles of niets.

Alternatief: regel het in een testament!

De mogelijkheid om de wettelijke verdeling ongedaan te maken kent dus zelf ook nadelen: de langstlevende moet dit binnen de korte termijn van drie maanden na overlijden beslissen en de wettelijke verdeling kan niet deels ongedaan worden gemaakt. Daarnaast wordt de langstlevende, in het geval hij of zij de wettelijke verdeling ongedaan maakt, voor de verdeling van de nalatenschap afhankelijk van de medewerking van de kinderen. Met een goed testament kan dit worden opgevangen. Uw notaris kan u hierover adviseren. Zo kan in een testament worden bepaald dat de langstlevende het recht krijgt om (bepaalde) goederen te kiezen die hij of zij volledig in eigendom krijgt, mocht hij of zij de wettelijke verdeling ongedaan maken. Dit is een soort van vangnetbepaling waardoor de langstlevende toch de touwtjes in handen houdt. De rest van de nalatenschap zou dan aan de kinderen samen of aan een bepaald kind kunnen worden toebedeeld. Als een onroerende zaak via deze route aan de kinderen wordt toegedeeld, zijn de kinderen over de verkrijging van die onroerende zaak geen overdrachtsbelasting verschuldigd en later bij het overlijden van de langstlevende ook geen erfbelasting over de waardestijging.

Door een dergelijk testament kan de langstlevende de regie houden over bepaalde goederen, ondanks dat hij of zij de wettelijke verdeling ongedaan heeft gemaakt. Het nadeel blijft dat de langstlevende binnen de zeer korte termijn van drie maanden na overlijden moet beslissen of hij of zij de wettelijke verdeling ongedaan wil maken en dan gebruik wil maken van de regeling in het testament. Maar ook hiervoor kent het erfrecht een oplossing, namelijk de zogenoemde quasi-wettelijke verdeling die in een testament kan worden gemaakt. Uw notaris kan u hierover uitgebreid informeren.

Samenvatting
De wettelijke verdeling is een automatische verdeling van iemands nalatenschap indien de overledene een echtgenoot en ten minste één kind achterlaat en de overledene niet in een testament de wettelijke verdeling buiten toepassing heeft verklaard. Omdat de wettelijke verdeling in sommige gevallen ongewenst kan zijn, bijvoorbeeld omdat dit uiteindelijk leidt tot veel meer erfbelasting, kan de langstlevende ervoor kiezen om deze standaardverdeling ongedaan te maken.
De ongedaanmaking zelf kent strenge voorwaarden en ook (grote!) nadelen. De langstlevende wordt door de ongedaanmaking namelijk voor de verdeling van de nalatenschap afhankelijk van de medewerking van de kinderen en heeft niet meer zelf de regie in handen. In een testament kan hiervoor wel een regeling op maat worden gemaakt.

Tip
Bespreek de voor- en nadelen van de wettelijke verdeling en een eventuele ongedaanmaking met uw notaris of juridische adviseur en laat u hierover goed adviseren, om te zorgen dat alles na uw overlijden goed is geregeld en er bijvoorbeeld niet onnodig veel extra belasting hoeft te worden betaald en/of ruzie ontstaat tussen uw echtgenoot/partner en de kinderen!

Aansprakelijk voor schulden echtgenoot ? deel 2

Mon, 01 Mar 2021 09:43:58 GMT

Ben ik aansprakelijk voor de schulden van mijn echtgenoot als hij zijn schulden niet betaalt? Hoe is dit tijdens ons huwelijk geregeld, en hoe zit dit in geval van een echtscheiding? (Deel 2)

Dit artikel gaat in op de aansprakelijkheid en de uitwinbaarheid van vermogen voor schulden van echtgenoten in geval van echtscheiding. In deel 1 is de aansprakelijkheid van echtgenoten voor door hen gemaakte schulden en de verhaalbaarheid door schuldeisers op hun bezittingen tijdens het huwelijk uitgelegd.

Hoe zit het met deze aansprakelijkheid zodra een verzoek tot echtscheiding is ingediend? Kunnen onderling afspraken worden gemaakt over wie de schulden moet betalen? Deze vragen worden beantwoord in dit artikel.

Aansprakelijkheid voor schulden tijdens de echtscheidingsperiode en daarna
Het antwoord op de vraag wie in de periode dat de echtscheidingsprocedure loopt en na de scheiding ‘aansprakelijk’ is voor een schuld, hangt af van meerdere omstandigheden. Aansprakelijkheid houdt in dat de echtgenoot aangesproken kan worden tot het verrichten van een prestatie (zoals het aflossen van een schuld).
Om de aansprakelijkheid te kunnen bepalen, zijn bijvoorbeeld van belang of de echtgenoten waren gehuwd in (algehele) gemeenschap van goederen of onder huwelijkse voorwaarden met uitsluiting van enige huwelijksgemeenschap (in de volksmond soms ook ‘koude uitsluiting’ genoemd). Ook is belangrijk wanneer de schulden zijn aangegaan: was dit voor of tijdens het huwelijk? En waarvoor zijn de schulden aangegaan?

Echtgenoten zijn getrouwd in gemeenschap van goederen
Welke schulden vallen in de (algehele) gemeenschap van goederen?
Bij echtgenoten die zijn getrouwd in de algehele gemeenschap van goederen (vóór 1 januari 2018) bestaan in principe geen privéschulden: alle schulden die een echtgenoot alleen is aangegaan of de echtgenoten samen zijn aangegaan, vóór én tijdens het huwelijk, zijn schulden van de gemeenschap (ook wel ‘gemeenschapsschulden’ genoemd) met uitzondering van schulden in verband met een erfenis of schenking waaraan een privéclausule was verbonden. Bij echtgenoten die zijn getrouwd in de zogenoemde beperkte gemeenschap van goederen (vanaf 1 januari 2018), blijven de schulden die ontstonden vóór het huwelijk privé, net als de schulden die verband houden met een erfenis of schenking. Dit is alleen anders als het gaat om schulden die in verband met een gezamenlijke aankoop samen zijn aangegaan. Ondanks dat deze schulden vóór het huwelijk zijn aangegaan, zijn dit gemeenschapsschulden.

Wie is tijdens en na de echtscheidingsprocedure aansprakelijk voor welke schulden?
Tijdens het huwelijk is voor gemeenschapsschulden die een echtgenoot in zijn eentje is aangegaan, alleen die echtgenoot aansprakelijk; voor schulden die echtgenoten samen zijn aangegaan, zijn beide echtgenoten aansprakelijk. Bovendien is een echtgenoot hoofdelijk – dat wil zeggen naast de andere echtgenoot voor de volledige schuld – aansprakelijk voor schulden die zijn aangegaan ten behoeve van de gewone gang van de huishouding (zie hierover ook deel 1 van dit onderwerp.

Als een echtscheidingsprocedure in gang wordt gezet, wordt daarmee het tot dat moment geldende systeem van de aansprakelijkheid van echtgenoten doorbroken. Een echtgenoot blijft aansprakelijk voor de gemeenschapsschulden waarvoor hij vóórdat het echtscheidingsverzoek werd ingediend al aansprakelijk was. Daarnaast wordt een echtgenoot aansprakelijk voor de gemeenschapsschulden die door de andere echtgenoot zijn aangegaan. Dit betekent dat de echtgenoot die de schuld niet is aangegaan opeens wel direct door de schuldeiser kan worden aangesproken voor betaling. Tijdens en na de echtscheiding kunnen beide echtgenoten voor gemeenschapsschulden worden aangesproken.

Als de schuld niet wordt betaald, hoe zit het dan met het uitwinnen van bezittingen van de echtgenoten?
Dat ieder van de echtgenoten rechtstreeks aansprakelijk wordt voor alle gemeenschapsschulden – dus ook voor schulden die hij/zij zelf niet is aangegaan – betekent niet dat zijn privébezittingen voor deze schulden kunnen worden uitgewonnen. Een schuldeiser kan alleen de bezittingen uitwinnen die deze echtgenoot door de verdeling van de huwelijksgemeenschap heeft gekregen. Zijn of haar privébezittingen blijven buiten schot. Dat geldt niet voor de echtgenoot die de schuld is aangegaan. De schuldeiser kan zich in dat geval verhalen op de bezittingen van de huwelijksgemeenschap die nog niet zijn verdeeld én op de privébezittingen van de echtgenoot die de schuld is aangegaan.

Kunnen er tussen de echtgenoten afspraken worden gemaakt wie de schulden betaalt?
In beginsel komt tijdens en na een echtscheiding een gemeenschapsschuld voor rekening van beide echtgenoten, ieder voor de helft. Echtgenoten kunnen in huwelijkse voorwaarden of in een echtscheidingsconvenant andere afspraken maken over voor wiens rekening de schulden onderling moet komen (ook wel de (interne) ‘draagplicht’ van de schulden genoemd). De schuldeiser is echter geen partij bij deze overeenkomst: de aansprakelijkheid blijft bestaan voor beide echtgenoten, tenzij de schuldeiser een van hen daaruit ontslaat. De schuldeiser kan akkoord gaan met schuldovername, maar hij hoeft dit niet.

Echtgenoten zijn in koude uitsluiting getrouwd
Als echtgenoten zijn getrouwd in koude uitsluiting, dan hebben zij huwelijkse voorwaarden gemaakt waarin zij iedere gemeenschap hebben uitgesloten. Met andere woorden, de echtgenoten hebben geen gemeenschappelijke bezittingen, maar ook geen gemeenschappelijke schulden. Er zijn alleen privéschulden, waarvoor enkel de echtgenoot die ze is aangegaan aansprakelijk is. Ook alleen de privébezittingen van die echtgenoot kunnen worden uitgewonnen voor betaling van de schulden. Er geldt echter één uitzondering: voor schulden die zijn aangegaan voor de gewone gang van de huishouding zijn beide echtgenoten voor het geheel aansprakelijk.
Tijdens de echtscheidingsprocedure en na de echtscheiding komt in dit systeem geen verandering.

Samenvatting
Als echtgenoten zijn getrouwd in een gemeenschap van goederen en een echtscheidingsprocedure in gang wordt gezet, wordt iedere echtgenoot aansprakelijk voor alle gemeenschapsschulden, dus ook voor de schulden die door de andere echtgenoot zijn aangegaan.
De rechtstreekse aansprakelijkheid voor gemeenschapsschulden betekent niet dat voor deze schulden de privébezittingen van de echtgenoot die de schuld niet zelf is aangegaan, zouden kunnen worden uitgewonnen. Een schuldeiser kan, als hij de echtgenoten tot betaling aanspreekt en de schuld niet wordt betaald, uitsluitend de bezittingen uitwinnen die deze echtgenoot/niet-schuldenaar door de verdeling van de huwelijksgemeenschap heeft gekregen. Zijn of haar privébezittingen blijven dus buiten schot. De schuldeiser kan zich ook verhalen op de bezittingen van de huwelijksgemeenschap die nog niet zijn verdeeld én op de privébezittingen van de echtgenoot-schuldenaar. Zie het onderstaande schema voor een overzicht van de regeling met betrekking tot schulden bij een gemeenschap van goederen.

Echtgenoten kunnen in huwelijkse voorwaarden of in een echtscheidingsconvenant afspraken maken over voor wiens rekening een bepaalde schuld onderling moet komen (dit wordt ook wel de draagplicht genoemd). De schuldeiser is echter geen partij bij deze overeenkomst, zodat dergelijke onderlinge afspraken tussen echtgenoten hen niet uit hun aansprakelijkheid jegens de schuldeiser ontslaat.

Tip
Houd tijdens het huwelijk goed bij welke schulden gemeenschappelijk zijn, en welke schulden in privé zijn. Bij echtscheiding is het verstandig om alle schulden te inventariseren in een echtscheidingsconvenant, waarin ook wordt vastgelegd welke schulden voor wiens rekening komen. Tevens is het aan te raden om vooraf, in de huwelijkse voorwaarden, afspraken te maken over de verdeling van de schulden: bezint eer ge begint!
Het is overigens ook tijdens het huwelijk nog mogelijk om huwelijkse voorwaarden op te stellen, tenzij schuldeisers hierdoor worden benadeeld. Uw notaris of juridische adviseur kan u zowel bij het opstellen van huwelijkse voorwaarden, alsook bij de voorbereiding van een echtscheiding, goed en onpartijdig begeleiden!

Aansprakelijk voor schulden echtgenoot ?

Fri, 19 Feb 2021 09:48:41 GMT

Ben ik aansprakelijk voor de schulden van mijn echtgenoot als hij zijn schulden niet betaalt ? Hoe is dit tijdens ons huwelijk geregeld, en hoe zit dit in geval van een echtscheiding? (Deel 1)

Wie is aansprakelijk als een van de echtgenoten een schuld heeft, maar deze niet betaalt? Bij wie kan de schuldeiser dan aankloppen en welke bezittingen van de echtgenoten kan hij – omdat de schuld niet betaald wordt – zich dan vervolgens ‘toe-eigenen’? Maakt het nog uit of de echtgenoten op huwelijkse voorwaarden zijn getrouwd? Dit artikel (deel 1) gaat in grote lijnen in op deze vragen. In deel 2 leest u hoe de aansprakelijkheid voor schulden bij een echtscheiding is geregeld.

Drie soorten schulden
Schulden zijn te onderscheiden in drie categorieën: schulden gemaakt voor de gewone gang van de huishouding (1), schulden die in een huwelijksgemeenschap vallen (2) en ten slotte privéschulden (3). Dit onderscheid is vooral van belang voor de aansprakelijkheid van de echtgenoten en voor de vraag welk vermogen van de schuldenaar – als de schuld niet wordt betaald – ‘uitwinbaar’ is door de schuldeiser. Aansprakelijkheid houdt in dat de echtgenoot door de schuldeiser aangesproken kan worden tot het verrichten van een prestatie (zoals het aflossen van een schuld). Aansprakelijkheid staat los van de vraag wie in de onderlinge verhouding tussen de echtgenoten de schuld moet ‘dragen’, of op welk vermogen de schuldeiser zich kan ‘verhalen’.

Wie is aansprakelijk voor kosten gemaakt voor de gewone gang van de huishouding (categorie 1)?
Onder de huishoudkosten vallen de schulden die worden gemaakt in het belang van het gezin, zoals de kosten van het eten, de vakanties, de huisvesting (bijvoorbeeld huur of hypotheekrente) energiekosten, telefoonkosten en kosten van de verzorging en opvoeding van de kinderen (waaronder kinderopvang).
Hoewel de echtgenoten in principe naar verhouding van hun inkomen moeten bijdragen aan het betalen van de huishoudkosten, zijn ze beiden aansprakelijk voor alle huishoudkosten, ook met hun privévermogen. Een schuldeiser kan dus voor de betaling van huishoudkosten alle bezittingen van de echtgenoten uitwinnen (ofwel daarop ‘verhaal halen’). De aansprakelijkheid voor de huishoudkosten geldt ook voor echtgenoten waartussen geen huwelijksgemeenschap bestaat, bijvoorbeeld omdat zij op huwelijkse voorwaarden zijn getrouwd en daarin een huwelijksgemeenschap hebben uitgesloten.

Wie is aansprakelijk voor schulden die in een huwelijksgemeenschap vallen (categorie 2)?
Zijn de echtgenoten getrouwd zonder het maken van huwelijkse voorwaarden, dan zijn ze getrouwd in een zogenoemde huwelijksgemeenschap (ook wel ‘gemeenschap van goederen’ genoemd). Voor echtgenoten die zijn getrouwd vóór 1 januari 2018, geldt een algehele gemeenschap van goederen. Echtgenoten die hun huwelijk sloten op of na 1 januari 2018 zijn – als zij niets anders hebben geregeld – getrouwd in een ‘beperkte’ gemeenschap van goederen.

Schulden die in een huwelijksgemeenschap vallen, zijn onder andere de schulden gemaakt voor de aankoop van de inboedel, de auto, de kosten van minder alledaagse hobby’s, de schulden ontstaan in een beroep of bedrijf en de loon- en inkomstenbelasting. Bij deze schulden is van belang of ze zijn gemaakt door echtgenoten die zijn getrouwd in een algehele gemeenschap van goederen (vóór 1 januari 2018) of door echtgenoten die zijn getrouwd in een beperkte gemeenschap van goederen (vanaf 1 januari 2018). De echtgenoot-schuldenaar kan worden aangesproken tot betaling van de schuld.

Getrouwd in een algehele gemeenschap; welke bezittingen kan een schuldeiser zich toe-eigenen als een gemeenschappelijke schuld niet wordt betaald?
Als sprake is van een algehele gemeenschap van goederen, kunnen de schuldeisers verhaal halen op zowel de gemeenschappelijke bezittingen als de privébezittingen van de echtgenoot die de schuld is aangegaan. De echtgenoot die de schuld is aangegaan, is feitelijk degene die door de schuldeiser aangesproken kan worden (of met andere woorden, degene die ‘aansprakelijk’ is).

Getrouwd in een beperkte gemeenschap; welke bezittingen kan een schuldeiser zich toe-eigenen als een gemeenschappelijke schuld niet wordt betaald?
Wanneer echtgenoten in het huwelijk zijn getreden op of ná 1 januari 2018 is in principe de nieuwe gemeenschap van goederen van toepassing. Schulden die verband houden met een erfenis of schenking (zoals schenk- en erfbelasting) of schulden die er waren vóór het huwelijk, maar die geen verband houden met een gemeenschappelijk aangekocht goed (zoals een studieschuld) vallen dan niet in de gemeenschap en blijven privé. Dit zijn privéschulden, waarover hierna meer.
Gemeenschapsschulden kunnen zowel worden verhaald op gemeenschappelijke bezittingen als privébezittingen van de echtgenoot-schuldenaar. Als een schuldeiser zich verhaalt op privébezittingen, mag de echtgenoot-schuldenaar gemeenschapsgoederen aanwijzen die voldoende verhaal bieden. De schuldeiser moet die dan eerst uitwinnen.

Wie is aansprakelijk voor privéschulden en op welk vermogen kan een schuldeiser zich verhalen als de schuld niet wordt betaald (categorie 3)?
Bij echtgenoten die zijn getrouwd in de algehele gemeenschap van goederen (vóór 1 januari 2018) bestaan geen privéschulden, met uitzondering van schulden in verband met een erfenis of schenking waaraan een privéclausule was verbonden. Voor privéschulden is de echtgenoot die de schuld is aangegaan aansprakelijk. Het is ook mogelijk dat beide echtgenoten aansprakelijk zijn als zij de schuld gezamenlijk zijn aangegaan. Deze schulden kunnen worden verhaald op zowel de gemeenschapsgoederen als de privégoederen van de echtgenoot-schuldenaar.

Bij echtgenoten die zijn getrouwd in een beperkte gemeenschap van goederen (vanaf 1 januari 2018), blijven de schulden die ontstonden vóór het huwelijk (met uitzondering van schulden die in verband met een gezamenlijke aankoop samen zijn aangegaan) privé, net als de schulden die verband houden met een erfenis of schenking. De ene echtgenoot wordt niet aansprakelijk voor privéschulden van de andere echtgenoot, maar de schuldeiser kan wel verhaal halen op de bezittingen die in de gemeenschap vallen. Daar zou de echtgenoot/niet-schuldenaar benadeeld door kunnen worden en daarom heeft hij vanaf 1 januari 2018 het recht om bezittingen van de echtgenoot-schuldenaar aan te wijzen die voldoende verhaal bieden voor de schuldeiser. Als deze aangewezen privébezittingen onvoldoende verhaal bieden, kan het aandeel van de echtgenoot-schuldenaar in de gemeenschap worden uitgewonnen. Dit is dus beperkt tot de helft van de bezittingen.
Deze regeling blijft van toepassing bij een echtscheiding, zolang de gezamenlijke bezittingen nog niet zijn verdeeld.

Samenvatting
Voor de aansprakelijkheid van echtgenoten voor door hen gemaakte schulden en de verhaalbaarheid door schuldeisers op ieders bezittingen is het onder meer van belang hoe de echtgenoten zijn getrouwd (in gemeenschap van goederen of op huwelijkse voorwaarden). Verder is ook van belang te weten om welke categorie schuld het gaat, om te weten wie er aansprakelijk is voor de schuld en op welk vermogen een schuldeiser zich kan verhalen. In dit artikel zijn meerdere categorieën schulden beschreven, waarbij ook de gevolgen van het huwelijksgoederenregime op de verhaalbaarheid zijn uitgelegd. Hieronder volgt een schema over de aansprakelijkheid, draagplicht en verhaal met betrekking tot de categorieën schulden ingeval de echtgenoten in gemeenschap van goederen zijn gehuwd.

De aansprakelijkheid en het verhaal voor schulden is een ingewikkelde kwestie. Dit moet dan ook goed worden besproken en geregeld, vóór en tijdens het huwelijk, maar ook in geval van een echtscheiding. In huwelijkse voorwaarden (die u vóór het huwelijk kunt opmaken, maar ook gedurende een lopend huwelijk) kunnen echtgenoten afspraken maken over de draagplicht van schulden. Uw notaris/adviseur is deskundige op dit terrein en kan u hierbij uiteraard adviseren!

Wilt u weten hoe de aansprakelijkheid voor schulden ingeval van een echtscheiding is geregeld? Lees dan ook binnenkort deel 2.

* Als een schuldeiser van een gemeenschappelijke schuld zich verhaalt op privévermogen, mag de aansprakelijke echtgenoot gemeenschapsgoederen aanwijzen die voldoende verhaal bieden; de schuldeiser moet die dan eerst uitwinnen.
** De niet-aansprakelijke echtgenoot heeft het recht om privébezittingen van de aansprakelijke echtgenoot aan te wijzen die voldoende verhaal bieden voor de schuldeiser. Als deze aangewezen privébezittingen onvoldoende verhaal bieden, kan alleen het aandeel van de aansprakelijke echtgenoot in de gemeenschap – de helft van het gemeenschappelijke vermogen – worden uitgewonnen.

Tip
Let bij het aangaan van schulden goed op met welke categorie schulden u te maken heeft. Dit is van belang voor de (toekomstige) aansprakelijkheid en de uitwinbaarheid van uw bezittingen tegenover schuldeisers. Bent u gehuwd in een gemeenschap van goederen, dan kan in bepaalde gevallen een schuldeiser zich naast het privévermogen van de echtgenoot-schuldenaar ook verhalen op de goederen van de gemeenschap. Houd goed bij welke schulden er zijn en worden aangegaan, zodat u niet voor verrassingen komt te staan tijdens of na het huwelijk. Leg afspraken over de draagplicht voor de schulden vast in huwelijkse voorwaarden! Laat u op dit punt goed adviseren door uw notaris of andere deskundige adviseur.

Ik weet niet meer of ik al een testament heb

Thu, 11 Feb 2021 09:04:48 GMT

Ik weet niet meer of ik al een testament heb gemaakt. Hoe kom ik hierachter?

Met een testament kunt u regelen wie uw erfgenamen zijn, hoe uw erfenis moet worden afgewikkeld en nog veel meer. Een testament is alleen geldig als het stuk een bijzondere vorm heeft: de meest gangbare vorm is de notariële akte, die wordt opgesteld door de notaris. De reden voor deze bijzondere vorm is, dat in een testament belangrijke beslissingen worden genomen die grote financiële en sociale gevolgen kunnen hebben. De notaris legt niet alleen uw wensen vast in het document, maar adviseert u ook over welke mogelijkheden u hierin heeft, en wat de gevolgen hiervan (kunnen) zijn.

Als een testament bij de notaris is ondertekend, registreert de notaris dit testament in het Centraal Testamentenregister (CTR). Dit gebeurt om ervoor te zorgen dat op een centrale plek wordt bijgehouden bij welke notaris u een testament heeft laten opstellen, en op welk moment dit is geweest. Door deze centrale registratie is uw testament na uw overlijden eenvoudig terug te vinden voor uw erfgenamen.
Als u niet meer zeker weet of u een testament heeft gemaakt, dan kunt u het testamentenregister (laten) raadplegen. In dit artikel leest u hoe u dit kunt doen. Ook leest u hoe bepaalde bezittingen aan iemand kunnen worden nagelaten zonder dat u hiervoor langs de notaris hoeft. Dit heet dan geen testament, maar een ‘codicil’, een handgeschreven stuk dat als een soort ‘mini-testament’ werkt.

Centraal Testamentenregister raadplegen bij leven
Elk testament dat volgens het Nederlandse recht wordt opgemaakt, wordt in het Centraal Testamentenregister (CTR) geregistreerd. In het CTR is daarom te vinden of iemand een testament heeft gemaakt, wanneer dit testament is opgemaakt en bij welke notaris dit testament in bewaring is. Iedere notaris en kandidaat-notaris kan dit register raadplegen. Voorheen konden alleen de nabestaanden van een overledene informatie opvragen over het testament van de overledene. Nu kunnen ook personen die nog leven navraag doen of zij een testament hebben gemaakt. Dit kan door een verzoek te doen bij een notaris of kandidaat-notaris, die vervolgens het register voor u raadpleegt. Ook kunt u zelf kosteloos deze gegevens opvragen bij het CTR. Hiervoor dient u eerst telefonisch een afspraak te maken (0900 1144114), waarna u tijdens kantooruren persoonlijk langs kunt komen bij het CTR in Den Haag. Het CTR zoekt vervolgens de gegevens in het register op.

Centraal Testamentenregister raadplegen bij overlijden
Bent u nabestaande en wilt u weten of de overledene een testament heeft? Ook dan kan elke notaris en kandidaat-notaris voor u in het CTR nagaan of de overledene een testament heeft gemaakt. Ook kunt u zelf deze gegevens kosteloos opvragen via een schriftelijke aanvraag aan het CTR. Naast het aanvraagformulier moet dan ook een uittreksel uit het overlijdensregister worden opgestuurd.
Let op! In het CTR is alleen geregistreerd óf iemand een testament heeft gemaakt. Voor de inhoud van het testament kunt u terecht bij de notaris die het testament in bewaring heeft.

Nalaten zonder een testament te maken: het codicil
Zoals hiervoor al is uitgelegd, stelt de wet een bijzonder vereiste aan het testament. Als hoofdregel schrijft de wet voor het opstellen van een testament de tussenkomst van een notaris voor. Om een geldig testament te maken moet u dus naar de notaris.
Voor bepaalde goederen is het echter wel mogelijk om deze zonder tussenkomst van de notaris aan iemand na te laten. De wet regelt dat dit mogelijk is voor kleren van de overledene, lijfstoebehoren, bepaalde lijfsieraden, bepaalde inboedelzaken en bepaalde boeken. Deze kunnen aan iemand worden nagelaten – in juridische termen: aan iemand ‘gelegateerd’ worden – via een handgeschreven stuk met een datum en handtekening. Een dergelijk handgeschreven stuk wordt ook wel een ‘codicil’ genoemd. Voor een legaat van dergelijke specifiek genoemde zaken geldt dus het vereiste van een notariële akte niet voor de geldigheid van het stuk.
Het nadeel van een handgeschreven stuk dat niet door de notaris is opgesteld, is echter dat dit stuk (het codicil) niet terug te vinden is in het Centraal Testamentenregister. Ook is het niet zeker dat de erfgenamen dit codicil na uw overlijden terug zullen vinden. Als u een codicil maakt is het dus van groot belang om dit goed te bewaren!

S amenvatting en tip
Als u zelf wilt bepalen wie uw erfgenamen zijn, en dit niet wilt laten bepalen door de Nederlandse wet, is het noodzakelijk om een testament te maken. De wet stelt een bijzonder vereiste aan het testament. Als hoofdregel moet een testament worden vastgelegd in een notariële akte, opgesteld door een notaris.
Als een testament is ondertekend door de notaris, wordt dit testament na ondertekening geregistreerd in het Centraal Testamentenregister in Den Haag. In dit register wordt bijgehouden wie een testament heeft gemaakt, wanneer dit testament is gemaakt en bij welke notaris dit testament in bewaring is. Iedere notaris en kandidaat-notaris kan dit register raadplegen en kan u dus vertellen of er een testament is gemaakt.
Op het vormvereiste dat het beschikken over uw nalatenschap alleen mogelijk is via een testament (in een notariële akte), bestaat een uitzondering, namelijk voor bepaalde specifieke zaken zoals kleren of sieraden. Het nalaten van deze zaken kan ook via een handgeschreven stuk dat gedagtekend en ondertekend is, ook wel een codicil genoemd. Het grote nadeel hiervan is echter dat een codicil niet wordt geregistreerd in het Centraal Testamentenregister. Bovendien kan een codicil alleen legaten van bepaalde in de wet genoemde zaken bevatten. Het gebruik hiervan is over het algemeen dus niet aan te raden als u de zaken goed en uitgebreid wilt vastleggen. Het is dan verstandiger om advies te vragen aan uw notaris.

Weet u niet meer zeker of u al eens testament heeft laten opstellen door de notaris of wat daar in staat? Of heeft u nog geen testament en wilt u graag meer informatie over wat u allemaal in een testament kunt regelen? Wij helpen u graag verder.

Samenlevingscontract met verblijvingsbeding

Thu, 11 Feb 2021 09:04:46 GMT

Wilt u als samenwoners dat bij overlijden van één van u de ander recht krijgt op de woning en de andere gezamenlijke bezittingen? Maak een samenlevingscontract met ‘verblijvingsbeding’!

In een samenlevingscontract wordt vaak de clausule opgenomen dat bij overlijden, de andere partner eigenaar wordt van de gemeenschappelijke bezittingen, zoals bijvoorbeeld de woning en inboedel. Zo’n clausule wordt een ‘verblijvingsbeding’ genoemd. Soms moet de langstlevende partner de waarde van het aandeel van de overleden partner vergoeden aan zijn erfgenamen. We spreken dan van een ‘verblijvensbeding tegen inbreng’. Dat wordt bijvoorbeeld vaak opgenomen in een samenlevingscontract als er kinderen zijn uit een eerdere relatie. Het is ook mogelijk te bepalen dat de langstlevende partner het aandeel van de overleden partner zonder betaling krijgt, ‘om niet’ in vaktermen.

Door het verblijvingsbeding kunnen ongehuwde samenwoners elkaar goed verzorgd achterlaten als één van hen overlijdt. In dit artikel wordt het verblijvingsbeding uitgelegd en wordt gewezen op een aantal aandachtspunten voor ongehuwde samenwoners.

Verblijvingsbeding in een samenlevingscontract

Voorbeeld van een verblijvensbeding ‘om niet’ in een samenlevingscontract
Ans en Joop wonen ongehuwd samen. Ze hebben een notarieel samenlevingscontract met daarin een verblijvingsbeding. Samen hebben ze een huis gekocht. Zij zijn ieder voor de helft eigenaar daarvan. Daarnaast hebben ze gemeenschappelijke meubels en een gemeenschappelijke huishoud- en spaarrekening. Ook heeft ieder nog privébezittingen, waaronder eigen spaargeld. In het samenlevingscontract is een verblijvingsbeding ‘om niet’ opgenomen.

Als Joop komt te overlijden en Ans alleen achterblijft, krijgt Ans ‘om niet’ (ofwel ‘gratis’) de bezittingen die Joop en Ans voorheen gemeenschappelijk hadden. Dat wil zeggen Joops aandeel in: het gemeenschappelijke huis, de gemeenschappelijke meubels en de gemeenschappelijke huishoud- en spaarrekening. De voorwaarde is wel dat Ans ook de hierbij behorende schulden voor haar rekening neemt, zoals een eventuele hypotheekschuld.
Alle privébezittingen van Joop (onder andere het eigen spaargeld) komen toe aan zijn erfgenamen. Als Joop geen testament heeft gemaakt, zijn dat zijn wettelijke erfgenamen (zijn directe familie). Door het verblijvensbeding in het samenlevingscontract is echter geregeld dat de erfgenamen van Joop geen recht hebben op zijn aandeel in de bezittingen die Joop en Ans voor zijn overlijden gemeenschappelijk hadden. Dat is een situatie die men vaak wil bereiken: wat men samen heeft opgebouwd moet naar de langstlevende partner. Het eigen bezit mag naar de familie.
Als er geen samenlevingscontract met een verblijvensbeding is, kan dit immers betekenen dat de erfgenamen van Joop aan Ans kunnen vragen om uitbetaling van de helft van de waarde van alle gemeenschappelijke bezittingen. Ook zouden zij in dat geval eigenaar worden van de helft van de woning!

Joop heeft een kind. Hoe werkt het dan? De gemeenschappelijke bezittingen vallen dan niet in de erfenis!
Stel Joop heeft uit een eerdere relatie een kind (Kees). Hij heeft met Ans het eerder genoemde samenlevingscontract gesloten en nooit een testament gemaakt. Kees is dan zijn enige erfgenaam en erft alleen de privébezittingen van Joop, want door het verblijvingsbeding ‘om niet’ (opgenomen in het samenlevingscontract) gaat Joops aandeel in de gemeenschappelijke bezittingen naar Ans. Dit gebeurt buiten de nalatenschap van Joop om en er staat geen vergoeding tegenover. Stel dat bij Joops overlijden de overwaarde van het huis € 100.000 is, dan was zijn aandeel daarin dus € 50.000. Dit gaat naar Ans. Kees deelt daar dus niet in mee.

Pas op! Een kind heeft recht op een zogenoemde legitieme portie!
Kees heeft als kind echter altijd recht op een minimum-erfdeel (ook wel de ‘legitieme portie’ genoemd). Dit wordt niet alleen berekend over wat Kees uit de erfenis krijgt, maar ook over wat hij door een eventueel verblijvingsbeding ‘misloopt’ aan erfenis.

Voorbeeld: legitieme van het kind versus verblijvingsbeding van de partner
Als Joops privébezit alleen bestaat uit een spaarrekening van € 10.000, erft Kees enkel dit bedrag. Zoals gezegd heeft hij als erfgenaam geen recht op Joops aandeel in (de overwaarde) van het huis (€ 50.000). Zijn legitieme portie wordt wél berekend over de erfenis van € 10.000 én over de € 50.000, totaal € 60.000. De legitieme is daar de helft van, dus € 30.000. Kees krijgt uit de erfenis ‘slechts’ €10.000 en kan – als hij een beroep doet op zijn legitieme portie – bij Ans aankloppen voor de overige € 20.000. Voor Ans zou dat een onprettige situatie zijn!
Joop had een dergelijke situatie kunnen voorkomen door het maken van een testament. In het testament had Joop namelijk kunnen bepalen dat Kees zijn legitieme portie niet kan opeisen zolang Ans leeft. Een testament kan in dit soort gevallen dus ook érg belangrijk zijn om je levenspartner verzorgd achter te laten, een samenlevingscontract is niet in alle gevallen voldoende!

Overigens hadden Joop en Ans in het samenlevingscontract ook kunnen bepalen dat het verblijvingsbeding wél tegen inbreng van de waarde zou zijn. In dat geval had Ans recht op de bezittingen (onder overname van de schulden), maar had zij de waarde daarvan wel moeten vergoeden aan de erfgenamen.

Samenvatting en tip
In een samenlevingsovereenkomst wordt vaak een zogenoemd verblijvingsbeding opgenomen. Dat is een overeenkomst waarmee ongehuwde samenwoners elkaar beter verzorgd kunnen achterlaten als één van hen overlijdt. Het verblijvensbeding regelt namelijk dat alle, of desgewenst alleen bepaalde gemeenschappelijke bezittingen na overlijden van één van de partners toekomt aan de langstlevende partner. Op deze manier kan de langstlevende partner bijvoorbeeld in het gemeenschappelijk huis blijven wonen. Was dit verblijvensbeding niet overeengekomen, dan zouden de familieleden van de overleden partner (als wettelijke erfgenamen van de overledene) voor de helft eigenaar van het huis kunnen worden.

Een verblijvensbeding kan ‘om niet’ worden gemaakt of ‘tegen inbreng van de waarde’. In het eerste geval betaalt de langstlevende partner geen vergoeding voor de bezittingen die hij op grond van het verblijvensbeding krijgt. Hij verkrijgt deze dus ‘gratis’. In het tweede geval zal de langstlevende partner de waarde van de bezittingen die hij door het verblijvingsbeding krijgt, moeten vergoeden aan de erfgenamen van de overleden partner.
De bepaling dat de langstlevende de waarde van hetgeen hij/zij verkrijgt moet vergoeden, wordt vaak opgenomen als er kinderen uit een eerdere relatie zijn.

Een samenlevingscontract is belangrijk om de langstlevende van de samenwoners optimaal te beschermen. Er zal bovendien maatwerk geleverd moeten worden als een van de partners meer bijdraagt aan de aankoop van de eigen woning die op beider naam wordt gesteld, dan de ander. Of de aankoop bijvoorbeeld met familiekapitaal financiert. Dit maatwerk kan de notaris bieden.

Als alternatief voor een verblijvensbeding tegen inbreng van de waarde, zouden de partners ook testamenten kunnen maken, zeker als er kinderen zijn. In dat geval is in de praktijk naast het samenlevingscontract ook een testament nodig.

Tip
Voor ongehuwde samenwoners is het overigens altijd aan te raden om ook een testament te maken. In het testament kunt u ook uw privébezittingen aan uw partner nalaten. Zonder testament gaan uw bezittingen in eerste instantie naar uw kinderen (als die er zijn) of anders naar uw ouders/ broers en zussen.
Let wel goed op: een testament maakt u afzonderlijk van elkaar en een testament kan dus ook altijd (afzonderlijk van elkaar) worden gewijzigd. Terwijl een samenlevingsovereenkomst alleen kan worden gewijzigd door u samen. Dat geeft dus meer zekerheid aan beide partners.

Heeft u het goed geregeld in uw testament?

Thu, 11 Feb 2021 09:04:44 GMT

Ook als u een zogenoemde privé- of uitsluitingsclausule in uw testament heeft, kan uw erfenis tóch bij uw schoonkind terechtkomen. Heeft u het goed geregeld in uw testament? Hoe kan dit worden voorkomen?

Veel ouders willen dat hun erfenis bij hun (eigen) kinderen terechtkomt en vervolgens bij hun kleinkinderen. Het familievermogen moet dus in de familie blijven. Deze wens blijkt bijvoorbeeld uit het massaal opnemen van de zogenaamde ‘uitsluitingsclausule’ in testamenten. De uitsluitingsclausule is een bepaling in een testament, waarmee u kunt regelen dat een erfenis niet valt in de huwelijksgemeenschap van uw kind. Bij een eventuele echtscheiding van uw kind, komt dat wat uw kind van u heeft geërfd, dan niet toe aan uw ex-schoonkind.

Met zo’n ‘uitsluitingsclausule’ (of ‘privéclausule’) kan niet altijd worden voorkomen dat de erfenis van de eerst overleden ouder toch bij dat schoonkind terechtkomt. In dit artikel wordt aandacht besteed aan het vererven van (vorderingen uit) de erfenis van de eerst-overleden ouder en aan mogelijke oplossingen om te voorkomen dat op deze wijze de erfenis bij uw schoonkind terechtkomt.

Vordering kan toch bij het schoonkind terechtkomen

Voorbeeld
Aart is in gemeenschap van goederen getrouwd met Betty (over de gemeenschap van goederen leest u uitgebreid in Met Recht Geregeld 2020-02 ). Zij hebben twee kinderen: Chris en Denise. Aarts vader Jan is overleden en door dat overlijden kreeg Aart een vordering op zijn moeder Grietje. Deze vordering is, anders gezegd, Aarts erfdeel uit de erfenis van zijn vader Jan. Zolang zijn moeder Grietje in leven is, kan Aart dit erfdeel niet bij zijn moeder opeisen. Zijn moeder moet namelijk ongestoord kunnen voortleven na het overlijden van Jan.

Het erfdeel (hierna ‘de vordering’ genoemd) van Aart is een bedrag van € 30.000. Dit erfdeel kan Aart dus pas opeisen als zijn moeder Grietje overlijdt.
Zijn vader Jan had in zijn testament met een zogenoemde ‘uitsluitingsclausule’ geregeld dat het erfdeel van Aart van € 30.000 niet in de huwelijksgemeenschap zou vallen die tussen Aart en zijn vrouw Betty bestaat (doordat zij in gemeenschap van goederen zijn getrouwd). Dit geldbedrag blijft dus in principe privé-eigendom van Aart.

Toch kan het nog mis gaan, namelijk als Aart vervolgens overlijdt vóórdat zijn moeder Grietje overlijdt. Als Aart geen testament heeft, is op zijn erfenis de wettelijke verdeling van toepassing (over de wettelijke verdeling leest u uitgebreid in Met Recht Geregeld 2020-06 ). Betty erft hierdoor alle bezittingen uit Aarts nalatenschap, inclusief de vordering van € 30.000 op zijn moeder Grietje. De kinderen Chris en Denise zijn ook erfgenamen. Zij krijgen door de werking van de wettelijke verdeling hun erfdeel in de vorm van een geldvordering op Betty, die zij in principe pas kunnen opeisen als Betty overlijdt. Op deze manier kan Betty ongestoord voortleven.

Net als Aart kan ook Betty, zolang moeder Grietje leeft, de vordering op Grietje (die is ontstaan door het overlijden van Jan) niet opeisen. Maar de vordering is ondanks de uitsluitingsclausule dus wel overgegaan op Betty.

Als Grietje komt te overlijden moeten eerst haar schulden worden betaald. Hiertoe behoort ook de schuld die ze oorspronkelijk aan Aart had, maar die nu aan Betty toekomt. Betty krijgt dus eerst die € 30.000. Alles wat overblijft is voor Grietjes erfgenamen.

U ziet in dit voorbeeld dat een schoonkind (Betty) toch een deel van de erfenis van een eerst-overleden schoonouder (Jan) kan krijgen door de regels van de wet. Dit kan niet worden voorkomen met een uitsluitingsclausule, wat ten onrechte wel vaak wordt gedacht. Met name als schoondochter Betty vrij snel na het overlijden van Aart een relatie krijgt met een nieuwe partner, kan dit wrang aanvoelen.

Oplossingen om de erfenis binnen de familie te houden; ga naar uw notaris!

Met een testament kunt u voorkomen dat familievermogen bij een schoonkind terechtkomt. De notaris zal u bij een testamentbespreking wijzen op de verschillende mogelijkheden – zoals bijvoorbeeld het opnemen van een zogenoemde ‘tweetrapsmaking’ – en uitleg daarover geven. In sommige gevallen kan het bijvoorbeeld juist wel gewenst zijn dat uw schoonkind vermogen van u erft, als uw eigen kind vóór u overlijdt. Bijvoorbeeld wanneer uw schoonkind de zorg heeft voor uw (minderjarige) kleinkinderen en u niet wilt dat uw schoonkind door het overlijden van uw kind opeens in geldnood komt.

Ook kan een kind zelf een regeling in zijn testament maken voor het geval hij eerder overlijdt dan de langstlevende ouder. Hij kan bijvoorbeeld bepalen dat de nog niet uitbetaalde vordering op zijn langstlevende ouder, via een zogenoemd legaat, toekomt aan zijn kinderen (in het voorbeeld hierboven: Chris en Denise). Over wat een legaat is, leest u meer in Met Recht Geregeld 2020-15 .

En er is nog een andere ‘reddingsboei’ in de wet opgenomen, namelijk de zogenaamde ‘wilsrechten’. Deze bieden soms een oplossing als een nieuwe partner in beeld komt. Indien Betty na het overlijden van Aart besluit om met een nieuwe partner te gaan trouwen, zouden Chris en Denise op grond van zo’n wilsrecht de vordering op Grietje bijvoorbeeld kunnen opeisen. Wat wilsrechten zijn, wordt nader uitgelegd in een komend artikel van Met Recht Geregeld. Let op: de uitoefening van een wilsrecht kan een dure aangelegenheid zijn. Laat u hierover adviseren door uw notaris of andere deskundige adviseur.

Samenvatting en tip
Met een privé- of uitsluitingsclausule wordt niet altijd voorkomen dat de erfenis van een ouder toch (indirect) bij een schoonkind terecht kan komen.
Overlijdt een ouder, dan krijgt een kind vaak zijn erfdeel in de vorm van een geldbedrag, dat hij niet kan opeisen zolang zijn andere ouder nog leeft. De langstlevende ouder moet namelijk ‘ongestoord’ kunnen voortleven, zonder meteen al bedragen aan kinderen te moeten uitbetalen. Het kind krijgt, anders gezegd, door het overlijden van een ouder doorgaans alleen maar een vordering (ter grootte van zijn erfdeel) op zijn langstlevende ouder, die hij pas uitbetaald krijgt bij het overlijden van deze langstlevende ouder.

Als het kind nu plotseling zelf overlijdt, nog vóórdat zijn langstlevende ouder is overleden, kan deze vordering op de langstlevende ouder – via de regels van het erfrecht – terechtkomen bij het schoonkind. Er zijn wel mogelijkheden om dit te ondervangen in een testament. Een testament maakt u bij uw notaris. Hij zal u tijdens een testamentbespreking informeren over de mogelijkheden om een erfenis binnen de familie te houden en u wijzen op de mogelijke voor- en nadelen van dergelijke regelingen.

De erfenis is al verdeeld...

Wed, 10 Feb 2021 16:57:27 GMT

De erfenis is al verdeeld, maar nu komen er ineens nog allerlei rekeningen boven water. Moet ik die betalen omdat ik erfgenaam ben?

Zuiver aanvaarden

Als u ervoor kiest een nalatenschap zuiver te aanvaarden, betekent dit dat u (samen met eventuele andere erfgenamen) alles van de overledene overneemt; al zijn bezittingen, maar ook al zijn schulden!

mag dit wel. Denk hierbij aan een fotoalbum. Schuldeisers worden daardoor niet benadeeld. Het gevolg van een zuivere aanvaarding is dat u eigenaar wordt van alle goederen van de overledene, maar u wordt daarmee ook verplicht om al zijn schulden te betalen! Dit geldt ook als de nalatenschap onvoldoende blijkt te zijn om alle schulden uit te kunnen be- talen. De erfgenamen die zuiver hebben aanvaard, moeten in dat geval uit hun eigen vermogen het tekort aanvullen.

Let dus als erfgenaam op wat u doet vlak na het overlijden van een dierbare! Een betaling uit de nalatenschap, de ver- koop van spullen of het wegnemen van spullen met een economische waarde uit de woning van de overledene, kan al tot zuivere aanvaarding leiden.

Beneficiair aanvaarden

Verwerpen

Onverwachte schulden

Wat nu te doen als u zuiver hebt aanvaard en vervolgens blijkt dat er onverwachte schulden zijn?
Dan heeft u een probleem! De wet zegt dan wel dat u toch nog beneficiair kunt aanvaarden, waardoor u aansprakelijkheid met uw eigen vermogen voorkomt, maar dit kan alleen als die schulden volstrekt onverwacht zijn. Als uit brieven of andere feiten al kon blijken dat die schulden bestonden, dan zijn die schulden niet “volstrekt onverwacht”. Bovendien moet u zelf onderzoek doen en op schulden bedacht zijn. Uit uitspraken die rechters hebben gedaan blijkt dat volstrekt onverwachte schulden eigenlijk maar heel zelden voorkomen. Vaak had de erfgenaam bij enig speurwerk wel al kunnen weten dat er bijvoorbeeld nog een belastingaanslag of iets dergelijks zou komen. Als ook maar een schijntje van vermoeden bestaat dat de schulden groter zijn dan de baten of als u ieder risico wilt voorkomen, is het advies om de erfenis beneficiair te aanvaarden. Dat brengt wellicht wel wat extra kosten en werk met zich mee, maar het kan een hoop ellende voorkomen.

Tip

Laat u door ons adviseren over het erfrecht, over de gevolgen van het aanvaarden of verwerpen van een nalatenschap.